Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ)

 Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) သည္ အဆီတြင္ေပ်ာ္ဝင္ေသာ (စတီရြိဳက္) ျဖစ္သည္။ ေနေရာင္ျခည္သည္ ဗီတာမင္ (ေအ) အား အေရျပားတြင္ အလိုအေလ်ာက္ (ဒီ) ျဖစ္ေအာင္ေျပာင္းေပးသျဖင့္ ေနေရာင္သင့္တင့္စြာရေနသူမ်ားအဖို႔ ဗီတာမင္ ဒီ ေသာက္စရာမလိုပါ။ ဗီတာမင္ ဒီ တြင္ ၁-၂-၃-၄-၅ ဟူ၍ ၅ မ်ိဳးရွိသည္။ ၂ ႏွင့္ ၃ ကပိုအေရးပါသည္။ calciferol ဟုလည္း ေခၚသည္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ႏွင့္ ဗီတာမင္ (ဒီ) ဆက္စပ္မႈ ရွိႏိုင္သည္ကို မၾကာေသးမီက သိလာရသည္။

အစားအစာထဲပါသည့္ (ကယ္လ္စီယံ)ႏွင့္ (ေဖါ့စ္ဖါးရပ္စ္) ဓါတ္ဆားမ်ား ေပ်ာ္ဝင္သြားေအာင္ႏွင့္ အူမွစုပ္ယူေစရန္ ဗီတာမင္ ဒီ ကလုပ္ေပးသည္။ ၄င္းတို႔သည္ အရိုးအတြက္ေကာင္းသည္။ နည္းေနပါက ၾကြက္တက္ျခင္းျဖစ္ေစမည္။ ခုခံအားအတြက္လည္း ပါဝင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အေအးမိသည္အား ဗီတာမင္ ဒီ ေရာ စီ ကိုပါ ေပးလာၾကသည္။ အသက္ၾကီးသူမ်ား၏ ဦးေႏွာက္ေကာင္းေစရန္လည္းေပးသည္။ ပန္းနာသည္မ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား (ရူမတြိဳက္) အဆစ္နာ၊ ကင္ဆာကာကြယ္ေရးတို႔အတြက္လည္းေပးသည္။

အသက္ ၁၃ ႏွစ္ေအာက္ 5 mcg (200 IU) မွစ၍ အသက္ၾကီးသူမ်ားအား 10 mcg (400 IU) ႏွင့္ ၇ဝ ေက်ာ္မ်ားအား 15 mcg (600 IU) ေပးသင့္သည္။ ေနေရာင္မရသူမ်ားအား တေန႔လ်င္ 25 μg (1000 IU) ေပးသင့္သည္။

ဗီတာမင္ ဒီ ၾကြယ္ဝသည့္အစားအစာမ်ားမွာ ငါးျဖစ္သည္။ သုေတသနလုပ္သည့္ႏိုင္ငံမ်ားစားသံုးေလ့ရွိသည့္ ငါးမ်ားကိုသာ ေဖၚျပသည္ျဖစ္၍ (ေဆာ္လမုန္)၊ (ၾကဴနာ)၊ မက္ကရယ္)ငါးမ်ား၏အမည္တို႔ကိုသာ ေတြ႕ရသည္။ ငါးၾကီးဆီ၊ အမဲအသဲ၊ ဒိန္ခဲ၊ ၾကက္ဥအဝါ တို႔တြင္လည္းေပါၾကြယ္သည္။

ဗီတာမင္ ဒီ နည္းလြန္းပါက ငယ္လြန္းသည့္ကေလးမ်ားတြင္ အရိုးေျပာ့ Rickets ေရာဂါႏမည္။ အရိုးမ်ား ေျပာ့ေနျပီး ေကာက္ေကြးေနႏိုင္သည္။ လူၾကီးမ်ားျဖစ္ပါက Osteomalacia ႏွင့္ Osteoporosis တို႔ျဖစ္မည္။ အရိုးမ်ား က်ိဳးလြယ္မည္။

ဗီတာမင္ ဒီ နည္းျခင္းႏွင့္ ေသြးတိုးဆက္စပ္ေနသည္။ ႏွလံုး (ႏွလံုးအလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ျခင္းႏွင့္ ေသြးအေလ်ာက္ နည္းျခင္း၊) ေရာဂါမ်ား၊ တီဘီေရာဂါ၊ ကင္ဆာ တို႔အျပင္ ရွားေပါးေသာ အျခားေရာဂါတို႔ႏွင့္လည္း ဆက္စပ္ေနသည္။

• အရိုးက်ိဳးကာကြယ္ဘို႔ရာ Vitamin D 400-1,100 IU ေပးတယ္။
• အရိုးက်ိဳးကာကြယ္ဘို႔ရာ Vitamin D2 300,000 IU ကို တႏွစ္တခါ၊ ၃ ႏွစ္ၾကာ ေသြးထဲထိုးေပးတယ္။
• ဗီတာမင္ (ဒီ) နည္းေနတဲ့ေရာဂါအတြက္ တေန႔မွာ အနည္းဆံုး 1,000 IU (25 micrograms) ေပးတယ္။
• ဒိထက္မ်ားျပီး ေန႔စဥ္ Vitamin D 50,000 IU နဲ႔ ၆ ပါတ္ေပးျပီး စမ္းသပ္မႈလုပ္တာရွိတယ္။ Vitamin D 300,000 IU ကို ၆ ပါတ္တခါ၊ တႏွစ္မွာ ၃ ၾကိမ္။
• အူမၾကီးကင္ဆာနဲ႔ ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါေတြကို ကာကြယ္ဘို႔ ေန႔စဥ္ 1,000 IU ေပးတယ္။
• ဆီးခ်ိဳ (၂) အတြက္ 400-5714 IU ကို ၂ လကေန ၇ ႏွစ္အထိေပးတယ္။
• Vitamin D2 ၄ လ တခါ 100,000 IU ၂၆ ပါတ္ၾကာေပးတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ေန႔စဥ္ Vitamin D3 10 micrograms နဲ႔ ၂၄ လၾကာေပးတယ္။
• ေသြးတိုးအတြက္ Vitamin D 400-8,571 IU ေပးတယ္။
• Hypocalcemia ေသြးထဲ (ကယ္လ္စီယမ္) နည္းေနသူကို Calcitriol 0.25 micrograms နဲ႔ ၄-၈ ပါတ္ၾကာ ေပးတယ္။
• Hypoparathyroidism (ဟိုက္ပိုပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေရာဂါအတြက္ Dihydrotachysterol 0.75 milligrams ကေနစေပးျပီး 2.5 milligrams အထိတိုးျပီး ရက္ၾကာၾကာ ေပးတယ္။ သက္သာရင္ 0.2-1 milligram ေန႔စဥ္ ေပးတယ္။
• ဒါမွမဟုတ္ Ergocalciferol 50,000-200,000 IU + Calcium lactate 4 grams of ကို တေန႔ ၆ ၾကိမ္လဲ ေပးႏိုင္တယ္။
• Mood disorders စိတ္မူေရာဂါအတြက္ 400-800 IU ေန႔စဥ္ ၁ လၾကာေပးတယ္။ ဝတဲ့လူနာေတြကို တပါတ္မွာ 20,000-40,000 IU နဲ႔ ၁ ႏွစ္ၾကာေပးတယ္။
• Multiple sclerosis ေရာဂါရွိေသူေတြကို ေန႔စဥ္ 10,000 IU နဲ႔ ၁၂ ပါတ္ၾကာေပးတယ္။
• Muscle weakness or pain ၾကြက္သားနာ-အဆစ္နာတာအတြက္ ေန႔စဥ္ Calciferol 100,000 IU နဲ႔ ၁၂ လေပးတယ္။
• Osteoporosis အရိုးအားနည္တာကို Vitamin D3 5,714 IU ဒါမွမဟုတ္ Vitamin D2 10,000 IU ေန႔စဥ္၊ ၆ လၾကာေပးတယ္။
• Parasitic infections ပါရာဆိုက္ပိုးဝင္တာကို 40 IU ေန႔စဥ္ ၅ ရက္ေပးတယ္။
• လူၾကီးေတြကို 400 IU of vitamin D + Calcium 800 milligrams ေန႔စဥ္ေပးတယ္။
• လူအိုေတြကို Vitamin D3 အပါတ္စဥ္ 8,400 IU နဲ႔ ၁၆ ပါတ္ေပးတယ္။
• Psoriasis အနာ၊ Vitiligo အနာနဲ႔ Senile warts (Seborrheic Keratosis) လူၾကီးၾကြက္ႏို႔အတြက္ Vitamin D analog Calcipotriene ကို တေန႔ ၂ ၾကိမ္လိမ္းေစတယ္။
• Respiratory infections အသက္ရွဴလမ္းပိုးဝင္တာကို ေန႔စဥ္ 2,000 IU/kilogram နဲ႔ ၃ ရက္ေပးတယ္။
• Rheumatoid arthritis အဆစ္နာအတြက္ တပါတ္မွာ Vitamin D 50,000 IU နဲ႔ ၁၂ ပါတ္ေပးတယ္။
• Tuberculosis တီဘီအတြက္ Vitamin D2 10,000 IU တၾကိမ္ေပးတယ္။
• Viral infections ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဝင္တာအတြက္ Vitamin D 800 IU ေန႔စဥ္နဲ႔ ၂ ႏွစ္ၾကာေပးတယ္။

Vitamin D toxicity ဗီတာမင္ (ဒီ) မ်ားျခင္း
• ရွားတယ္။ ေနရာင္နဲ႔ထိေတြ႔လို မျဖစ္ေစပါ။
• အသက္ ၁၄-၇၁ ႏွစ္ရွိသူေတြဟာ ခံႏိုင္ရည္ 4000 IU/day ရွိတယ္။
• 1250 micrograms/day (50,000 IU) ကို ေန႔စဥ္ ၾကာၾကာေသာက္ရင္ အဆိပ္သင့္သလိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Primary hyperparathyroidism ေရာဂါရွိေနသူေတြမွာ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Hypercalcemia ေသြးထဲမွာ ကယ္လ္စီယမ္မ်ားေနျခင္းဟာ Vitamin D toxicity ကိုေဖၚျပေနတာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆီးသြားမ်ားျပီး ေရငတ္လာမယ္။ မကုဘဲထားရင္ ေက်ာက္ကပ္၊ အဲ၊ ႏွလံုးေတြကို ထိခိုက္မယ္။
• ၁၂ လေအာက္ကေလးငယ္ေလးေတြဟာ အမ်ားဆံုးခံႏိုင္တာက 25 micrograms/day (1000 IU) ျဖစ္တယ္
• Vitamin D overdose ဗီတာမင္ (ဒီ) မ်ားလို႔ Hypercalcemia ေသြးထဲမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားတာကို ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ စားခ်င္စိတ္နည္းမယ္၊ ပ်ိဳ႕မယ္၊ အန္မယ္၊ ဆီးမ်ားမယ္၊ အားနည္းမယ္၊ အိပ္မရျဖစ္မယ္၊ စိတ္ဂနာမျငိမ္ျဖစ္မယ္၊ ယားယံမယ္၊ ေက်ာက္ကပ္အလုပ္ပ်က္မယ္။
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္လဲ လိုတာထက္ ပိုမေပးသင့္ဘူး။ ကေလးကိုသက္ေရာက္ျပီး ဦးေႏွာက္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္။
• Vitamin D toxicity ေၾကာင့္ ကေလးေတြမွာ Mental retardation ဥာဏ္ရည္ထိခိုက္မယ္။ အရိုးတည္ေဆာက္မႈ ထိခိုက္မယ္၊ ဝမ္းေလွ်ာမယ္၊ စိတ္တိုမယ္၊ အေလးခ်ိန္က်မယ္၊ စိတ္ဓါတ္က်မယ္။ ျဖစ္သူေတြကို အဲဒီေဆး ၂ မ်ိဳး ေပးေနတာေတြ ရပ္ျပစ္ရမယ္။ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးတာကို ျပန္ျပင္လို႔မရႏိုင္ဘူး။

Paget’s Disease of Bone (ေပးဂ်က္စ္) ေရာဂါ အသင့္အတင့္ကေန ဆိုးတာအတြက္ Alendronate Sodium ေဆး ေပးတယ္။ လူနာမွာ serum alkaline phosphatase concentrations ≥ twice ULN ရွိေနရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္မွာ စိုးရသူေတြကိုေပးတယ္။
Alendronate Sodium Dosage ေဆးဘယ္ေလာက္ေပးမလဲ -
• Vitamin D 400–800 units ေန႔စဥ္၊
• Alendronate/Cholecalciferol fixed-combination preparation (Cholecalciferol 2800 or 5600 units) အပါတ္စဥ္၊

Cramps ၾကြက္တက္ျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.com/2010/06/cramps_06.html
Calcium blood test (ကယ္လ္စီယမ္) စစ္ေဆးျခင္း http://dts-medicaleducation.blogspot.in/2013/02/calcium-blood-test.html

  ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

Calcium (ကယ္လ္စီယမ္)

  ကယ္လ္စီယမ္ဓာတ္မ်ားရင္ ေက်ာက္ကပ္ထိတယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား။ လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးေလးလေလာက္က allergic ျဖစ္လို႔ ေဆးခန္းသြားျပေတာ့ သမီးကို စီထရင္းလိုေဆးမ်ဳိးနဲ႔ Calcium J ေသာက္ခိုင္းပါတယ္။ ေဆးဆိုင္က Calcium 500 နဲ႔အတူတူပဲဆိုၿပီး ေရာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆရာဝန္ညႊန္တဲ့ Calcium J ကိုပဲ ဝယ္ေသာက္တယ္။ ေတာ္ၾကာ Calcium က လိုအပ္တာထက္ မ်ားသြားမွာ စိုးလို႔ပါ။

Hypercalcemia ေသြးထဲမွာ (ကယ္လ္စီယမ္) မ်ားေနျခင္း အေၾကာင္းတရား ၇ ပါးရွိတယ္။
၁။ Hyperparathyroidism (ပါရာသိုင္းရြိဳက္) ေဟာ္မုန္းမ်ားေနျခင္း၊
၂။ ကင္ဆာ ဝ႕ဝ၁% ရွိတယ္။
• Multiple Myeloma (မာလ္တီပယ္-မိုင္လိုးမား)၊
• Squamous cell cancer of the lung အဆုပ္ကင္ဆာတမ်ိဳး၊
• Breast Cancer (very advanced) ရင္သားကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Kidney Cancer (very advanced) ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း၊
• Squamous Cell Cancer of the Head and Neck (very advanced) ဦးေခါင္း၊ လည္ပင္း ကင္ဆာ ေနာက္ပိုင္း။
၃။ Sarcoidosis (ဆာကြိဳက္ဒိုးဆစ္) ေရာဂါ
၄။ Vitamin D ဗီတာမင္ (ဒီ) ေဆေးေသာက္တာ မ်ားသြားျခင္း၊
၅။ Hydrochlorothyazide ဆီးအတင္းသြားေစတဲ့ေဆး၊
၆။ Milk-Alkali Syndrome ေရာဂါ၊
၇။ Paget's disease of the Bone အရိုးေရာဂါ၊

ဒါေၾကာင့္ ေဆးေသာက္လို႔ ေရာဂါရတဲ့အထိမျဖစ္ၾကပါ။ ေက်ာက္ကပ္မွာ ေရာဂါရွိမွသာ မ်ားေနမယ္။

Hypocalcemia (ကယ္လ္စီယမ္) နည္းေနျခင္း
ေသြးစစ္တဲ့အေျဖမွာ 2.1 mmol/L or 9 mg/dl or an ionized calcium 1.1 mmol/L or 4.5 mg/dL ထက္နည္းတာကို ေခၚတယ္။

ဘာေတြခံစားရမလဲ -
CATS go numb ဆိုျပီး အမွတ္ရလြယ္ေအာင္ လုပ္ထားတာရွိတယ္။ Convulsions, Arrhythmias, Tetany and numbness တက္မယ္၊ ႏွလံုးခုန္တာ မမွန္ျဖစ္မယ္။ လက္၊ ေျခ နဲ႔ ပါးစပ္နားတဝိႈက္ ထံုေနမယ္။ ဒါ့ျပင္ Petechiae ေသြးျခည္ဥေလးေတြထြက္မယ္။ Tetany ၾကြက္တက္တာမွာ ၂ မ်ိဳးရွိတယ္။ ခ်က္ခ်င္းၾကီး အရမ္းနာျပီးတက္တာနဲ႔ စမ္းၾကည့့္မွ တက္တာ။ ဆရာဝန္ေတြက Trousseau sign, Chvostek's sign ဆိုတဲ့နည္းေတြနဲ႔လဲစမ္းၾကည့္မယ္။ Laryngospasm နဲ႔ Cardiac arrhythmias ေတြကေတာ့ အသက္ကိုရန္ရွာႏိုင္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္မွာေတြဘဲ။ ECG ရိုက္ရင္ မူမမွန္တာေတြေတြ႔မယ္။

နည္းေနသူေတြမွာ ဒီလို အႏၲရာယ္ရွိလာမွာကို သတိထားရမယ္။
• Excessive bleeding ေသြးယိုမယ္၊
• Fainting or feeling lightheaded မူးေမ့ခ်င္မယ္၊
• Hematoma အထဲေသြးယိုလို႔ေဖါင္းေနတာျဖစ္မယ္၊
• Infection ေရာဂါပိုးဝင္လြယ္မယ္၊
• Multiple punctures to locate veins ေသြးျခည္ဥေပၚမယ္။

ဘယ္လိုျပဳျပင္မလဲ
အေရးေပၚျဖစ္ရင္ Calcium gluconate 10% ၂ လံုးကို တခါတည္း ေျဖေျဖး ၁ဝ မိနစ္ၾကာ ေသြးျပန္ေၾကာထဲ ထိုးေပးရတယ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းေနတာက နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး ဆိုးဝါးေနသူကို အဲလို မေပးရဘူး။

(ကယ္လ္စီယမ္) ဘယ္ေလာက္လိုသလဲ -
အသက္။ က်ား-မ အလိုက္လိုအပ္တယ္။
ေယာက္်ား (လူၾကီး) တေန႔
19-50 years 1,000 - 2,500 mg
51-70 years 1,000 - 2,000 mg
71 and older 1,200 - 2,000 mg
မိန္းမ (လူၾကီး) တေန႔
19-50 years 1,000 - 2,500 mg
51 and older 1,200 - 2,000 mg

(ကယ္လ္စီယမ္) စုပ္ယူဘို႔ ဗီတာမင္ (ဒီ) လုိအပ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ တြဲေပးေလ့ရွိတယ္။ လူၾကီးတိုင္း တေန႔မွာ Vitamin D 600 IU (15 micrograms) လိုအပ္တယ္။

(ကယ္လ္စီယမ္) နဲ႔ အစားအေသာက္
• ႏြားႏို႔၊ ဒိန္၊ ဒိန္ခဲ၊
• အစိမ္းေရာင္ရွိ အရြက္ဖါးဖါး အသီးအရြက္မ်ား၊
• အရိုးပါစားလို႔ရတဲ့ငါးမ်ား၊
• (ကယ္လ္စီယမ္) ျဖည့္စြက္ေပးထားတဲ့အစားအေသာက္မ်ား။

သက္သတ္လြတ္စားသူ၊ lactose intolerance ေရာဂါရွိသူ၊ (ပရိုတင္း) အစာမ်ားလြန္သူ၊ ဆာစားမ်ားလြန္းသူ၊ Osteoporosis အရိုးမေကာင္းသူ၊ Corticosteroids ေဆးၾကာၾကာသံုးေနရသူေတြမွာ အစားအေသာက္ဂရုစိုက္ယံုနဲ႔ မလံုေလာက္ပါ။

ဘယ္လိုေဆးေသာက္မလဲ
• Calcium carbonate (40 % elemental calcium)
• Calcium citrate (21 % elemental calcium)
• Calcium gluconate (9 % elemental calcium)
• Calcium lactate (13 % elemental calcium)

Calcium carbonate, Calcium citrate, Calcium gluconate နဲ႔ Calcium lactate ဆိုျပီး ၄ မ်ိဳးရွိတယ္။ Calcium carbonate က ေစ်းခ်ိဳတယ္။ တျခား ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ ေရာထားတာေတြလဲရွိေသးတယ္။ မ်ားသြားလို႔ မေကာင္းတာလဲ သတိထားပါ။

အမ်ိဳးသမီး နဲ႔ ကယ္လ္စီယမ္
• အမ်ိဳးသမီးတိုင္း တေန႔မွာ 1000 mg လိုတယ္။
• အသက္ ၅ဝ ေက်ာ္ရင္ နည္းနည္းပိုလိုတယ္။ 1200 to 1,500 mg per day
• ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြ 1,000 mg to 1,300 mg per day
• သတိထားဘို႔က စားေသာက္တာထဲမွာ ပါတာကိုလဲ ထည့္တြက္ရမယ္။

 ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

အာလူးေဖ်ာ္ရည္က အစာမေၾကေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေစႏိုင္

 အာလူး ေဖ်ာ္ရည္ကို ေန႔စဥ္ ေသာက္သံုးျခင္း အားျဖင့္ အစာမေၾက ေရာဂါကုိ သက္သာ ေပ်ာက္ကင္း ေစႏိုင္သည္ဟု ေလ့လာ ဆန္းစစ္မႈ အသစ္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

အာလူး ေဖ်ာ္ရည္ ရက္သတၱပတ္ၾကာ ေသာက္သံုး ၿပီးေနာက္ နာတာရွည္ အစာမေၾက ေရာဂါ ခံစား ေနရသူ ဆယ္ဦးတြင္ ရွစ္ဦးမွာ အက်ဳိးေက်းဇူး ခံစားရေၾကာင္း သိရသည္။

ေလ့လာ ဆန္းစစ္သူတို႔က အစာမေၾကေရာဂါ ခံစားေနရသူ ၄၀အား အာလူး ေဖ်ာ္ရည္ ၁၀၀ မီလီလီတာကို နံနက္စာ မစားမီတစ္ဝက္ႏွင့္ ညအိပ္ရာ မဝင္မီ တစ္ဝက္ ေသာက္သံုး ေစခဲ့ရာ လူနာ သံုးပံု ႏွစ္ပံုမွာ တုိးတက္မႈ ရွိလာၿပီး ထက္ဝက္ခန္႔ အက်ဳိးေက်းဇူး ခံစားရကာ ရာခိုင္ႏႈန္း ၂၀မွာ လံုးဝ သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းေၾကာင္း ေတြ႕ရွိ ခဲ့ရသည္။ ယင္းသည္ အာလူးတြင္ ပါဝင္ေသာ အယ္ကာလိြဳက္ ျဒပ္ေပါင္းေၾကာင့္ အက်ဳိး သက္ေရာက္မႈရွိျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ဂ်ာမနီႏွင့္ ၾသစေၾတးလ် တကၠသိုလ္မ်ားမွ သုေတသန အဖြဲ႕က ေဖာ္ျပခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

Ref: Internet


ျမ၀တီ

မၾကာခဏ ႏံုးခ်ည့္ေညာင္းညာ တတ္သူတို႔ စြမ္းအင္ တိုးေစမည့္ နည္းမ်ား

  မၾကာခဏ ႏံုးခ်ည့္ ေညာင္းညာၿပီး ပင္ပန္း သလိုလို စြမ္းအင္ မရွိသလိုလို ျဖစ္ေန ပါသလား။

႐ိုးစင္းတဲ့ ဘဝ ေနထိုင္မႈ ပံုစံကို ေျပာင္းလဲ ေပးလိုက္႐ံုနဲ႔ သင့္ဘဝမွာ စြမ္းအင္ေတြ ျပန္ရွိ လာပါ လိမ့္မယ္။

(၁) ေရမ်ားမ်ားေသာက္ေပးပါ

ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္မႈ ျဖစ္ရင္ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ လုပ္ငန္း ေဆာင္တာေတြကို ထိထိ ေရာက္ေရာက္ လုပ္ေဆာင္စြမ္း က်ေစတာေၾကာင့္ ႏံုးခ်ည့္ ပင္ပန္း ေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မၾကာခဏ ေရေသာက္ ေပးရပါမယ္။

(၂) ကဖင္းဓာတ္ကို သတိထားပါ

တစ္ေန႔မွာ ကဖင္းပါတဲ့ အရည္ (ဥပမာ- ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္နဲ႔ ကိုလာ) တို႔ကို တစ္ခြက္၊ ႏွစ္ခြက္ ေသာက္တာက စြမ္းအင္ တိုးေစၿပီး စိတ္ရႊင္လန္း ေစပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကဖင္းဓာတ္ကို မ်ားမ်ား မွီဝဲတာ (ဥပမာ- တစ္ေန႔ ေျခာက္ခြက္ခန္႔) က ရင္တုန္တာ၊ ကတုန္ကယင္ ျဖစ္တာနဲ႔ သက္လံု က်ဆင္းတာ တို႔ကို ျဖစ္ေစ ႏိုင္ပါတယ္။

(၃) နံနက္စာကို ပံုမွန္စားပါ

နံနက္စာကို မွန္မွန္စားတာက ဇီဝ႐ုပ္ ျဖစ္ပ်က္မႈကို ေကာင္းမြန္ေစၿပီး ခႏၶာကိုယ္အတြက္ လိုအပ္တဲ့ စြမ္းအင္ကို ရရွိေစပါတယ္။ ဦးေႏွာက္ဟာ ေလာင္စာအျဖစ္ ဂလူးကို႔စ္ ေပၚမွာ မူတည္ ေနတဲ့ အတြက္ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ မ်ားမ်ားပါတဲ့ နံနက္စာကို စားေပးသင့္ပါတယ္။ အစာမစားဘဲ ေနရင္ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ကို ေလ်ာ့က် ေစတာေၾကာင့္ ႏံုးခ်ည့္ ႏြမ္းနယ္မႈ ျဖစ္လြယ္ ပါတယ္။

(၄) အာဟာရျပည့္ဝေအာင္စားပါ

ေကာက္ႏွံ တစ္ခုလံုးနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့အစာ (ဥပမာ- ဆန္လံုးညိဳ၊ ေခါက္ဆြဲညိဳ)၊ အဆီနည္းႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ ပစၥည္း၊ အဆီနည္းအသား၊ သစ္သီးနဲ႔ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္တို႔ကို မ်ားမ်ားစားရင္ အာဟာရ ျပည့္ဝ ေစပါတယ္။ အဆီ၊ သၾကားနဲ႔ ဆားမ်ားတဲ့ အစာေတြကို ေလွ်ာ့စားပါ။ အမ်ဳိးသမီးေတြ အေနနဲ႔ သံဓာတ္ ခ်ဳိ႕တဲ့မႈျဖစ္ရင္ ႏံုးခ်ည့္ ေညာင္းညာ တတ္တာေၾကာင့္ အဆီနည္း အသားလို သံဓာတ္ ပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ အစာ စားေပး သင့္ပါတယ္။

(၅) ရက္တို အစာေလွ်ာ့နည္းမ်ား မက်င့္သံုးပါႏွင့္

ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ဖို႔အတြက္ ရက္တိုတို အတြင္း အေလးခ်ိန္ က်ေစမယ့္ အစာ၊ အဆီက်ေဆး စတာေတြသံုးၿပီး ကိုယ္အေလးခ်ိန္ မေလွ်ာ့ခ်ပါနဲ႔။ ဒီလို အစာ ေလွ်ာ့တာေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္က လိုအပ္တဲ့ ဗီတာမင္၊ သတၱဳဓာတ္ေတြကို မရရွိဘဲ ႏံုးခ်ည့္ ေညာင္းညာ ႏိုင္ပါတယ္။

(၆) အိပ္ေရးဝဝအိပ္ပါ

တစ္ညကို ရွစ္နာရီေလာက္ အိပ္ခ်ိန္ ေပးသင့္ ပါတယ္။ အိပ္စက္ ခ်ိန္မွာလည္း ႏွစ္ႏွစ္ၿခိဳက္ၿခိဳက္ အိပ္ေပ်ာ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ အိပ္ရာထဲ ေရာက္တဲ့အခါ ပူပင္စရာ အေတြးေတြကို ေမ့ပစ္ၿပီး ဝင္ေလထြက္ေလ မွတ္တာ၊ ဘုရားစာ ရြတ္တာတို႔နဲ႔ အပန္းေျဖကာ အိပ္စက္ အနားယူပါ။

(၇) အိပ္ေဆးမေသာက္ပါႏွင့္

အိပ္ေဆးေတြက အိပ္မေပ်ာ္တဲ့ ေဝဒနာအတြက္ ေရရွည္ေျဖရွင္းနည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေဆးေတြက အိပ္မေပ်ာ္တဲ့ အေၾကာင္းရင္းကို ကုသတာ မဟုတ္တဲ့ အတြက္ ဘာေၾကာင့္ အိပ္မေပ်ာ္ ရတာလဲ ဆိုတာ အေျဖရွာပါ။ အိပ္မေပ်ာ္ဘဲ ႏံုးခ်ည့္ ေညာင္းညာ ေနရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး က်န္းမာေရး စစ္ေဆးမႈ ခံယူသင့္ပါတယ္။


ျမ၀တီ

စြန္႔ပစ္ေလ့ရွိေသာ စားစရာအစိတ္အပိုင္းမ်ား က်န္းမာေရးအတြက္အက်ိဳးရွိ

ပန္းေဂၚဖီစိမ္းအရြက္ႏွင့္ ၾကက္သြန္နီအခြံကဲ့သို႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားႏွင့္ သစ္သီးအစိတ္အပိုင္းမ်ားတြင္ က်န္းမာေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိေစေသာအရာမ်ားပါဝင္သည္ကို မသိၾကသျဖင့္ မၾကာခဏစြန္႔ပစ္ေလ့ရွိၾကသည္။
ၾကက္သြန္နီအခြံ

ေသြးတိုးျခင္းကိုေလ်ာ့က်ေစႏုိင္ၿပီး ေသြးေၾကာမ်ားအတြင္း ေသြးခဲမႈကို ကာကြယ္ႏုိင္သည့္ ေဆးဖက္ဝင္ျဒပ္ေပါင္းတစ္မ်ိဳး ၾကက္သြန္နီ အခြံမ်ားတြင္ ပါဝင္သည္။ ယင္းေဆးဖက္ဝင္ျဒပ္ေပါင္းမွာ ဓာတ္မတည့္ေသာအစားအေသာက္ႏွင့္ေတြ႕ပါက ဒုကၡေပးတတ္သည့္ ခႏၶာကိုယ္ထဲရွိ ျဒပ္ေပါင္းတစ္မ်ိဳးထုတ္လုပ္မႈႏွင့္ ထုတ္လႊတ္မႈႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို ထိန္းခ်ဳပ္တားဆီးေပးသည္။ ယင္းေဆးဖက္ဝင္ျဒပ္ေပါင္းမွာ အျခားေသာ ဓာတ္မတည့္မႈမ်ားႏွင့္ ေရာင္ရမ္းမႈကို ကာကြယ္ႏိုင္သျဖင့္ ပန္းဝတ္မႈန္ေၾကာင့္အဖ်ားေရာဂါခံစားေနရသူမ်ားအတြက္ အသံုးဝင္သည္။
အသားကင္မ်ားကဲ့သို႔ အသားမ်ားကို အပူရွိန္ျပင္းျပင္းသံုး၍ ခ်က္ျပဳတ္စဥ္ ျဖစ္ေပၚသည့္ ကင္ဆာျဖစ္ေစႏုိင္ေသာအရာမ်ား (carcinogen) ပမာဏကို အသားခ်က္ရာတြင္ ၾကက္သြန္နီထည့္ခ်က္ျခင္းျဖင့္ ေလ်ာ့က်ႏုိင္ေၾကာင္း အေထာက္အထားအခ်ိဳ႕ေတြ႕ရွိထားသည္။ ၾကက္သြန္နီ အခြံထည့္ခ်က္ထားေသာအစားအေသာက္ကိုမစားမီ ၾကမ္းတမ္းေသာ ၾကက္သြန္နီခြံမ်ားကို ဖယ္ပစ္ပါ။
ၾကက္သြန္နီအခြံကို ငါး၊ အသားအ႐ိုးျပဳတ္၊ စြပ္ျပဳတ္၊ ျပဳတ္ခ်က္ခ်က္ရာတြင္ ထည့္ခ်က္ႏုိင္ၿပီး မစားမီအခြံကို ဖယ္ရွားပစ္ပါ။
ဖရဲသီးအခြံ (သို႔မဟုတ္) သခြားမသီးအခြံ

ဖရဲသီးအခြံ (သို႔မဟုတ္) သခြားမသီးအခြံမ်ားတြင္ ေသြးေၾကာမ်ားကို က်ယ္ေစႏုိင္ၿပီး ေသြးလည္ပတ္မႈကိုအားေကာင္းေစသည့္ အမိုင္ႏို အက္စစ္ႂကြယ္ဝစြာပါဝင္သည္။ ဖရဲသီးအခြံ (သို႔မဟုတ္)သခြားမသီးအခြံမ်ားကို လိင္ပိုင္းဆုိင္ရာစြမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈ မမွန္ျခင္းႏွင့္ ေသြးအားနည္း ေရာဂါတို႔ကဲ့သို႔ ေရာဂါမ်ားအတြက္ အမ်ိဳးမ်ိဳးအသံုးျပဳႏိုင္သည္။
ဖရဲသီးအခြံ (သို႔မဟုတ္) သခြားမသီးအခြံမွ အသားမ်ားကို ထုတ္ယူကာ ေမႊစက္ႏွင့္ ေရာေမႊၿပီး စားေကာင္းေအာင္ျပင္ဆင္၍ စားသံုးႏုိင္သည္။
ပန္းေဂၚဖီစိမ္းအရြက္

ပန္းေဂၚဖီစိမ္းအရြက္မ်ားတြင္ ဗီတာမင္ေအ ၃၂၀ ရာခုိင္ႏႈန္းႏွင့္ ဗီတာမင္စီ ၁၅၅ ရာခုိင္ႏႈန္းပါဝင္သည္။
ပန္းေဂၚဖီစိမ္းအရြက္မ်ားကို ေဂၚဖီခ်က္ျပဳတ္ေၾကာ္ေလွာ္သကဲ့သို႔ ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္ႏိုင္သည္။
မုန္ညင္းရြက္ကဲ့သို႔ ဟင္းရြက္စိမ္းအ႐ိုးမ်ားတြင္ ပ႐ိုတိန္းတြင္ပါဝင္ေသာ အမိုင္ႏိုအက္စစ္၊ ဓာတ္တိုးဆန္႔က်င္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ အဆိပ္ေျပေစေသာ ျဒပ္ေပါင္းတုိ႔ပါဝင္သျဖင့္ အရြက္မ်ားကို စားသကဲ့သို႔ခ်က္ျပဳတ္စား သံုးသင့္သည္။ ယင္းအ႐ိုးမ်ားကို မလြင့္ပစ္ဘဲ ထည့္ခ်က္၍စားသံုးႏုိင္သည္။
လိေမၼာ္သီးခြံ

လိေမၼာ္သီးခြံတြင္ ဖိုက္ဘာဓာတ္ႂကြယ္ဝၿပီး အဆိပ္ျပယ္ေစေသာ ျဒပ္ေပါင္းႏွင့္ ဗီတာမင္မ်ားပါဝင္သည္။ လိေမၼာ္သီးခြံမ်ားစားေပးျခင္း ေၾကာင့္ ရင္ပူရင္ဆာျဖစ္ျခင္းႏွင့္ အစာမေၾကျဖစ္ျခင္းကို ေလ်ာ့က်ေစသည္။ လိေမၼာ္သီးခြံတြင္ပါဝင္ေသာ ဗီတာမင္စီက ကိုယ္ခံအားျမင့္တက္ေစႏိုင္ၿပီး အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းသို႔ ေရာဂါကူးစက္မႈကို ကာကြယ္ႏိုင္သည္။
လိေမၼာ္သီးအခြံ၏ အဆီမ်ားကို ဘက္တီးရီးယားကာကြယ္ႏိုင္ေသာ သန္႔ရွင္းေရးပစၥည္းအျဖစ္လည္း အသံုးျပဳႏုိင္ကာ အင္းဆက္ပိုးမႊားမ်ားကို ေမာင္းႏွင္ရာ၌လည္း အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ သြားမ်ားျဖဴေဖြးေစရန္လည္း လိေမၼာ္သီးခြံကို အသံုးျပဳႏုိင္သည္။ လိေမၼာ္သီးအခြံေအာက္ဘက္ရွိ အျဖဴ ေရာင္ေဖာ့သားမ်ားတြင္ သၾကားႏွင့္တူေသာ ဓာတ္တစ္မ်ိဳးႏွင့္ အျခားဖိုက္ဘာဓာတ္မ်ားပါဝင္သည္။ လိေမၼာ္သီးခြံစားေပးျခင္းျဖင့္ ဆာေလာင္မႈကိုေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ကာ ေလးနာရီအထိ အစာမစားဘဲေနႏိုင္သည္။
ေဖာ့သား၊ အူတိုင္တို႔အပါအဝင္ လိေမၼာ္သီးတစ္လံုးလုံးကို အရသာရွိေအာင္ျပင္ဆင္စားသံုးႏုိင္သည္။
—Ref: Internet

7DAY DAILY

စပ်စ္သီး ေဖ်ာ္ရည္ အက်ိဳး သက္ေရာက္မႈ

 စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္မွာ အေရးပါတဲ့ အာဟာရ ဓာတ္ေတြနဲ႔ ဗီတာမင္ေတြ ပါဝင္တာေၾကာင့္ က်န္းမာ သန္စြမ္းမႈကုိ ရရွိ ေစပါတယ္။

လတ္တေလာ ေလ့လာမႈေတြ အရ စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္ကို ေသာက္တာက ဦးေႏွာက္ရဲ႕ လုပ္ငန္း ေဆာင္တာေတြကို ေကာင္းမြန္ ေစၿပီး ေသြးလွည့္ ပတ္မႈကို ေကာင္း မြန္ ေစပါတယ္။

၁။စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္မွာ အင္တီ ေအာက္ဆီးဒင့္ ဖေလဗိုးႏြိဳက္နဲ႔ ရက္စ္ဗာရ ထေရာတို႔ အမ်ားအျပား ပါဝင္ေနပါတယ္။ ဒီအစြမ္းထက္ အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ ႏွစ္မ်ဳိးစလံုးဟာ ခႏၶာကိုယ္ထဲက မေကာင္းတဲ့ ဖရီးရယ္ဒီကယ္ေတြကို ဖယ္ရွားေပးတဲ့ အျပင္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈကို ရရွိေစကာ ကိုယ္ခံစြမ္းအားစနစ္ကို ေကာင္းမြန္ ေစပါတယ္။ အနီေရာင္နဲ႔ ခရမ္းေရာင္ စပ်စ္သီး ထဲမွာပါတဲ့ အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ ပမာဏဟာ အစိမ္းေရာင္ စပ်စ္သီးမွာထက္ ပိုမ်ားပါတယ္။

၂။စပ်စ္သီး ေဖ်ာ္ရည္က ေသြးတြင္း မေကာင္းတဲ့ ကိုလက္စထေရာအဆင့္ကို ေလ်ာ့က် ေစပါတယ္။ ေလ့လာမႈအရ စပ်စ္သီးေဖ်ာ္ရည္က ေသြးဖိအားကို ထိန္းေပး ႏိုင္ေၾကာင္း သိရ ပါတယ္။

၃။တက္ဖ္ တကၠသိုလ္ရဲ႕ လတ္တေလာ ေလ့လာမႈ တစ္ရပ္အရ စပ်စ္ ေဖ်ာ္ရည္ကို ပံုမွန္ ေသာက္တာက ဦးေႏွာက္ရဲ႕လႈပ္ရွားမႈကို ေကာင္းမြန္ ေစေၾကာင္း သိရပါတယ္။

၄။တျခား ေလ့လာမႈေတြ အရ ႏွလံုးေသြးေၾကာ ဆိုင္ရာ ေရာဂါေတြ ခံစား ေနရတဲ့ လူနာေတြဟာ စပ်စ္သီး ေဖ်ာ္ရည္ကို ပံုမွန္ ေသာက္တာေၾကာင့္ အက်ဳိးေက်းဇူး ရႏိုင္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။

၅။စပ်စ္ ေဖ်ာ္ရည္ဟာ စြမ္းအင္ ဆံုး႐ႈံးမႈကို ျပန္လည္ျဖည့္တင္း ေပးႏိုင္တာေၾကာင့္ လန္းဆန္း တက္ၾကြမႈကို ရရွိေစပါတယ္။ သံဓာတ္ ခ်ဳိ႕တဲ့ေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီး ေတြဟာ စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္တာေၾကာင့္ စြမ္းအား ေကာင္းေစ ပါတယ္။

၆။စိတ္ဖိစီးမႈ မ်ားေနသလား။ စပ်စ္ ေဖ်ာ္ရည္တစ္ခြက္ ေသာက္လိုက္ရင္ ဖိစီးမႈ ေလ်ာ့က်ၿပီး လန္းဆန္း သြားပါ လိမ့္မယ္။

၇။ေသြးတြင္း ကိုလက္ စထေရာ အဆင့္ ျမင့္မားေနရင္ စပ်စ္ ေဖ်ာ္ရည္ကို ေန႔စဥ္ ပံုမွန္ ေသာက္ပါ။

၈။စပ်စ္ ေဖ်ာ္ရည္ကို ပံုမွန္ ေသာက္ေနသူ ေတြက ဝမ္းမွန္မွန္ သြားေစၿပီး အသည္းနဲ႔ အေရျပား က်န္းမာ ေရးကို ေကာင္းမြန္ ေစပါတယ္။

၉။စပ်စ္ သီးမွာပါတဲ့ ရက္စ္ဗာရ ထေရာဟာ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါရွိသူေတြမွာ amyloidal-beta peptides အဆင့္ ေလ်ာ့က် ေစတာေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ ေစပါတယ္။

၁ဝ။စပ်စ္သီးမွာ ဘက္တီးရီးယား ဆန္႔က်င္တဲ့ ဂုဏ္သတၱိ ရွိတာေၾကာင့္ ကူးစက္ ပိုးဝင္မႈ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးႏိုင္ပါတယ္။

၁၁။စပ်စ္သီး မွာပါတဲ့ ဖေလဗိုးႏြိဳက္ေတြ ကမ်က္စိ အတြင္းတိမ္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ာ့က် ေစပါတယ္။ Tip! အဆင္သင့္ စပ်စ္သီး ေဖ်ာ္ရည္မွာ သၾကားပါဝင္မႈ ျမင့္မားတာေၾကာင့္ စပ်စ္ ေဖ်ာ္ရည္ကို အမ်ားအျပား မေသာက္သင့္ပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ လတ္ဆတ္တဲ့ စပ်စ္သီးကို မိမိ ဘာသာ ေဖ်ာ္ရည္ လုပ္ၿပီး ေသာက္သံုး သင့္ပါတယ္။

ျမ၀တီ


BCG vaccine တီဘီ ကာကြယ္ေဆး



၁။ ဆရာရွင့္ က်မသားက အသက္ ၂၁ နွစ္ ရွိပါျပီ။ က်မကို ေမေမ သားငယ္ငယ္တုန္းက BCG ထိုးမေပးဘူးလား၊ သားမွာ BCG Scar မရွိဘူးလို႔ ေျပာလာပါတယ္။ သားကို ႕႕႕႕႕ မွာ ေမြးခဲ့တာပါ။ ယခု ႕႕႕႕႕ တက္မွာပါ။ သူငယ္ငယ္က ရပ္ကြက္ထဲမွာလာထိုးေသာ ကာကြယ္ေဆးေတြေတာ့ ထိုးခဲ့ပါတယ္။ BCG ထိုးခဲ႔သလား မမွတ္မိပါ။ ထိုးျပီးမေအာင္ခဲ့တာလားမသိပါ။ မမွတ္မိပါ။ ယခုအခါ TB ေရာဂါမ်ား အမ်ိဳးစံု drug resistance စသည္ျဖင့္ ေပါေနသျဖင့္ က်မရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေၾကာင့္ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ေနရပါတယ္။ အကယ္၍သားဟာ BCG မထိုးခဲ့ဘူးဆိုရင္ သားကို TB မကူးစက္ေအာင္ ယခု ဘယ္လိုကာကြယ္ထားသင့္ပါသလဲဆရာ။
၂။ တီဘီေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးကို ဘယ္အသက္ရြယ္ေတြနဲ႔ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ထိုးရလဲ မသိဘူး။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီ တီဘီေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးက ဘယ္လိုအက်ိဳးျပဳတယ္ဆိုတာေလးကို တဆိတ္ေလာက္ ရွင္းျပေပးပါ။
ကာကြယ္ေဆးေတြရဲ႕ သေဘာက ကိုယ္ထဲမွာ ေရာဂါပိုးဝင္လာရင္ ျပန္ျပီးခုခံကာကြယ္ေပးမဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ဆိုတာကို ကိုယ့္ကေန အလိုလိုထြက္လာေစေအာင္ ထိုးေပး-တိုက္ေၾကြးေပးရတာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ဥပမာ BCG (ဘီစီဂ်ီ) ေခၚတဲ့ (တီဘီ) ကာကြယ္ေဆးထိုးလိုက္ရင္ (တီဘီ) ပိုးဝင္လာရင္ ခံတိုက္ထုတ္မဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ဓါတ္ေတြ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္ကေန ထုတ္လာေစအာင္ ဆြေပးတယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ အဲဒီဓါတ္ေတြ ကိုယ္ထဲမွာ ျပည့္ေနျပီဆိုရင္ ေရာဂါပိုးဝင္လာရင္ တခါတည္းတိုက္ဖ်က္ျပစ္လို႔ ေရာဂါမရေစေတာ့ဘူး။
ေဆးနာမည္က ျပင္သစ္ဆရာဝန္ေတြျဖစ္တယ္။ (BCG) ကာကြယ္ေဆးဟာ Attenuated live bovine tuberculosis bacillus ေခၚတဲ့ ႏြားႏို႔ကေနကူးစက္ႏိုင္တဲ့ တီဘီပိုးအရွင္ကို ဓါတ္ခြဲခန္းမွာ အားနည္းသြားေအာင္ တမင္တကာ လုပ္ေပးထားတာ ျဖစ္တယ္။ (တီဘီ) ပိုးသတိၲေလး က်န္တယ္ဆိုယံုသာ က်န္ေနေစရတယ္။ ေရာဂါပိုးသေဘာ ရွိေနတာမို႔ ကိုယ္ထဲကေန (အင္တီ) လုပ္တဲ့ ဆန္႔က်င္မဲ့ဓါတ္ကို ထုတ္မွာဘဲ။ ေရာဂါအထိေတာ့ မရေစဘူး။
တီဘီကာကြယ္ေဆးကို ေမြးကာစကေလးတိုင္း ျမန္မာျပည္မွာ တၾကိမ္သာထိုးတယ္။ မထိုးရတဲ့ကေလးကို ၾကီးမွေတာ့ ထိုးစရာမလိုေတာ့ဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔တိုင္းျပည္မွာ တီဘီေရာဂါက ေပါလြန္းလို႔ ေနရာတကာမွာ ေရာဂါသည္ေတြေရာ ေလထဲမွာ ေရာဂါပိုးေတြေရာ ျမင္သာမျမင္ရတယ္ ရွိေနေတာ့ ကေလးကို ဟိုဟုိသည္သည္ ေခၚသြားတာနဲ႔ ပိုးေတြနဲ႔ေတြ႔မွာေသခ်ာတယ္။ ကိုယ့္အိပ္ထဲမွာတင္လဲ ပိုးရွိခ်င္ရွိေနအံုးမယ္။ ပိုးေတြက ကေလးရဲ႕ ႏွာေခါင္းကေနဝင္လာရင္ ကေလးရဲ႕ ခုခံစြမ္းအားကေန ခံႏိုင္ဘို႔ၾကိဳးစာမယ္။ ပိုးကို ကိုယ့္ခုခံႏိုင္စြမ္းကႏိုင္ရင္ ေရာဂါလဲမရ၊ (ကိုယ္ထဲမွာ အင္တီေဘာ္ဒီရွိေနတဲ့) ေရာဂါျပီးတဲ့ကေလးလဲျဖစ္မယ္။ ပိုးကႏိုင္ရင္ေတာ့ ဒီကေလး တီဘီ ျဖစ္မယ္။
တတိယႏိုင္ငံေတြလို႔အေခၚခံရတဲ့ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ႏုိင္ငံေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္ႏွဳန္းေရာ ေရာဂါေၾကာင့္ေသႏွဳန္းပါျမင့္ေနဆဲ့ တီဘီေရာဂါဟာ Mycobacterium tuberculosis ေခၚတဲ့ ပိုးကေနကူးစက္တာျဖစ္တယ္။ ဆင္းရဲမြဲေတမႈနဲ႔ တီဘီ ဆက္စပ္ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရားမွ်တျခင္းနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးရႈေဒါင့္ကေန ေထာက္ျပေနၾကျပီ။ တီဘီမ်ားတဲ့ ေနရာေတြမွာ HIV/AIDS ကလဲမ်ားေနလို႔ ႏူရာဝဲစြဲဆိုတာထက္ဆိုးေသးတယ္။ ထပ္ေဆာင္းဆိုးေသးျပန္တာက Drug resistance ေဆးယဥ္တာေတြပါ ျဖစ္ေနတယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာေတာင္ တစခန္းထလာတယ္။
Bacille Calmette-Guérin (BCG) vaccine ကာကြယ္ေဆးေပၚခဲ့တာ ႏွစ္ေပါင္း ၈ဝ ရွိပါျပီ။ ဒီကာကြယ္ေဆးထိုးလို႔ ကေလးေတြမွာ Disseminated TB အဆုပ္တခုလံုးျပန္႔ေနတဲ့တီဘီ သာမကာ Meningitis တီဘီဦးေႏွာက္ေျမွးေရာင္တာပါ သက္သာလာတာ ေတြ႔ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ တိတိက်က်ေျပာရရင္ Primary infection တီဘီမူလျဖစ္တာကို မကာကြယ္ႏိုင္ပါ။ ေနာက္ျပီး လူအုပ္ထဲကေနကူးလာတဲ့ Reactivation of latent pulmonary infection အမ်ိဳးအစားကိုလဲ မကာကြယ္ႏိုင္ပါ။
ကေလးအသက္ ဘယ္ေတာ့မွာထိုးမလဲဆိုတာ တိုင္းျပည္ေတြက မတူၾကဘူး။ WHO BCG policy ကမာၻ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ အလိုအရ တီဘီေရာဂါထူေျပာရာႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ေမြးစကေလးတိုင္းကိုထိုးပါတယ္။ ကေလးငယ္မဟုတ္သူေတြကို ထိုးမေပးခင္ Tuberculin skin test လုပ္ျပီးမွ ထိုးသင့္တဲ့သူေတြကို ထိုးေပးတယ္။ ကာကြယ္ေဆးထိုးထာသူကို တီဘီ စမ္းသပ္နည္းတခုျဖစ္တဲ့ Mantoux test လုပ္ရင္ False positive မွားတဲ့အေပါင္းျပမယ္။
တေလာက အေမရိကန္ေဆးေက်ာင္းသူေတြ ယမုန္နာေဆးခန္းကိုလာေတာ့ ေဆးေက်ာင္းသူတေယာက္က ေဆးခန္းမွာ ထိုးေပးေနတဲ့ ကာကြယ္ေဆးနာမည္ေတြကိုေျပာျပေတာ့ BCG ဆိုတာကို မသိဘူး။ အေမရိကားမွာ BCG ကို အစုလိုက္ ထိုးေပးတာမ်ိဳးတခါမွမလုပ္ပါ။ TB အေၾကာင္းကိုေတာင္ ေဆးေက်ာင္းမွာ သိပ္မသင္ေတာ့ဘူး။ (ယူေက) မွာ ၁၉၅၃ ကေန ၂ဝဝ၅ အထိေတာ့ ၁၃ ႏွစ္ ကေလးေတြနဲ႔ တီဘီကူးဘို႔ အလားအလာရွိတဲ့ မိသားစုကေမြးလာတဲ့ ကေလးေတြကိုသာ ထိုးေစတယ္။
ဘီစီဂ်ီ ကာကြယ္ေဆးကို တျခားေနရာေတြမွာလဲ သံုးတာရွိေသးတယ္။ (လက္ပရိုစီ) အနာၾကီးေရာဂါ Buruli ulcer (ဘာေရာ္လီ) အနာ၊ Cancer vaccine ကင္ဆာကာကြယ္ေဆး၊ (ဥပမာ ဆီးအိမ္ကင္ဆာ၊ အစာေဟာင္းအိမ္ကင္ဆာ၊ အဆုပ္ကင္ဆာ၊ မွဲ႔ကင္ဆာ)၊ ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား (၁)၊ Interstitial cystitis ေရာဂါ၊Multiple sclerosis ေရာဂါ နဲ႔ Parkinson's disease ေရာဂါေတြအတြက္ စမ္းသံုးတယ္။
ဒီကာကြယ္ေဆးထိုးရင္ ဘာေတြျဖစ္လာႏိုင္သလဲ။ ေဆးထိုးတဲ့ေနရာမွာနာမယ္။ ဒီကာကြယ္ေဆးထိုးနည္းက ထူးျခားတယ္။ အေရျပားထဲေဆးဝင္ေအာင္ထိုးရတယ္။ အေရျပားေအာက္ ေဆးေရာက္သြားရင္ BCG-oma အက်ိတ္-အနာျဖစ္လာမယ္။ ဒီလိုျဖစ္လို႔ ေဆးထိုးေပးတဲ့ဆရာမကို အျပစ္မျမင္ပါနဲ႔ ေဆးရဲ႕သေဘာကိုက ျဖစ္ေစႏိုင္ေသးတယ္။ အမာရြတ္က်န္ေနရစ္မယ္။ အမာရြတ္က Keloids ဆိုးတာမ်ိဳးလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ BCG osteomyelitis or osteitis ဆိုတာမ်ိဳးလဲ ေနာက္ဆက္တြဲ ရွားရွားပါးပါး ျဖစ္တတ္တယ္။ အဆီထဲ ေဆးဝင္သြားရင္ သက္ဆိုင္ရာ တက္ေစ့ေတြဆီ ေရာက္မယ္။ အနာျဖစ္လာရင္ အနာေဆးကုသလို လုပ္ေပးဘို႔လိုမယ္။ အဲလိုျဖစ္လာရင္ Antibiotics ပိုးေသေဆး လိုတတ္တယ္။ ျပည္ေဖါက္တာလဲ လိုႏိုင္တယ္။
ေဆးထိုးတဲ့ ဘယ္ဘက္ပခံုးမွာ အနာလိုျဖစ္လာတာဟာ ကြက္ကြက္ကေလး တီဘီေရာဂါရသလိုသေဘာျဖစ္တာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးက ကာကြယ္ေဆးထိုးျပီးတဲ့ ကိုယ္နဲနဲပူႏိုင္တယ္။ (ပါရာစီတေမာ) အရည္ကို ကိုယ္အေလးခ်ိန္နဲ႔တြက္ျပီး တခါႏွစ္ခါတိုက္တာနဲ႔ ရတယ္။ Paracetamol ကို ၃ လေအာက္ကေလးဆိုရင္ 10mg/kg နဲ႔ အသားဝါေနရင္ 5mg/kg ေပးရတယ္။ အမာရြတ္ က်န္ေနတာဟာ ေဆးေအာင္တယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ကေလးဟာ ေရာဂါျပီးေနျပီ။
Deltoid ၾကြက္သား (ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္းအိုး) ေနရာမွာသာ ထိုးတယ္။ သမီးေလးအတြက္ လွခ်င္ပခ်င္လြန္းရင္ တင္ပါးမွာ အတြင္းခံဖံုးေလာက္မဲ့ေနရာမွာ ထိုးႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာဝန္-ဆရာမေတြကလဲ ပါရမီျဖည့္ခ်င္ၾကမွာပါ။
BCG vaccine ေဆးဘယ္ေလာက္ထိုးမလဲ။ ဘယ္လိုထိုးမလဲ။
ေမြးကာစကေလးကို 0.05 ml ထိုးရတယ္။ တႏွစ္ေက်ာ္ကေလးကို 0.10 ml ထိုးတယ္။ Insulin syringe ဆီးခ်ိဳေဆး (အင္စူလင္) ထိုးတဲ့ပိုက္နဲ႔သံုးရင္ အမွတ္အသား ၄ဝ အထိပါတာၾကည့္ပါ။ အစိတ္ကေလး ၂ စိတ္ဆိုရင္ 0.05 ml ရွိတယ္။ 1 ml syringe ဆိုရင္ 0.05 ml ကေလး ၂ဝ စာျဖစ္လို႔ ၂ဝ ပံု ၁ ပံု တိတိက်က် ေဆးစုပ္ပါ။ လက္ေတြ႔မွာ သတိထားဘို႔က ထိုးေဆးေတြကို ေဆးထိုးပိုက္ထဲစုပ္ျပီး လူနာကိုမထိုးခင္ အပ္ထဲမွာ က်န္ေနႏိုင္တဲ့ေလကို ပန္းထုတ္ျပစ္ေလ့ရွိၾကေတာ့ ဒီကာကြယ္ေဆးကိုလဲ အဲလိုလုပ္ရင္ ကေလးကိုယ္ထဲ (အေရျပားထဲ) နည္းမသြားေစေအာင္ သတိထားရမယ္။
Injection technique ေဆးထိုးနည္း
ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္အိုးမွာထိုးတယ္။ ထိုးမဲ့ေနရာကို ပိုးသတ္ေဆးသုတ္စရာမလိုပါ။ အေရျပားကို လက္မနဲ႔ လက္ညွိဳး သံုးျပီး ဆြဲတင္းလိုက္ပါ။ ေဆးတေယာက္စာအတြက္ စုပ္ထားျပီးသား ေဆးထိုးပိုက္နဲ႔ အပ္ကို ကေလးအေရျပားနဲ႔ မ်ဥ္းျပိဳင္ထားပါ။ အပ္မ်က္ႏွာျပင္ကို အထက္မွာရွိပါေစ။ အပ္ကို ၂ မီလီမီတာအထိ အေရျပားထဲသြင္းပါ။ ေဆးကို ေျဖးေျဖးခ်င္း ထိုးသြင္းပါ။ ခုခံအားရွိေနတာသိမယ္။ ေဆးဝင္တဲ့ေနရာမွာ ခပ္ေဖြးေဖြး အဝိုင္းကြက္ေလးေပၚလာမယ္။ ေဆးသြင္းရတာသိပ္လြယ္ေနတာဆိုရင္ အပ္အဖ်ားက ေအာက္ထဲေရာက္ေနလို႔။ အပ္ကိုနည္းနည္းျပန္ထုတ္ျပီးထိုးပါ။ ေဆးကုန္ျပီဆိုရင္ ၁ဝ-၁၅ မိနစ္ေနရင္ ေဖါင္းေနတာေလး ေပ်ာက္သြားမယ္။ ေဖါင္းေနတာမျမင္ရလဲ ေဆးထပ္မထိုးပါနဲ႔။ ကာကြယ္ေဆးထိုးမွတ္တမ္းေရးမွတ္ပါ။
BCG တီဘီကာကြယ္ေဆးထိုးလို႔ အမာရြတ္ထင္ျခင္း
ေဆးေအာင္တာလို႔ေခၚတဲ့ ကြယ္မႈရတာကိုျပသတယ္လို႔ မေျပာပါ။ သိဘို႔ေတာ့ လြယ္ကူတယ္။ ၃-၆ လၾကာမွ အမာရြတ္ထင္ေလ့ရွိတယ္။ အမာရြတ္မရွိသူကို Mantoux test စမ္းနည္းလုပ္ရမယ္။ အဲတာမွာ အႏႈတ္ျပသူကိ ေဆးထပ္ထိုးရမယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ခ်ရာတြင္ က်န္းမာေရး မထိခိုက္ေစရန္ ပရိုတင္းမ်ားမ်ား မွီဝဲပါ

  ပ႐ိုတင္းဓာတ္ မ်ားတဲ့ အစာေတြက ၾကြက္သား တည္ေဆာက္ မႈမွာ အေရးပါ တာေၾကာင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ေလ်ာ့က် ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဗိုက္ကိုလည္း ျပည့္ေစ ပါတယ္။

ပ႐ိုတင္းဆိုတာ အင္ဇိုင္း ျဖစ္ေပၚေရး အတြက္ အေရးပါတဲ့ အျပင္ အေရျပား၊ အ႐ိုး၊ အ႐ိုးႏုနဲ႔ ေသြးေတြထဲမွာ အေရးႀကီးတဲ့ ပါဝင္ ပစၥည္းတစ္ မ်ိဳးျဖစ္သလို ကိုယ္တြင္း ဆဲလ္နဲ႔ တစ္သွ်ဴး ေတြ တည္ေဆာက္ ျပဳျပင္ေရး အတြက္လည္း အေရးပါ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ခ်တဲ့အခါ က်န္းမာေရး ထိခိုက္မႈ မရွိေစဖို႔ရာ အတြက္ ေအာက္ပါ ပ႐ိုတင္း ဓာတ္ပါတဲ့ အစားအေသာက္ ေတြကို ထည့္စား သင့္ပါတယ္။

ပင္လယ္စာ

ဆယ္လ္မြန္ငါး၊ တူနာငါးတို႔လို တခ်ိဳ႕ငါးေတြမွာ အေရးႀကီးတဲ့ အိုမီဂါ ၃ အဆီ ပါဝင္ ပါတယ္။ ကမာနဲ႔ ကဏန္းလို တျခားပင္လယ္စာ ထဲမွာလည္း အဆီနည္းၿပီး ပ႐ိုတင္းဓာတ္ ပါဝင္မႈ မ်ားပါတယ္။

ၾကက္သား၊ ဘဲသား

အေရခြံခြာထားတဲ့ ၾကက္သားနဲ႔ ဘဲသားေတြမွာ အဆီနဲ႔ ကယ္လိုရီပါဝင္မႈ နည္းပါးၿပီး ပ႐ိုတင္းဓာတ္ အေကာင္း ဆံုးပါဝင္တဲ့ အသားေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ပစၥည္း

ဒိန္ခ်ဥ္၊ အဆီနည္းႏို႔၊ ဒိန္ခဲစတဲ့ အ ဆီနည္းႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြမွာ ပ႐ို တင္းဓာတ္ မ်ားစြာ ပါဝင္ပါတယ္။ ၾကက္ ဥ၊ ဘဲဥစတဲ့ ဥအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာလည္း ပ႐ို တင္းဓာတ္ ပါဝင္ပါတယ္။

ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး

ပဲနီေလး၊ ပဲေစ့စတဲ့ ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ အပင္ထြက္ပ႐ိုတင္းဓာတ္ အေကာင္းဆံုး ပါဝင္ပါတယ္။ အမွ်င္ဓာတ္လည္း မ်ား စြာ ပါဝင္တာေၾကာင့္ ၾကာၾကာ ဗိုက္ျပည့္ ေစပါတယ္။

အခြံမာေသာ အေစ့အဆန္

ဗာဒံေစ့တစ္ေအာင္စမွာ ပ႐ိုတင္းဓာတ္ ေျခာက္ဂရမ္နဲ႔ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္တဲ့ ဖက္တီး အက္စစ္တို႔ ပါဝင္ ပါတယ္။

အခြံခြ်တ္မထားေသာ ေကာက္ႏွံစာ

ဆန္လံုးညိဳ၊ ခရက္ကာမုန္႔၊ ေကြကာ စတဲ့ အခြံခြ်တ္မထားတဲ့ ေကာက္ႏွံစာ ေတြမွာ ပ႐ိုတင္းဓာတ္ တခ်ိဳ႕နဲ႔ အမွ်င္ ဓာတ္အမ်ားအျပား ပါဝင္ပါတယ္။

အသား

အသားမွာ ပ႐ိုတင္းဓာတ္ အမ်ားအျပား ပါဝင္ေပမယ့္ အနီေရာင္ အသားက ကိုယ္တြင္း ေရာင္ရမ္းမႈနဲ႔ ေရာဂါေဝ ဒနာျဖစ္ႏႈန္းကို ျမင့္တက္ ေစတယ္ လို႔ ေလ့ လာမႈေတြအရ သိရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဆီနည္းပါးတဲ့ အသားကိုသာ ေရြးစား ၿပီး ျပဳျပင္ထားတဲ့ အသားေတြကို ေရွာင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ျမ၀တီ

အသက္ရွည္ခ်င္လွ်င္ အိမ္ေထာင္ျပဳပါ

 သက္လတ္ပိုင္း ေရာက္သည္အထိ တည္ၿငိမ္ေသာ သံေယာဇဥ္ ေႏွာင္ဖြဲ႕မႈ ကင္းမဲ့ ေနသူမ်ားသည္ အရြယ္ မတိုင္မီ ေသဆံုးႏိုင္သည့္ အလား အလာမ်ား ပိုမိုေၾကာင္း Duke တကၠသိုလ္ ေဆးပညာ ဌာန၏ ေလ့လာမႈတြင္ ေဖာ္ျပ ထားသည္။

Duke တကၠသိုလ္ သုေတသီမ်ားက သုေတသနျပဳလုပ္ရန္ အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီး ၄၈၀၂ ဦးကို ေခၚယူခဲ့သည္။ ၎တို႔အားလံုးမွာ ေျမာက္ကာ႐ိုလိုင္းနား တကၠသိုလ္၏ ႏွလံုးေလ့လာ သင္ၾကားမႈ သင္တန္းကို တက္ဖူးသူမ်ား ျဖစ္ၾက သည္။ ထိုသင္တန္းသည္ ၁၉၄၀ ခုႏွစ္မ်ား တြင္ေမြးဖြား ခဲ့သူမ်ား၏ က်န္းမာေရးကို ေျခရာခံေစာင့္ၾကည္႕ ေနခဲ့သည့္ သင္တန္း တစ္ခုလည္း ျဖစ္သည္။

လက္ထပ္ထိမ္းျမားမႈ၏ သက္လတ္ပိုင္း အရြယ္အေပၚ အက်ိဳး သက္ေရာက္ ပံုကို ေလ့လာ ခဲ့ၾကသည္၊ သုေတသန ရလဒ္မ်ားကို လႊမ္းမိုးမႈ ရွိလာမည့္ ကိုယ္ရည္ ကိုယ္ေသြး ျပႆနာမ်ား၊ လူမႈ စီးပြားေရး အေျခအေန တို႔ႏွင့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ မညီညြတ္ေသာ အျပဳအမူ စသည့္ အခ်က္မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီးမွ သုေတသနတြင္ ပါဝင္ရန္ ေရြးခ်ယ္ ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သုေတသနတြင္ ေတြ႕ရွိခ်က္အရ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါမွ် လက္မထပ္ဖူး သူမ်ားသည္ လူရြယ္ဘဝမွ စ၍ ခိုင္မာေသာ ခ်စ္သံေယာဇဥ္ ထူေထာင္လာ ခဲ့ေသာ ဇနီးေမာင္ႏွံ မ်ားထက္ အရြယ္မတိုင္မီ ေသဆံုးရန္ ႏွစ္ဆ အလားအလာ မ်ားေၾကာင္း သိရသည္။

တစ္ကိုယ္တည္း ေနသူမ်ား၊ ဇနီးခင္ပြန္းဆံုးပါးသြား သူမ်ားသည္ သက္ႀကီး ရြယ္အို ဘဝအထိ အသက္မရွည္ႏိုင္သည္႕ အလားအလာ မ်ားျပားသည္။ ထိုသက္ေရာက္မႈသည္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္စြာ ျပဳမူေနထိုင္သူမ်ား၊ လူမႈစီးပြားေရး အေျခအေန ေကာင္းမြန္သူ မ်ား၌ ပါေတြ႕ရ တတ္သည္။

လက္မထပ္ဘဲ အတူ ေနထိုင္တဲ့ ပံုစံကို အာ႐ံုစိုက္ ေလ့လာတာဟာ ကေလးေတြ တစ္ၿပံဳႀကီး ေမြးေနသူေတြ အတြက္ အေရးပါတဲ့ ေလ့လာမႈ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုပံုစံ ေနထိုင္သူ ေတြဟာ ေစာစီးစြာ ေသဆံုးမႈႏွင့္ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အတြက္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာ အေထာက္ အပံ့ေတြ ပိုမို ေပးအပ္ သင့္ပါတယ္။ သက္လတ္ပိုင္း အရြယ္မွာ လူမႈေရးအရ တြယ္တာ ေႏွာင္ဖြဲ႕မႈေတြကို ေလ့လာျခင္း အားျဖင့္ အရြယ္မတိုင္မီ ေသဆံုးရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း တစ္ခုကို ေတြ႕ရွိ လာရပါတယ္ဟု သုေတသန စာတမ္းျပဳစု သူမ်ားက ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပ ထားသည္။

သုေတသနကို အျပဳအမူဆိုင္ရာ ေဆးပညာ ဂ်ာနယ္ (journal Annals of Behavioral Medicine) တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

သီဟ

Source:MDI

Health Updates Journal Vol-2,No-4

Morning sickness ကိုယ္ဝန္ရွိစ အိပ္ရာထေရာဂါ

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ အေစာပိုင္းလေတြမွာ ပ်ိဳ႕တာ၊ အန္တာကို Morning sickness ကိုယ္ဝန္ရွိစ အိပ္ရာထေရာဂါလို႔ ေခၚျပီး ေဆးစာနဲ႔ Nausea gravidarum လို႔ ေခၚပါတယ္။ မနက္ခင္းမွာ အျဖစ္မ်ားလို႔ ဒီနာမယ္ ေပးတာျဖစ္မယ္။ ေန႔ခင္းေရာ ညပိုင္းမွာပါ ျဖစ္တတ္တာပါဘဲ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တိုင္းလိုလို ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ၇ဝ-၈၅% ျဖစ္တတ္။ တဝက္ေလာက္က ေဆးကုသမႈ ခံယူၾကရတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ကို္ယ္ဝန္ ၆ ပတ္မွာ စတတ္ျပီး၊ ၁၂ ပတ္ေရာက္ရင္ သက္သာသြားၾကတယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္နယိ၊ ရင္သားနာမယ္၊ အစာအိမ္ျပႆနာေပးမယ္၊ အားယုတ္မယ္၊ မၾကာခဏ ဆီးသြားမယ္၊ ေမာပမ္းမယ္၊ ေသြးအနည္းငယ္ ဆင္းႏိုင္တယ္၊ အားအင္ျပည့္ျပီး အေလးခ်ိန္ တိုးလာမယ္။ အေနအထိုင္ ခက္ခဲလာမယ္။ အေရျပား ေျပာင္းလဲမႈေတြရွိမယ္၊ သြင္ျပင္လကၡဏာမ်ား နဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာလည္း ေျပာင္းလာမယ္။

မိခင္ေလာင္းမွာ အေတာ္အေနရခက္တယ္။ အန္တာက အေတာ္အသင့္ ဆိုးတာနဲ႔ လက္ထိုးအန္တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ တျခား အန္တဲ့ေရာဂါေတြလို ေဆးကုစရာ မလိုပါ။ ကေလးကိုလဲ မထိခိုက္ေစပါ။ ဆိုးရင္ေတာ့ ေရဓါတ္-ဆားဓါတ္ ခန္းေျခာက္တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်မယ္။ Alkalosis (အယ္လ္ကာလီ) ဓါတ္မ်ားတာ နဲ႔ Hypokalemia (ပိုဆက္ဆီယမ္) နည္းတာေတြ ျဖစ္မယ္။ ေဆးကုဘို႔လိုျပီ။

ဘာလို႔ျဖစ္သလဲ-
အနံ႔အသက္တခ်ိဳ႕ကို မၾကိဳက္ျဖစ္တာေၾကာင့္လား ထင္ရတယ္။ (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း မ်ားလာလို႔ထင္ၾကတယ္။ အရင္ကထက္ အဆ ၁ဝဝ အထိမ်ားလာတယ္လို႔ တခ်ိဳ႕ကဆိုတယ္။ အေသအျခာ ဒါေၾကာင့္လို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ သၾကားဓါတ္နည္းလို႔လဲ ထင္တယ္။ ကေလးဆီ အခ်င္းကတဆင့္ပို႔ေပးရလို႔ နည္းတာ။ (ပရိုဂ်က္စတီရုန္း) မ်ားလာလို႔ သားအိမ္ၾကြက္သားေတြ ေလွ်ာ့လာေစသလို အစာအိမ္ ၾကြက္သားကိုလဲ အဲလိုေလွ်ာ့ေစမလား ထင္ရတယ္။ HCG ေဟာ္မုန္း မ်ားတာလဲ စဥ္းစားတယ္။ အသဲ (အင္ဇိုင္းမ္) မ်ားလာေၾကာင့္လားလဲ စဥ္းစားတယ္။ ကာကြယ္စနစ္အေနနဲ႔လဲ စဥ္းစားတယ္။ အထဲကကေလးကို မေအစားတဲ့ထဲပါတဲ့ အဆိပ္အေတာက္ေတြရန္ကေန အကာကြယ္ေပးတာလား စဥ္းစားလာတယ္။ ပ်ိဳ႕တာ-အန္တာမျဖစ္တဲ့ ကိုယ္ဝန္က ပိုပ်က္က်တတ္တယ္လို႔ ထင္တယ္။ မိခင္ကိုလဲ တနည္းတလမ္းနဲ႔ ကာကြယ္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ခုခံစနစ္အား နည္းလာတယ္။ မသင့္တာကို အန္ျပစ္တဲ့သေဘာ ျဖစ္မလား ယူဆတယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ
ျဖစ္ေစတာ မေသျခာလို႔ ကုသနည္းဟာလဲ မေရရာလွပါ။ ခံစားရတာကို သက္သာေအာင္သာ လုပ္ရတာမ်ားတယ္။
• အစာေခ်ရည္ဆန္တာနဲ႔ တြဲေနတာဆိုရင္ ညမအိပ္ခင္ Antacid ေလေဆး ေသာက္အိပ္ပါ။
• အစားအေသာက္မွာ (ဖိုင္ဘာ) မ်ားတာ စားေပးပါ။ အဆီလဲ စားဘို႔ လိုတယ္။ ေပါင္မံု႔ျဖဴက အညိဳထက္ ဒီေနရာမွာ သင့္တယ္။ အသီးအႏွံ၊ အသီးအရြက္ေတြလဲ အစိမ္းမစားသင့္ပါ။ အဆီမ်ားတဲ့အသား ေရွာင္ထားပါ။
• စားျပီးရင္ လဲေလ်ာင္းမေနပါနဲ႔၊ အစာစားျပီး လမ္းေလွ်ာက္ေပးပါ။
• သၾကားဓါတ္နည္းတာျဖစ္ရင္ သြားရည္စာ ခဏခဏစားေပးပါ။
• သံပရာ၊ ေရွာက္သီး၊ လိမ္ေမာ္သီးေတြက အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။ Ginger capsules, Ginger tea ခ်င္း (ဂ်င္း) ေဆးေတာင့္၊ ခ်င္းလဖက္ရည္ ေကာင္းတယ္။
• အန္ရင္ ေရခဲငံုပါ။
• တခါစားရင္ နဲနဲခ်င္းစားပါ။ တမင္းမစားျပီးျပီးခ်င္း ေရမေသာက္ေသးဘဲ နာရီဝက္ေနမွ ေသာက္ပါ။ မစားခင္ ေရကို နာရီဝက္ၾကိဳ ေသာက္ထားပါ။ မနက္ မထခင္ Soda crackers စားႏိုင္တယ္။ အိပ္ရာထရင္ Crackers စားပါ။ အနံ႔၊ အရသာ မၾကိဳက္တာမစားပါနဲ႔၊
အစာစားခ်ိန္မွာ မစားဘဲမေနပါနဲ႔၊ • ေကာင္းေကာင္း အနားယူပါ၊ ကိုယ္လက္လႈတ္ရွားမႈ လုပ္ေပးပါ။
• Acupressure wristbands လက္မွာပတ္ထားပါ။ Sea Bands နဲ႔ Relief Band Device ေတြလဲသံုးႏိုင္တယ္။
• Salty potato chips အာလူးခ်စ္ပ္ စားႏိုင္တယ္။ Preggie Pops lollipops ငံုထားပါ။
• သံဓါတ္အားေဆးေၾကာင့္ထင္ရင္ Slower-release ျဖစ္ျဖစ္ Lower-dose iron pills သံဓါတ္နည္းနည္းသာပါတာ ေျပာင္းေသာက္ပါ။
• (ဗီတာမင္ ဘီ ၆) 50 mg ေသာက္ပါ။
• ဆားဓါတ္ ခန္းေျခာက္တာျဖစ္ရင္ ORS ဓါတ္ဆားထုပ္ ေသာက္ပါ။ ေသာက္တာလဲ အန္ရင္ Ringer Lactate drip သြင္းပါ။

ကိုယ္ဝန္ရင့္လာရင္ ျဖစ္တတ္တာေတြအတြက္ -
• ခါးနာရင္ အေနအထား ေျပာင္းေပးပါ။ ခြါျမင့္ဖိနပ္ မစီးရ။ အေလးအပင္မ မရ။ ခါးကုန္းျပီးမ မတင္ရ၊ မလုပ္ရ။ ေျခေထာက္ကို အျမင့္မွာတင္ျပီး နားပါ။ ဒူးေကြး၊ ေဘးတဖက္ လွည့္အိပ္ပါ။ ေပါင္ျခားထဲ တခုခုခံထားပါ။ ခါးကို အပူ-အေအး တင္ေပးပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။
• အသက္႐ွဴခက္ခဲရင္ ခါးမတ္မတ္ ထိုင္ပါ။ အိပ္ရင္ ခပ္မတ္မတ္ အိပ္ပါ။ အသက္႐ွဴေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ပါ။
• ဝမ္းခ်ဳပ္ရင္ ေရ-အရည္မ်ားမ်ား ေသာက္ပါ။ အသီးအႏွံမ်ားမ်ား စားပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ လမ္းေလွ်ာက္ပါ။
• ႂကြက္သားနာရင္ (ကယ္လ္စီယမ္) ေဆးစားပါ။ လႈပ္ရွားရင္ သက္သက္သာသာလုပ္ပါ။
• အအိပ္ပ်က္ရင္ မအိပ္မီ ေရေႏြးျဖင့္ ေရခ်ိဳးပါ။ နားနားေနေနေန ထိုင္ပါ။
• အစာမေၾကျဖစ္ရင္ တေန႔ ၅-၆ ႀကိမ္ အစာနည္းနည္းခ်င္း စားပါ။ ေလထတတ္သည့္ အစားေရွာင္ပါ။ ဆိုဒါ-အင္တီအက္စစ္ေဆး မစားရ။ အစားစားစဥ္ ခပ္မတ္မတ္ထိုင္စားပါ။ စားၿပီးၿပီးခ်င္း မအိပ္ရ။ အစားစားၿပီး ၂ နာရီ အတြင္း ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ရ။
• ေသြးျပန္ေၾကာထံုးရင္ ေျခေထာက္ ျမွင့္ထားပါ။ လွဲေနပါ။ အၾကာႀကီး မရပ္-မသြားရ။ ေျခအိပ္-ဖိနပ္ အၾကပ္ မစီးရ။ အထူးလုပ္သားသည့္ ေျခအိပ္သံုးပါ။ အျမဲထိုင္မေနရ။
• ေဖါေရာင္ရင္ ေျခေထာက္ ျမွင့္ထားပါ။ ဘယ္ဘက္ေစာင္း အိပ္ပါ။ ဆားေလွ်ာ့စားပါ။
• ရင္သား ႀကီးထြားလာမယ္၊ နာမယ္၊ တင္းမယ္။ ထိပ္ဖ်ား အေရာင္ ရင့္လာမယ္။ ထိပ္ဖ်ားဝင္ေနရင္ ဆြဲထုတ္ေပးပါ။ ေရခ်ိဳးစဥ္ ႏို႔ထိပ္ဝကို သန္႔ရွင္းေပးပါ။ ႏို႔သီးေဘးမွ အေရာင္ညိဳအဝိုင္းတြင္ ဘဲ-ငန္း အေရျပားလို အသီးလံုးေလးမ်ား ေပၚလာမယ္။ ရင္သားတြင္ အလံုး-အက်ိတ္ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးပါ။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ အန္ျခင္း
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္သူ ၇ဝ-၈၅% မွာျဖစ္တတ္တယ္။ တခါတေလ ေဆးေတြ အသံုးမက် ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ မျဖစ္မေန ေပးရတဲ့ ေဆးတခ်ိဳ႕ဟာ Placebo လူနာ စိတ္သက္သာရေစတဲ့ေဆးလို႔ ေခၚတယ္။
• ဗီတာမင္ ဘီ ၆ ေပးေလ့ရွိတယ္။ Doxylamine 10 mg + Pyridoxine (B6) 10 mg ေပးသင့္တယ္။ B-Natal TheraPops နဲ႔ B-Natal Lozenges ေတြဟာ ဗီတာမင္ ဘီ-၆ ပါတဲ့ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။
• ဆိုးဝါးသူေတြကို Promethazine 12.5-25 mg ကို ၄ နာရီျခား၊ Prochlorperazine 25 mg ကို စအိုမွ ၁၂ နာရီ ျခား ေပးႏိုင္တယ္။
• Meclizine, Dimenhydrinate, Metoclo-pramide ေတြကိုလည္း ေပးႏိုင္တယ္။
• Methylprednisolone 16 mg စားေဆး၊ ထိုးေဆး ကို ေနာက္ဆံုးအျဖစ္ ေပးႏိုင္တယ္။ ၃ ရက္နဲ႔ သက္သာရင္ ၂ ပတ္အထိ ဆက္ေပးပါ။ မသက္သာရင္ ရပ္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ႏုစဥ္ Corticosteroids မေပးတာ ေကာင္းတယ္။
• Psi Bands Acupressure ကို လက္ေကာက္ဝတ္မွာ ပတ္ထားႏိုင္တယ္။
• Organic Heartburn Relieving Tea QueaseEASE နဲ႔ Essential Oil Therapy တို႔က ေခတ္သံုးေဆးေတြပါ။
• ဂ်င္း (ခ်င္း) Ginger capsules of 250 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ ေပးတယ္။
• တရုပ္အပ္စိုက္နည္းမွာ Acupuncture point P6 ေနရာမယ္ စိုက္ေပးရတယ္။

Hyperemesis Gravidarum ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ အလြန္အၾကြံ အန္ျခင္း
• ကိုယ္ဝန္ ၁% မွာ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ေနရာမွာ ၂ဝဝ မွာ ၁ ေယာက္ကေန ၄ ေယာက္ထိ ျဖစ္တတ္တယ္။
• ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ေပးရတဲ့ အထိဆိုးသူရွိတယ္။
• ဘာ့ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္ဆိုတာ တိတိပပမသိပါ။
• ကိုယ္ဝန္ ၈-၁၂ ပတ္ရွိခ်ိန္ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ၂ဝ ပတ္ဆိုရင္ ၁ဝ% ေလာက္ဘဲ ဆက္ရွိေနတတ္တယ္။
• အန္တာ ၾကာရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့၊ အာဟာရနည္း၊ ဓါတ္ဆား အခ်ိဳးအဆ ေျပာင္းလဲလာႏိုင္တယ္။
• အနားယူခိုင္းပါ။ အစာကို နည္းနည္းနဲ႔ အၾကိမ္ခြဲစားေစပါ။ ပရိုတင္း မ်ားမ်ား ေၾကြးသင့္ျပီး အဆီနဲ႔အစပ္ ေလ်ာ့သင့္သည္။
• Normal saline or Lactated Ringer solution သြင္းေပးဘို႔ လိုႏိုင္တယ္။ ဂလူးကို႔စ္၊ ဗီတာမင္ဘီ ၁၊ ဘီ ၆၊ မဂၢနီဆီယမ္ ေပးရမယ္။ Zofran (Ondansetron) ေဆးကို အေမရိကားမွာ အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ မရေသးရင္ Methylprednisolone IV ေဆးေပးမယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၁ဝ ပတ္ ထက္ေစာရင္ေတာ့ မေပးဘူး။ အဂၤလန္မွာ Promethazine နဲ႔ Metoclopramide, Prochlorperazine ေတြသံုးတယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ မေသာက္သင့္တဲ့ေဆး၊ သတိနဲ႔ေပးရမဲ့ေဆးေတြကေတာ့ -
Vitamin A (မ်ားရင္)၊ Aspirin, Ibuprofen အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ၊ Azithromycin, Erythromycin, Clarithromycin, Furazolidone ပိုးေသေဆးေတြ၊ Prednisolone ပရက္နီဆိုလံုးေဆးေတြက လူသိမ်ားတယ္။ Arbor vitae, Beth root, Black cohosh, Blue cohosh, Cascara, Chaste tree berry, Chinese angelica, Cinchona, Cotton root bark, Feverfew, Ginseng, Golden seal, Juniper, Kava kava, Licorice, Meadow saffron, Pennyroyal, Poke root, Rue, Sage, Senna, Tansy, White peony, Wormwood, Yarrow, Yellow dock တိုင္းရင္းေဆး အမ်ိဳးအစားေတြ ျဖစ္တယ္။ ဆရာဝန္သံုး Isotretinoin, Etretinate, Phenytoin, Carbamezapine, Ergotamine, Methysergide, Zithromax, Zmax, Zathrin ေဆးေတြလဲပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
ေနာက္ဆုံးရ သတင္းမ်ားကုိ ေအာက္ပါ Tweets မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ Tweets ရဲ ့ေဘးေဘာင္တန္းကုိ ဆဲြခ်ျပီ မိမိတုိ ့စိတ္၀င္စားတဲ့ သတင္းေခါင္းစဥ္ ေအာက္က Link ကုိ ႏွိပ္ျပီ အျပည့္အစုံဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။
 

Sponsors

အႏုပညာရွင္ႏွင့္ လူသိမ်ားသူမ်ား

အားကစား သတင္မ်ား

နည္းပညာ သတင္းမ်ား

Most Reading

အသစ္တင္သမွ် အခ်ိန္နဲ ့တေျပးညီဖတ္ရႈရန္ Like ႏွိပ္ေပးပါ

အသစ္ တင္သမွ် သတင္းမ်ား အလို အေလွ်ာက္ပုိ ့ ေပးပါမည္

သတင္းစာႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ား