ေသြးအားနည္းေရာဂါ


ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေသြးအားနည္းေရာဂါ အျဖစ္မနည္းဘဲ၊ ကေလး၊ လူႀကီး၊ အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီး မေရြးျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရး ပညာရွင္ေတြက သံုးသပ္ေျပာဆိုပါတယ္။ ေသြးနီဥထဲ ေဟမိုဂလိုဘင္ ပမာဏ နည္းသြားတဲ့ ေသြးအားနည္းေရာဂါဟာ ကေလးငယ္ေတြမွာ အာဟာရမျပည့္ဝတာနဲ႔ သန္ေကာင္ေတြေၾကာင့္ျဖစ္ရၿပီး၊ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္၊ ရာသီလာခ်ိန္နဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေရာဂါ ခံစားရခ်ိန္ေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြမွာလည္း ေသြးထြက္မ်ားတဲ့ ထိခိုက္ဒဏ္ရာေတြနဲ႔ အသက္ႀကီးလာခ်ိန္ နာတာရွည္ေရာဂါျဖစ္လာတာေၾကာင့္လည္း ေသြးအားနည္းတတ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေသြးနီဥ ထုတ္ေပးတဲ့ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီေရာဂါျဖစ္သူေတြ၊ ေသြးနီဥထုတ္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ ဗီတာမင္ B12, ေဖာလစ္အက္ဆစ္နဲ႔ သံဓာတ္ခ်ိဳ.တဲ့သူေတြ၊ ေသြးနီဥပ်က္စီးရတဲ့ ေရာဂါျဖစ္သူေတြ၊ ေသြးနီဥ ဆံုးရံႈးသူေတြ မွာ ဒီေရာဂါ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ငွက္ဖ်ားေရာဂါအျဖစ္မ်ားၿပီး ေဗလံုးႀကီးေနသူနဲ႔ မ်ိဳးရိုးဗီဇလိုက္သူေတြမွာ လည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္  ။

ေသြးအားနည္းတာ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေသြးနီဥ ထုတ္ဖို႔လိုအပ္တဲ့ ဗီတာမင္ B12၊ ေဖာလစ္အက္ဆစ္၊ သံဓာတ္ပါတဲ့ အစားအစာေတြျဖစ္တဲ့ အသီးအႏွံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သစ္ဥသစ္ဖု၊ အခြံမာသီး၊ အေစ့အဆံမ်ား၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ ပန္းသီး၊ စေတာ္ဘယ္ရီသီး၊ သစ္ေတာ္သီး၊ ဇီးသီး၊ ႀကက္သြန္စိမ္း၊ မုန္လာဥနီနဲ႔ ခရမ္းခ်ဥ္သီးေတြ စားသံုးေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သံဓာတ္မ်ားတဲ့ ဆန္လံုးညိဳ၊ ဂ်ဳံ၊ ေနၾကာေစ့၊ ပဲပုတ္၊ ပဲႀကီးေစ့၊ ၾကက္ဥ၊ ဘဲဥနဲ႔ ပ်ားရည္တို႔ကို စားေသာက္ေပးသင့္ပါတယ္။ အူကေနတဆင့္ သံဓာတ္စုပ္ယူမႈကို ဟန္႔တားႏိုင္တဲ့ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္နဲ႔ အခ်ိဳမ်ားလြန္းတဲ့ အစားအေသာက္ေတြကို အလြန္အကၽြံ မသံုးေဆာင္သင့္ပါဘူး။ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီေရာဂါ၊ ေသြးနီဥပ်က္စီး တဲ့ေရာဂါ၊ ေသြးနီဥဆံုးရံႈးတဲ႔ေရာဂါနဲ႔ နာတာရွည္ေရာဂါရွိသူေတြအေနနဲ႔လည္း ကၽြမ္းက်င္တဲ့ဆရာဝန္နဲ႔ ျပၿပီး ကုသမႈခံယူသင့္ပါတယ္။

ေသြးအားနည္းေရာဂါ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ လကၡဏာေတြက ေခါင္းမူးတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ အသက္ရႈမဝျဖစ္ကာ ေမာလြယ္ေတာ၊ မ်က္လံုးျပာလာတာ၊ ရင္တုန္တာ၊ နားအူတာ၊ ေပ်ာ့ေခြၿပီး ၾကြက္သားအားနည္းလာတာ၊ အစားအေသာက္ပ်က္တာ၊ ရင္ဘတ္ေအာင့္တာ၊ ပ်ိဳ.တာ၊ အန္တာ၊ ဝမ္းေလ်ာတာနဲ႔ အိပ္မရတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါလကၡဏာေတြျပလာရင္ ေသြးအာနည္းေရာဂါ ေသခ်ာေအာင္ ေသြးစစ္ၿပီး ေဟမိုဂလိုဘင္ ပမာဏကို တိုင္းတာႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြမွာ ေသြးတစ္လီတာကို ေဟမိုဂလိုဘင္ (၁၃၀) ဂရမ္ေအာက္နဲ႔ အမ်ိဳးသမီးတြမွာ (၁၁၅) ဂရမ္ေအာက္ဆိုရင္ ေသြးအားးနည္းေရာဂါအျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကုသရာမွာေတာ့ လိုအပ္တဲ့ ေဟမိုဂလိုဘင္ ျပန္ျဖည့္ေပးတာအျပင္၊ ေဟမိုဂလိုဘင္ ေလ်ာ့က်ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကိုပါ ကုသေပးဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါမွသာ ေနာက္တစ္ေခါက္ ျပန္မျဖစ္မွာပါ။

ဒီေရာဂါအေၾကာင္း ပိုမိုသိရွိနားလည္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ကိုဝင္းမင္း က အေထြေထြေဆးကုသမႈ သမားေတာ္ႀကီး ေဒါက္တာ မင္းစိုးဦး ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းတင္ျပထားပါတယ္။

ကိုဝင္းမင္း/ ဗီြအုိေအ (ျမန္မာပုိင္း)
http://burmese.voanews.com

Hypertension (2) ေသြးတိုးေရာဂါ (၂)


High blood pressure ေသြးဖိအားမ်ားေနတာကို Hypertension ေသြးတိုးေရာဂါလို႔ေခၚတယ္။ ႏွလံုးကေန တကိုယ္လံုးကို စီးေလွ်ာက္ေနတဲ့ေသြးေတြက ေသြးေၾကာနံရံေပၚကို ဘယ္ေလာက္ဖိအားနဲ႔ သက္ေရာက္ေန သလဲ တိတိက်က်တိုင္းတာတဲ့ ကိန္းဂဏန္းျဖစ္တယ္။ ဒီဖိအားမ်ားေနတာက စဥ္တိုက္ဆက္တိုက္လို ျဖစ္ေနတာမို႔ ၾကာလာတာနဲ႔ ေသြးေၾကာေတြေတြကို ပ်က္စီးေစရံုသာမကဘဲ ႏွလံုးမွာပါေရာဂါရ လာေစႏိုင္တယ္ ။ ေသြးဖိအားကို ထိန္းမထားႏိုင္ရင္ တခ်ိန္မွာ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္-ေသြးေၾကာေရာဂါနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ တမ်ိဳးမ်ိဳးရလာေစႏိုင္တယ္။

• ေသြးတိုးလကၡဏာေတြ
မ်ားေသာအားျဖင့္ ဘာမွမခံစားရသလိုေနျပီး ရုတ္တရက္ အသက္ကို ရန္ရွာႏိုင္တဲ့ အျပင္းအထန္ေရာဂါရတတ္လို႔ တိတ္တဆိတ္ လူသတ္သမားလို႔ တင္စားေလ့ရွိတယ္။ အဲလိုလူမ်ိဳး ၅ ေယာက္မွာ ၁ ေယာက္ရွိတယ္။ အျပင္မွာ ဘာမွမျဖစ္သလိုေနေပမဲ့ ကိုယ္တြင္းထဲမွာေတာ့ ႏွလံုး၊ အဆုပ္၊ ဦးေႏွာက္ နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ေတြကို ထိခိုက္ေနတယ္။

• ဘာလို႔ ေသြးတိုးရတာလဲ
ေဝဒနာသည္အမ်ားစုမွာ ဘာလို႔ ေသြးတိုးလာျဖစ္သလဲ ဆရာဝန္ေတြက အေၾကာင္းရွာမရၾကဘူး။ လူၾကီးတေယာက္ရဲ႕ ပံုမွန္ ေသြးဖိအားဟာ 120/80 ထက္မမ်ားရဘူး။ အထက္ဂဏန္းလို႔ေခၚတာက ႏွလံုးကေန ညွစ္ေနခ်ိန္မွာ ရွိတာျဖစ္တယ္။ ေအာက္ဂဏန္းဆိုတာက ႏွလံုးက တခါနဲ႔တခါၾကား နားေနခ်ိန္မွာရွိတာ ျဖစ္တယ္။ အေၾကာင္းရွာရတာေတြထဲမွာ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ သူ႔အထက္နားကအဂၤါမွာ ေရာဂါေတြပါတယ္။

• ေသြးတိုးရွိႏိုင္ေနျပီဆိုတာ
လူဦးေရရဲ႕ ၄ ပံု၁ ပံုမွာ သတိေပးခ်က္အဆင့္ ရွိေနတယ္လို႔ ေျပာရင္ ေျခာက္ေျပာတာ မဟုတ္ပါ။ အထက္ဂဏန္း 120 နဲ႔ 139 ၾကား၊ ေအာက္ဂဏန္း 80 နဲ႔ 89 ၾကား ရွိေနသူေတြပါတယ္။ ဒီလိုလူေတြက သာမန္ ေသြးဖိအား ရွိေနသူေတြထက္ ႏွလံုးေရာဂါရလမ္း ၂ ဆ ပိုတယ္။ ဆရာဝန္ဆီလာရင္ လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းပါလို႔ အၾကံေပးလိမ့္မယ္။

• အႏၲရာယ္နယ္ေျမ
ေသြးဖိအား 140/90 နဲ႔အထက္ရွိေနပမဲ့ လကၡဏာေတြ မခံစားရတာ ရွိႏိုင္တယ္။ 180/110 ဆိုရင္ေတာ့ စိုးရိမ္အမွတ္ ေရာက္ေနျပီ။ ခဏေလး ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ နားလိုက္ပါ။ ေသြးဖိအားျပန္တိုင္းပါ။ ဒိထက္မက်ရင္ အေရးေပၚဌာန အျမန္ ၾကြပါ။ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္တာ၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါနဲ႔ သတိလစ္တာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္စရာရွိေနျပီ။ ေခါင္းတအားကိုက္မယ္၊ စိုးရိမ္စိတ္ကဲေနမယ္၊ ႏွာေခါင္းေသြးယိုမယ္၊ အသက္ရွဴမဝျဖစ္မယ္။

• ဘယ္လိုလူေတြမွာ လာျဖစ္သလဲ
အသက္ ၄၅ ႏွစ္အထိ ေယာက္်ားေတြက မိန္းမေတြထက္ ပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒိထက္ၾကီးရင္ အတူ တူျဖစ္ၾကတယ္ ။ မိန္းမေတြက အသက္ ၆၅ ႏွစ္ေက်ာ္လာရင္ ပိုျဖစ္တယ္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါလိုဘဲ မိသားစုထဲမွာ တေယာက္ျဖစ္ရင္ ေနာက္လူလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ အားလံုးေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ဆီးခ်ိဳရွိေနသူထဲက ၆ဝ% မွာ ေသြးတိုးလဲတြဲရွိေနတယ္။

• ဆားနဲ႔ ေသြးတိုး အမ်ိဳးေတာ္တယ္
လူေတြ၊ တိရစၧာန္ေတြ ဆားမရွိရင္ အသက္မရွင္ႏိုင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေသြးတိုးနဲ႔မတည့္ပါ။ ဆားထဲမွာ အမ်ားဆံုး ပါေနတာက (ဆိုဒီယမ္) ျဖစ္တယ္။ ဒီဓါတ္ကေန ေသြးဖိအားတက္ေစတာေသျခာတယ္။ (ဆဲလ္) ေတြထဲ ေရပိုေအာင္းေစလို႔ ကိုယ္ေရာင္မယ္။ လူတေယာက္ တေန႔မွာ (ဆိုဒီယမ္) 1,500 milligrams ထက္ မ်ားအစားဘို႔ျဖစ္တယ္။ သိတဲ့အတိုင္း သူတို႔က အာရွသားေတြထက္ လူေကာင္ၾကီးေသးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ပိုနည္းသင့္ေသးတယ္။ အလြယ္ဝယ္စားလို႔ရတာေတြ၊ ျပဳျပင္စီမံထားတဲ့ အစာေတြကေန လိုအပ္ခ်က္ထဲက ၇၅% ရေနတာ သတိထားပါ။

• ေသြးတိုးမ်ားတာနဲ႔ စိတ္ဖိအား
စိတ္ဖိအားမ်ားရင္ ေသြးတိုးမ်ားတယ္။ ဘာလို႔လဲေတာ့ အဆက္အစပ္မျပႏိုင္ေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားသူေတြဟာ ႏွလံုးေရာဂါရလမ္းလဲ မ်ားတယ္။ ဒီလိုလူေတြက အစားေကာင္းေကာင္းမစား၊ အရက္ေသာက္၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တာေတြလဲ လုပ္ၾကေတာ့ ဆက္စပ္ေနတယ္။

• ေသြးခ်ိန္နဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္
ဝတဲ့သူေတြဟာ သူတို႔ႏွလံုးအေပၚဖိအား မ်ားေနေစလို႔ ေသြးတိုးျဖစ္ဘို႔ မ်ားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစားအေသာက္မွာ ဆား ေလွ်ာ့စားဘို႔နဲ႔အတူ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်ဘို႔၊ (ကလိုရီ) ခ်ဘို႔ လိုအပ္တယ္။ အဆီလဲေလွ်ာ့၊ သၾကားလဲ နည္းေစရတယ္။ အသီးအႏွံေတြ၊ အသီးအရြက္ေတြကို ပိုစားသင့္တယ္။ အဆီလြတ္အသားနဲ႔ (ဖိုင္ဘာ) မ်ားအစားေတြကို အစားခိုင္းတယ္။ အေလးခ်ိန္ ၁ဝ ေပါင္က်တာနဲ႔ အႏၲရာယ္ကိုနည္းေစတယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ အရက္
အရက္မ်ားရင္ ေသြးတိုးမ်ားေစတယ္။ အေမရိကန္ႏွလံုးအသင္းရဲ႕ လမ္းညႊန္ခ်က္မွာ အရက္ကို လူတိုင္းလိုလို ေသာက္ေနတဲ့ႏိုင္ငံမို႔ အမ်ိဳးသားတိုင္း ၂ ခါေသာက္၊ နဲ႔ အမ်ိဳးသမီးတိုင္း ၁ ခါေသာက္ထက္ မပိုဘို႔ပါေနတယ္။ ၁ ခါ ေသာက္ဆိုတာ ဘီယာ ၁၂ ေအာင္စ၊ ဝိုင္ ၄ ေအာင္စ၊ အရက္ (80-Proof) ၁ ေအာင္စခြဲ နဲ႔ အရက္ (100-Proof) ၁ ေအာင္စကို ေျပာတာျဖစ္တယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ (ေကဖင္း)
(ေကဖင္း) ပါတဲ့ ေကာ္ဖီ စတာေတြ ေသာက္ရင္ လူက တမ်ိဳးတမည္ျဖစ္သလို ေသြးတိုးကိုလဲ တက္ေစတယ္။ ယာယီ သေဘာေတာ့ ျဖစ္တယ္။ တေန႔ ၁ ခြက္၊ ၂ ခြက္ သတ္မွတ္တယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ကိုယ္ဝန္
ကိုယ္ဝန္ေဆာင္လို႔ ေသြးတိုးတယ္ဆိုတာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ ေနာက္ပိုင္းမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေဆးကုသမႈ မလုပ္ရင္ ဆိုးဝါးတာေတြ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ ဥပမာ PET ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေသြးဆိပ္ တက္ျခင္းမျဖစ္မီအဆင့္) ကေန မိခင္ေရာ ကေလးပါ ဆိုးဝါးတာေတြျဖစ္ေလာေစႏိုင္တယ္။ ဒီလိုျဖစ္သူေတြ ကေလးေမြးျပီး ျပန္ေကာင္းပါတယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ေဆးဝါးေတြ
အေအးမိေဆးေတြထဲမွာ Decongestants အမ်ိဳးအစားေဆးေတြ ပါေနတယ္။ ဒီေဆးက ေသြးတက္ေစႏိုင္တယ္။ တျခားေဆးေတြကေတာ့ အကုိက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ၊ (စတီရြိဳက္) ေဆး၊ ပိန္ေဆး၊ ကိုယ္ဝန္တားေဆးနဲ႔ စိတ္က်ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။

• ေကာ္လာျဖဴေသြးတိုး
အလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာ၊ ရံုးေတြမွာ ေသြးခ်ိန္တိုင္းရင္ အိမ္မွာေနရင္း တိုင္းတာထက္ တက္ေနတတ္တယ္။ လူနာေတြလဲ ေဆးခန္းလာဘူးကာစ၊ ေဆးခန္းသစ္လာစ၊ ဆရာဝန္-ဆရာမ အသစ္နဲ႔ စစ္ကာစ အခ်ိန္ေတြမွာ ေသြးခ်ိန္ နည္းနည္း ပိုတက္ေနတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အိမ္မွာ ေအးေအးေဆးေဆး တိုင္းတာတာက ပိုေသျခာတဲ့ဂဏန္းကို ရေစႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ လူတိုင္းက အိမ္မွာခ်ည္း အျမဲေနၾကတာ မဟုတ္ပါ။ အျပင္ေနရလို႔ ေသြးခ်ိန္တက္တာလဲ သူ႔ေသြးခ်ိန္ဘဲျဖစ္တယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ကေလး
ေသြးတိုးဟာ လူၾကီးေရာဂါ မွန္တယ္။ ကေလးေတြလဲ မျဖစ္ဘူး မေျပာႏိုင္ပါ။ ကေလး ဝေနမယ္၊ မိဘေတြမွာ ေသြးတိုး ရွိေနမယ္ဆိုရင္ ကေလးလဲ တက္ေနႏိုင္တယ္။ ကေလးရဲ႕ အသက္၊ အရပ္၊ က်ား-မ မတူရင္ ေသြးခ်ိန္မတူဘူး။

• ေသြးတိုးကို ဘယ္လိုကုသလဲ
အစားအေသာက္ ေရြးစားတာေၾကာင့္ ေသြတိုးက်ေစတယ္။ DASH ဆိုတာ Dietary Approaches to Stop Hypertension ကို အတိုေကာက္ေရးတာပါ။ အသီးေတြ၊ ဟင္းသီး-ဟင္းရြက္ေတြ၊ ျဖဴေနေအာင္ ခြ်တ္မထားတဲ့အဆံေတြ၊ အဆီလြတ္ႏို႔၊ ငါး၊ ၾကက္သား၊ အေစ့အဆံေတြကို စားခိုင္းတာျဖစ္တယ္။ အမဲသား-ဆိတ္သား၊ အဆီ၊ အခ်ိဳေတြ ေလွ်ာ့စားေစတယ္။ (ဆိုဒီယမ္) နည္းေလ ေကာင္းေလျဖစ္တယ္။

• ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း
ပံုမွန္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာ ေသြးတိုးအတြက္လဲ သက္သာေစတယ္။ ၇ ရက္တပါတ္မွာ မျပင္းထံတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္း မိနစ္ ၁၅ဝ လုပ္သင့္တယ္။ ဥယ်ာဥ္လုပ္တာ၊ လမ္းတိုေလွ်ာက္တာ၊ စက္ဘီးစီးတာ၊ (ေအရိုးဘစ္) လုပ္တာေတြလဲ ပါတယ္။ ၾကြက္သား ဆန္႔တန္းတာကိုလဲ တပါတ္မွာ ၂ ခါလုပ္သင့္တယ္။

• Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆး
သတိေပးခ်င္တာက ဆီးေဆးဆိုတာ မတူတဲ့ ၂ မ်ိဳး မေရာေစခ်င္ဘူး။ ဆီးကို အတင္းသြားခိုင္းတဲ့ေဆး နဲ႔ ဆီးေအာင့္လို႔ ေသာက္ရတာ မတူပါ။ ေသြးတိုးမွာ ဆီးကို တမင္တကာ သြားေစေအာင္ လုပ္ရတယ္။ ေသြးက်တာျမန္လို႔ ပဌမတန္းစားေဆး အေနနဲ႔ သံုးေလ့ရွိတယ္။ ဆီးသြားရင္ ကိုယ္ထဲကေန ေရေရာ၊ ဆားေရာထြက္ကုန္ေစတယ္။ သတိထားစရာက တခ်ိဳ႕ ဆီးေဆးေတြက ပိုတက္ဆီယမ္နည္းေစႏိုင္လို႔ ၾကြက္သားနာတာ၊ အားယုတ္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕ဆီးေဆးက ဆီးခ်ိဳတက္ေစတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေယာက္်ားလိင္အေရး နည္းေစႏိုင္တယ္။

• Beta-blockers (ဘီတာ-ဘေလာ့ကာ) ေဆး
ဒီေဆးမ်ိဳးက ႏွလံုးခုန္တာေႏွးေစတယ္။ တျခားႏွလံုးေရာဂါအတြက္လဲ သံုးတယ္။ ဥပမာ Arrhythmia ေရာဂါ။ ဒီေဆးမ်ိဳးက အိပ္မေပ်ာ္တာ၊ ေခါင္းမူးတာ၊ အားယုတ္တာ၊ ေျခ-လက္ေအးစက္တာနဲ႔ ေယာက္်ား လိင္အားနည္းတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

• ACE Inhibitors (ေအ-ဟီ-အီး အင္န္ဟဘစ္တာ) ေဆး
ေသြးေၾကာေတြကို က်ံဳ႕ေစ-က်ဥ္းေစတဲ့ ကိုယ္ကေနထြက္တဲ့ Angiotensin II ဓါတ္ကို ဆန္႔က်င္တယ္။ ဒီေဆးမ်ိဳးက ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးတာ၊ အေရျပားအနီစက္ထြက္တာ၊ ေခါင္းမူးတာ၊ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ မေပးသင့္ဘူး။

• ARBs (ေအ-အာရ္-ဘီ) ေဆး
ဒီေဆးမ်ိဳးက ေသြးေၾကာေတြကို က်ံဳ႕ေစ-က်ဥ္းေစတဲ့ Angiotensin II ဓါတ္ကို ကိုယ္ကေနထြက္တာကို နည္းေစတယ္။ ေဆးသတၲိျပဘို႔ အခ်ိန္ေစာင့္ရတယ္။ ေခါင္းမူးတာ၊ ၾကြက္သားနာတာ၊ အိပ္မေပ်ာ္တာ၊ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ မေပးသင့္ဘူး။

• Calcium Channel Blockers (ကယ္လ္စီယမ္-ခ်င္နယ္လ္ ဘေလာ့ကာ) ေဆး ဒီေဆးမ်ိဳးကေန ႏွလံုးနဲ႔ ေသြးေၾကာ (ဆဲလ္) ေတြထဲကို (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္ဆား ဝင္တာကိုေႏွးေစမယ္။ (ကယ္လ္စီယမ္) ဓါတ္က ႏွလံုကိုပိုညွစ္ေစျပီး ေသြးေၾကာကိုက်ယ္ေစတယ္။ ေခါင္းမူးတာ၊ ရင္တုန္တာ၊ ေျခေထာက္ေရာင္တာ၊ ဝမ္းခ်ဳပ္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ အစာနဲ႔ ေသာက္ရတယ္။ အရက္၊ စပ်စ္ေဖ်ာ္ရည္ေတြနဲ႔ တြဲမေသာက္သင့္ဘူး။

• တျခားေဆးက်ေဆးေတြ
Vasodilators, Alpha blockers, Central agonists အမ်ိဳးအစားေဆးေတြကိုလဲ သံုးတယ္။ ေခါင္းမူးတာ၊ ရင္ခုန္-ရင္တုန္တာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ ဝမ္းေလွ်ာတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

• အေထာက္အကူျပဳကုသနည္းေတြ
တရားထိုင္တာ၊ ေယာဂလုပ္တာ၊ အသက္ျပင္းျပင္းရွဴတာေတြက ေသြးတိုးက်ဘို႔ အေထာက္အကူရေစႏိုင္တယ္။ တိုင္းရင္းေဆးတခ်ိဳ႕က ေသြးတိုးကိုပိုတိုးေစတယ္။

• ေသြးတိုးနဲ႔ ဘယ္လိုစခန္းသြားမလည္း
ေသြးတိုးကို ေပ်ာက္သြာေအာင္ ဆရာဝန္ေတြ မစြမ္းေသးပါ။ တသက္တာေသြးတိုးကို ထိန္းေနတတ္ေအာင္ လုပ္ေနႏိုင္ရင္ အသက္တမ္းေစ့ ေနႏိုင္ပါမယ္။ လူဆိုတာ ရသာ ၆ ပါးကို အာရံုထားၾကတယ္။ ေရွာင္ရမွာက ငန္တာတပါးတည္းပါ။ က်န္ ၅ ပါး အားကိုးရတာ မနည္းပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

Hypertension (1) ေသြးတိုးေရာဂါ (၁)



တကမာၻလံုးမွာ ေသြးတိုးရွိေနသူေပါင္း ၁ ဘီလီယမ္ေလာက္ရွိႏိုင္တယ္။ ေသြးလႊတ္ေၾကာထဲမွာ ဖိအားေတြ မ်ားေနတာကို ေခၚပါတယ္။ ေသြးဖိအားအေျဖမွာ အထက္ဂဏန္းနဲ႔ ေအာက္ဂဏန္းဆိုျပီးရွိတယ္။ အထက္ဂဏန္းဆိုတာ ႏွလံုးက ေသြးေတြကို ညွစ္ထုတ္လိုက္ခ်ိန္မွာ ရွိေနတဲ့ ေသြးလႊတ္ေၾကာထဲရွိတဲ့ ဖိအားျဖစ္ျပီး၊ ေအာက္ဂဏန္းကေတာ့ သာမန္အခ်ိန္မွာရွိေနတဲ့ ဖိအားျဖစ္တယ္။ ေသြးဖိအားကို ၅ မိနစ္ျခား ၂ ခါတိုင္းတာ ေကာင္းတယ္။

• ပံုမွန္ = အေပၚဂဏန္း ၁၂ဝ နဲ႔ေအာက္၊ ေအာက္ဂဏန္း ၈ဝ နဲ႔ေအာက္၊
• ေသြးတိုး ရွိခ်င္သလို အဆင့္ = အေပၚဂဏန္း ၁၂ဝ-၁၃၉၊ ေအာက္ဂဏန္း ၈ဝ-၈၉၊
• ေသြးတိုး အဆင့္ (၁) = အေပၚဂဏန္း ၁၄ဝ-၁၅၉ ေအာက္၊ ေအာက္ဂဏန္း ၉ဝ-၉၉၊
• ေသြးတိုး အဆင့္ (၂) = အေပၚဂဏန္း ၁၆ဝ နဲ႔အထက္၊ ေအာက္ဂဏန္း ၁ဝဝ နဲ႔အထက္။

ေသြးတိုး ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ၉ဝ-၉၅% မွာ အေၾကာင္းရင္းတိတိက်က်မသိရဘဲျဖစ္တယ္။ Essential hypertension လို႔ ေခၚတယ္။ Secondary hypertension ေခၚ အမ်ိဳးအစားမွာေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာမၾကီးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ အထက္မွာရွိတဲ့ (အျဒီနယ္လ္-ဂလင္း) ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရတယ္။ NSAIDs အနာအကိုက္ေပ်ာက္ေဆးနဲ႔ စတီရြိဳက္ေဆးေတြေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္ ၁ဝ% မွာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ အအိပ္ပ်က္ရင္လည္း ျဖစ္တတ္တယ္။

ဘာလကၡဏာမွမျပသူက ပိုမ်ားတယ္။ ေခါင္းမူး၊ ေခါင္းကိုက္္ မ်က္စိဝါး၊ အန္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသြးထဲမွာ Creatinine မ်ားေနတာကို စမ္းေတြ႔ရမယ္။ ဆီးထဲမွာလဲ (ပရိုတင္း) ပါေနႏိုင္တယ္။ အသက္ ၄ဝ-၇ဝ ႏွစ္ၾကား လူေတြ အထက္ေသြး ၂ဝ တိုးတိုင္း၊ ေအာက္ေသြး ၁ဝ တိုးတိုင္း ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါျဖစ္စရာ ၂ ဆ တိုးလာတယ္။

နာတာရွည္ေသြးတိုးျဖစ္လာရင္၊ ေသြးလႊတ္ေၾကာေလးေတြရဲ႕နံရံေတြ ထူျပီးမာလာမယ္၊ ႏွလံုးေသြးလႊတ္ေၾကာက်ဥ္းလို႔ Myocardial infarction ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းပိတ္ႏိုင္တယ္၊ အဲလိုျဖစ္လို႔ ရင္ပတ္အလြန္နာတာကို Heart attack ရတယ္လို႔ေခၚတယ္။ အလုပ္ပိုလုပ္ရလို႔ ႏွလံုးၾကီးလာမယ္။ Diastolic dysfunction, CHF, Cardiac arrhythmias ႏွလံုးေရာဂါတခုခု ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ၂၅% မွာ ECG နဲ႔ သိႏိုင္တဲ့ ႏွလံုးဘယ္ဘက္ေအာက္ခန္းၾကီးတာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာက်ဥ္း-ပိတ္-ေသြးယိုလို႔ ဦးေႏွာက္ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘဲ ေလျဖတ္တာကို Stroke ရတယ္လို႔ ေခၚတယ္။ ၈၅% က ေသြးလႊတ္ေၾကာေလးေတြ က်ဥ္းျပီးျဖစ္ရတယ္။ ၁၅%က ေသြးယိုလို႔ ျဖစ္ရတယ္။
မွတ္ဥာဏ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မ်က္စိထဲက အရုပ္ထင္တဲ့ေနရာ Retina သြားတဲ့ေသြးလႊတ္ေၾကာေတြကို ထိခိုက္ႏိုင္တယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ ဝင္လာႏိုင္တယ္။ ေျခဖ်ားလက္ဖ်ားေသြးမေလွ်ာက္လို႔ Gangrene အနာျဖစ္တတ္တယ္။

ဆရာဝန္ေတြက အေတာ္ညံ့ၾကတယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္ေသးပါ။ ေသြးတိုးရွိ-မရွိ ေစာေစာစီးစီးသိရင္ ေကာင္းတယ္။ ေနာက္ဆက္ေရာဂါေတြမျဖစ္ေအာင္ကာကြယ္ႏိုင္မယ္။ ေသြးက်ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အလြန္ အေရးပါတာ အစားအစာ၊ ေဆးလိပ္၊ အရက္၊ ေကာ္ဖီ၊ ဝတာေတြက ပိုဆိုးေစသည္။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ရင္ သက္သာမယ္။

ေသြးက်ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး
၁။ Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆးအုပ္စု၊ Hydrochlorothiazide, Lasix, Torsemide, Triamterene, Hydrochlorothiazide, Metolazone

၂။ Beta-blockers (ဘီတာ-ဘေလာ့ကား) အုပ္စု၊ Atenolol, Propranolol, Metoprolol, Nadolol, Betaxolol, Acebutolol, Pindolol, Bisoprolol

၃။ ACE inhibitors (ေအစီအီး-အင္ဟဘစ္တာ) အုပ္စု၊ Enalapril, Captopril, Lisinopril, Benazepril, Quinapril, Perindopril, Ramipril, Trandolapril, Fosinopril, Moexipril

၄။ Angiotensin receptor blocker (ARB) (ေအအာရ္ဘီ) အုပ္စု၊ Losartan, Irbesartan, Valsartan, Candesartan, Olmesartan, Telmisartan, Eprosartan

၅။ Calcium channel blockers (CCBs) (စီစီဘီ) အုပ္စု၊ Amlodipine, Sustained release Nifedipine, Felodipine, Nisoldipine

၆။ Alpha-blockers (အာလ္ဖါ-ဘေလာ့ကား) အုပ္စု၊ Clonidine
ေသြးက်ေဆးတမ်ိဳးမကေရာေပးပါမယ္။ လိုလာရင္ အတိုးအေလွ်ာ့နဲ႔ ေဆးေျပာင္းေပးမယ္။ ႏွလံုးမေကာင္းရင္၊ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းရင္၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေနရင္၊ (ACE) inhibitors or (ARB) ေဆးေတြကို သံုးသင့္တယ္။ ႏွလံုးခုန္ျမန္ေနသူမ်ားေနသူေတြကို Beta-blockers ေဆးေတြကိုသံုးသင့္တယ္။ ကိုယ္ေရာင္ေနရင္ Diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ ေဆးေတြပါေပးရမယ္။ ကိုယ္ဝန္ေသြးဆိပ္တက္ေရာဂါ (PET) or Eclampsia ျဖစ္ေနရင္ Beta-blockers, Hydralazine, Labetalol, Alpha Methyldopa, Calcium Channel Blockers ေတြေပးႏိုင္တယ္။ ACE inhibitors, ARB drugs, Diuretics ေတြကို မေပးရပါ။ ေသြးတိုးမ်ားလြန္းေနရင္ (ACE) inhibitors, (ARB), Beta-blockers, Diuretic, Calcium Channel Blockers, Alpha-blockers, Clonidine, Minoxidil, Vasopeptidase blocker ေတြကိုေပးႏိုင္တယ္။ အေရးေပၚအေျခအေနမွာ Sodium Nitroprusside နဲ႔ Labetalol ထိုးေဆးထိုးေပးႏိုင္တယ္။

ေသြးတိုးနဲ႔ အစားအစာ
အစားမေတာ္တလုပ္ဆိုတာ ဒီေနရာမွာလဲမွန္တယ္။ (DASH) ဆိုတဲ့နည္းကို အေမရိကန္ဆရာဝန္ေတြက ညႊန္းတယ္။ ဆန္-ဂ်ံု-ေျပာင္း-ေျပာင္းဖူး-ဘာလီ-ရိုင္းစပါး-အုတ္စပါးစတဲ့ အႏွံေတြကို ေဖြးျဖဴသြားတဲ့အထိ မဖြပ္ေသးဘဲစားသံုးတာ ပိုေကာင္းတယ္။ ၾကက္သား၊ ငါးနဲ႔ အေစ့အဆံေတြကို အစားခိုင္းျပီး၊ အဆီ၊ အမဲသား-ဝက္သား-ဆိတ္သား၊ အခ်ိဳေတြနဲ႔ သၾကားပါေသာက္စရာေတြကို ေလွ်ာ့ေစတယ္။ လူအမ်ားစားသံုးၾကတဲ့ ၾကံကထုတ္တဲ့ Sucrose သၾကားမ်ိဳးက ေသြးတိုးေစတယ္။ (ဖိုင္ဘာ) ေခၚတဲ့ အမွ်ဥ္ပါတဲ့အစာေတြကို ညႊန္းတယ္။ ဆားစားရင္ ေသြးတိုးမ်ားတယ္။ ဆားဆိုတာ (ဆိုဒီယမ္) ျဖစ္တယ္။ ဆားစားမ်ားတဲ့ လူမ်ိဳးေတြမွာ ေသြးတိုးပိုျဖစ္တယ္။ NIH ကေနသတ္မွတ္ေပးထားတဲ့ တေန႔တာ စားရမဲ့ ဆားပမာဏဟာ 2,400 mg ထက္ မပိုသင့္ပါတဲ့။ အိမ္သံုးဆားမွာ (ဆိုဒီယမ္) ၄ဝ% ပါတယ္။ အၾကမ္းဖ်င္း ပါးစပ္ထဲဝင္သမွ် အစာ-အရည္ေတြထဲမွာ တေန႔ကို ဆား လက္ဖက္ရည္ဇြန္း တဇြန္းစာသာ ပါပါေစ။ တေန႔ကို ဆား 1,500 mg သာ စားသူေတြမွာ အက်ိဳးရွိတာေတြ႔ရတယ္။ အစာအာဟာရနည္းနဲ႔ ကုသလို႔ ေသြးတိုးမျဖစ္၊ ေသြးတိုးရွိေနရင္လဲ သက္သာတယ္။ တရုတ္နံနံ၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ ၾကက္သြန္နီ၊ ခရမ္းခ်ဥ္၊ မံုလာပြင့္စိမ္း၊ မံုလာဥနီ၊ နႏြင္း၊ စမုန္နက္၊ ေတာရုံး၊ ငရုတ္ေကာင္း၊ ပင္စိမ္း၊ ဝယ္စားတဲ့အစာေတြထဲမွာ ဆားဘယ္ေလာက္ ပါတယ္ဆိုတာ သတိထား ဆင္ျခင္-ေရွာင္ၾကဥ္ပါ၊ အသင့္ဝယ္ရတဲ့အစားအစာ၊ သြားရည္စာေတြေရွာင္ပါ။ ခ်က္-ျပဳတ္-ေက်ာ္-လွာ္ျပီးသာ အစားထဲ ဆား ထပ္မထည့္ပါနဲ႔။ အိႏၵိယား၊ မီဇိုးနဲ႔ ခ်င္းလူမ်ိဳးေတြ ဆားပန္းကန္ တည္တဲ့အေလ့ ရွိၾကတယ္။ ဆိုးေစႏိုင္တယ္။ ဗမာၾကိဳက္ ငါးပိ-ငံျပာရည္-ငါးေျခာက္-ပုဇြန္ေျခာက္၊ တရုတ္လက္စြဲ ပဲငံျပာရည္၊ (ဆိုယာ-ေဆာ့စ္)၊ (ဘာဘီက်ဴး-ေဆာ့စ္)၊ ေလွ်ာ့ပါ။ အခ်ဥ္တည္ထားတာ မစားပါနဲ႔၊ ဆားသံုး-အေျခာက္လွမ္းအစာ မတည့္ပါ။ ဟင္းခ်ိဳမံႈ႔၊ အသားမံႈ႕ေတြမွာ (MSG) မွာ (ဆိုဒီယမ္) ပါလို႔ မသင့္ပါ။

ဆားတခုထဲ ေလွ်ာ့တာနဲ႔ မရေသးပါ။ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားဘို႔ လိုေသးတယ္။ Potassium acetate, Potassium bicarbonate, Potassium citrate, Potassium chloride, Potassium gluconate နာမည္နဲ႔ ေဆးေသာက္ပါ၊ ငါး၊ ပင္လယ္စာ၊ ခ်ဥ္တဲ့အသီး၊ ပန္းသီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး ေတြနဲ႔ မံုလာပြင့္စိမ္း၊ ပဲ၊ ပဲသီး၊ ခရမ္းခ်ဥ္၊ အခြံပါအာလူး၊ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္၊ မံုညင္းျဖဴေတြမွာမ်ားမ်ားပါတယ္။ ကေလးေတြမွာ (ပိုတက္ဆီယမ္) တေန႔ 780-1,600 mg နဲ႔ လူၾကီးေတြမွာ 1,600-2,000 mg လိုတယ္။ Omega-3 fatty acids က အက်ိဳးမ်ားေစတယ္။ Calcium (800-1,200 mg) ဒါမွမဟုတ္ Magnesium (300 mg) ေသာက္ပါ။

ေသြးတိုး အစာအာဟာရ ဥပေဒသ = S သံုးလံုးေရွာင္ဥပေဒသ မွတ္ပါ။ Saturated fat, Sugar and Salt ေတြ နည္းရမယ္။ အဆီအမ်ိဳးအစား မ်ားတဲ့အစာအစာေတြ = မလိုင္၊ ဒိတ္ခဲ၊ ေထာပတ္၊ ဂီး၊ စားအုံးဆီ၊ ဝါေစ့ဆီ၊ ေခ်ာ့ကလက္၊ (ကယ္လိုရီ) + ကိုယ္အေလးခ်ိန္ + အဆီေတြဟာ ေသြးတိုးအတြက္ မေကာင္းပါ။ (ဆိုဒီယမ္) မ်ားတာ လံုးဝမေကာင္းပါ။ (ပိုတက္ဆီယမ္) မ်ားတာ ေကာင္းတယ္။ (ကယ္လ္ဆီယမ္) နည္းတာ မေကာင္းပါ။

ေသြးတိုးသမားေတြအတြက္ ေလ့က်င့္ခန္း
ေသြးပူ-ေလ့က်င့္ခန္း ၅-၁ဝ မိနစ္ နဲ႔စပါ။ (ေယာဂ) ျဖစ္ျဖစ္ တျခားနည္းျဖစ္ျဖစ္လုပ္ပါ။ အမ်ားဆံုး-ႏွလံုးခုန္နွဳန္း ရဲ႕ ၈ဝ% ထက္ မပိုသင့္ပါ။ ၂၂ဝ ထဲကေန ကိုယ့္အသက္ကို ႏုတ္ရင္ MHR ရတယ္။ (MHR = 220 – Age) ကိုယ့္အေလးခ်ိန္ကေန ဖိစီးတဲ့ ေလ့က်င့္နည္းမ်ိဳး မလုပ္သင့္ပါ။ အမ်ားအားျဖင့္ လူေတြက ဝၾကလို႔ပါ။ တခါလုပ္ရင္ ၂ဝ-၃ဝ မိနစ္ ၾကာသင့္တယ္။ ၇ ရက္တပါတ္မွ ၄ ရက္လုပ္သင့္တယ္။ ျပီးရင္ ၅-၁ဝ မိနစ္ နားလိုက္ပါ။ အေလးခ်ိန္-ေလွ်ာ့နည္းလုပ္ေနတံုးမွာ အသက္ရွဴေအာင့့္ထားတာမ်ိဳး မလုပ္ပါနဲ႔။
ေသြးတိုးသက္သာေအာင္ ငန္-ခ်ိဳ-ဆီ ေရွာင္။ ေဆးအျမဲေဆာင္။

Dr. တင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း


အူကိုသြားတဲ့ ေသြးေၾကာပိတ္ေရာဂါ ျဖစ္တာကို ေစာေစာမသိ၊ ႀကိဳတင္မကုသႏိုင္ရင္ အသက္ဆံုးရႈံးေသဆံုးမႈေတြ မ်ားႏိုင္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးပညာရွင္ေတြက သတိေပးေျပာဆိုၾကပါတယ္။

အသက္ႀကီးလာသူေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္တဲ့ ဒီေရာဂါျဖစ္တာကို ေစာေစာႀကိဳသိႏိုင္ဖို႔ အသက္ (၆၅) ကေန (၈၀) အၾကား လူႀကီးေတြ ဗိုက္နာလာရင္ ဒီေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္တာကိုလည္း သံသယထားၿပီး စစ္ေဆးဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အျခား လကၡဏာေတြကေတာ့ ဝမ္းသြားရခက္တာ၊ ဗိုက္တင္းတာ၊ ဗိုက္ပြတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါ ျဖစ္ဖို႔ အႏၱရာယ္မ်ားသူေတြမွာ အဆီမ်ားသူ၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မ်ားသူ၊ ဆီးခ်ဳိရွိသူ၊ ေဆးလိပ္အလြန္အကၽြံေသာက္သူ၊ အျခားေသြးေၾကာေရာဂါရွိသူ၊ ေသြးခဲလြယ္သူနဲ႔ ရုတ္တရက္ ဖ်ားနာၿပီး အရည္မဝင္သူေတြျဖစ္တာမို႔ သူတို႔မွာ အထက္ပါ လကၡဏာေတြ ျပလာရင္ ပိုသတိထား စစ္ေဆးဖို႔ လိုပါတယ္။ စစ္ေဆးရာမွာ ေသြးစစ္ၾကည့္တာအျပင္ အူကိုသြားတဲ့ ေသြးေၾကာေတြကို ေခတ္မီ ဓာတ္မွန္ရိုက္ၾကည့္တာ (Mesenteric Angiogram၊ Digital Subtraction Angiogram၊ CT နဲ႔ MRI) ေတြ လုပ္ေပးသင့္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါျဖစ္တာကို ေစာေစာသိၿပီး အခ်ိန္မီ ကုသႏိုင္လွ်င္ အမ်ားစု ျပန္ေကာင္းႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္က်မွ ကုသႏိုင္လွ်င္ အူပုပ္ၿပီး ေသြးဆိပ္တက္ကာ ေသဆံုးမႈမ်ားႏိုင္ပါတယ္။ ကုသရာမွာ ေသြးမခဲေဆးေပးတာ၊ အရည္နဲ႔ ေအာက္ဆီဂ်င္ေပးတာ၊ ပဋိဇီဝပိုးသတ္ေဆးေပးတာအျပင္ ခြဲစိပ္မႈေတြပါ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါအေျခအေနအေၾကာင္း ပိုမိုသိရွိနားလည္ႏိုင္ဖို႔ ကိုဝင္းမင္း က ႏွလံုးခြဲစိပ္အထူးကုဆရာဝန္ႀကီး၊ ႏွလံုးႏွင့္ေသြးေၾကာေရာဂါခြဲစိပ္ကုဌာန အၿငိမ္းစား ပါေမာကၡ ဌာနမွဴး ေဒါက္တာခင္ေမာင္ေအး ကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းတင္ျပထားပါတယ္။

ကိုဝင္းမင္း/ ဗီြအုိေအ (ျမန္မာပုိင္း)
http://burmese.voanews.com

Potassium ပိုတက္ဆီယမ္ဓါတ္ဆား


ဆရာခင္ဗ်ား ေက်းလက္ေနသူေတြၾကားမွာ Potassium ဓါတ္ေတြေလ်ာ့နည္းလာၿပီး၊ ေညာင္းညာကိုင္ခဲျခင္း၊ ေျခလက္ေတြ မသယ္ႏုိင္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုလည္းမထိမ္းႏိုင္ေတာ့၍ ေအာက္သို႔စိုက္ၾကေနျခင္း၊ ဆီးတအားမ်ားလာျခင္းကို ေတာ္ေတာ္မ်ားေတြ႔လာရပါတယ္ဆရာ။ Potassinm ေရာဂါအေၾကာင္းသိပါရေစခ်င္ဗ်ား။

ပိုတက္ဆီယမ္နည္းတာကို Hypokalemia လို႔ေခၚတယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းေတြကမ်ားတယ္။ နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ။ Diabetic ketoacidosis ဆီးခ်ိဳ။ ဝမ္းေလွ်ာ။ အန္။ အရက္မ်ား။ ဝမ္းႏုပ္ေဆးမ်ား။ ေခြ်းထြက္မ်ား။ ေဖါလစ္အက္စစ္နည္း။ Diuretics ဆီးသြားေဆး။ Primary aldosteronism ေရာဂါ။

ပိုတက္ဆီယမ္နည္းေနရင္ အစာေျခလမ္း၊ ေက်ာက္ကပ္၊ ၾကြက္သား။ ႏွလံုးနဲ႔ အာရံုေၾကာေတြကိုထိခိုက္တယ္။ ဒါေတြ ခံစားရမယ္။ အားယုတ္ေနမယ္။ ေမပန္းေနမယ္။ ၾကြက္တက္မယ္။ ၾကြက္သားေတြနာမယ္။ ထံုက်င္မယ္။ ပ်ိဳ႕အန္မယ္။ ဗိုက္နာမယ္။ ေလပြမယ္။ ဝမ္းခ်ဳပ္မယ္။ ရင္တုန္မယ္။ ဆီးမ်ားမယ္။ ေရငတ္မယ္။ ေသြးဖိအားက်ရာကေန မူးေမ့ခ်င္ျဖစ္မယ္။ စိတ္ဓါတ္က်မယ္။ စိတ္ေရာဂါရမယ္။ ကေယာက္ေျခာက္ျခားျဖစ္မယ္။ စိတ္ရႈတ္ေထြးမယ္။ သူမ်ား မျမင္မၾကားတာေတြ ျမင္ၾကားေနမယ္။

ေသြးထဲမွာ ပံုမွန္ 3.6 to 5.2 mmol/L ရွိတယ္။ 2.5 mmol/L ထက္နည္းရင္ အေျခအေနမေကာင္းပါ။ 2.5-3.5 mmol/L အထိရွိသူေတြက သိပ္မဆိုးေသးလို႔ မခံစားရသလိုေနႏိုင္တယ္။ 2.5 mmol/L ေအာက္နည္းရင္ေတာ့ cardiac arrhythmias ႏွလံုးခုန္မမွန္တာျဖစ္လာမယ္။ IV potassium ေသြးေၾကာထဲသြင္းေပးရမယ္။ ေသြးတိုးက်ေဆး ACE inhibitors ေပးသူေတြကို ပိုဆက္ဆီယမ္မနည္းေအာင္လုပ္တဲ့အခါ မ်ားသြားမွာကို သတိထားရတယ္။

ပိုတက္ဆီယမ္ လိုအပ္ခ်က္
• ကေလး 0-6 months = 400 mg/day
• ကေလး 7-12 months = 700 mg/day
• ကေလး 1-3 years = 3,000 mg/day
• ကေလး 4-8 years = 3,800 mg/day
• ကေလး 9-13 years = 4,500 mg/day
• ကေလး 14 years and up = 4,700 mg/day
• လူၾကီး 18 years and up = 4,700 mg/day
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ = 4,700 mg/day
• ႏို႔တိုက္မိခင္ = 5,100 mg/day

Potassium Gluconate, Potassium Citrimax, Potassium Chelate, Potassium Acetate ေတြကို နာမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေရာင္းတယ္။ Effer-K, Glu-K, KCare ET, K-Lyte, K-Lyte Cl, K-Tab, Potassimin, Tri-K, Urocit-K 10, K-10 Solution, Kaochlor 10, Kaochlor 20, Kaon, K-Lor, K-LyteCi, Potassium Chloride, Potassium-Rougier, Roychlor

ပိုတက္ဆီယမ္ေဆးက ေဆးပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔လာတယ္။ ေဆးျပား၊ ေဆးရည္၊ ေဆးေတာင့္၊ ေဆးမံႈ႕။ ကေလးေတြနဲ႔ အသက္ၾကီးသူေတြကိုေပးရင္ အထူးသတိထားရမယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကိုေပးတာမွာ ကေလးကိုထိခိုက္တာမရွိပါ။ ပိုတက္ဆီယမ္ေဆးနဲ႔ ဆီးခ်ိဳေဆးတခ်ိဳ႕၊ ေသြးက်ေဆးတခ်ိဳ႕၊ ႏွလံုးေရာဂါေဆးတခ်ိဳ႕နဲ႔ တြဲမေသာက္သင့္ပါ။ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ အစာအိမ္နာရွိသူေတြ မသင့္ပါ။

ပိုတက္ဆီယမ္ေဆး ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား = ဝမ္းပ်က္၊ ပ်ိဳ႕၊ အန္၊ ဗိုက္ေအာင့္၊ ေလထ။ စိတ္ရႈတ္ေထြး၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္၊ ေျခလက္ထံုက်င္၊ စိုးရိမ္စိတ္ျဖစ္၊ ေမာပန္း၊

ပိုတက္ဆီယမ္ၾကြယ္ဝသည့္အစာမ်ား = လိမ္ေမာ္သီး၊ သရက္သီး၊ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္၊ ခရမ္းခ်ဥ္းသီး၊ စေထာဘယ္ရီ၊ မက္မြန္းသီး၊ ဆလတ္ရြက္၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ ေထာပတ္သီး၊ အေစ့အဆံမ်ား၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္စိမ္းမ်ား၊ ႏြားႏို႔၊ အာလူး။
Hyperkalemia ပိုတက္ဆီယမ္မ်ားရင္ ၾကြက္သားပင္ပန္းျခင္း။ အားနည္းျခင္း။ ေလျဖတ္ျခင္း။ ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း။ ပ်ိဳ႕ျခင္းေတြျဖစ္မယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

လူတစ္ကိုယ္ စိတ္ ၁၀ မ်ိဳးနဲ႔ မ်က္စိကြယ္လိုက္ လင္းလိုက္ျဖစ္ေသာ ထူးဆန္းေရာဂါ




မ်က္စိကြယ္ေနတဲ႔ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ေၾကာင္႔ ဆရာဝန္ေတြ အံ႔အားသင္႔ခဲ႔ရပါတယ္။ အဲ႔ဒီ႔အမ်ိဳးသမီးဟာ အသက္အရြယ္မတူ၊ က်ား/မ မတူ၊ စိတ္အေျခအေနမတူ စတဲ႔ စိတ္ ၁၀ မ်ိဳး ျဖစ္ေနသူ ျဖစ္ပါတယ္။

စိတ္အေျခအေန ၁၀ မ်ိဳးအနက္မွာ ၈ မ်ိဳးေလာက္က မ်က္စိ လင္းပါတယ္။ တစ္ခါတေလဆို စကၠန္႔ပိုင္းအတြင္း သူဟာ တျခားသူတစ္ေယာက္အျဖစ္ စိတ္ေျပာင္းသြားၿပီး မ်က္စိကြယ္သြားတတ္ပါတယ္။

သူ မ်က္စိကြယ္တာဟာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာေၾကာင္႔မဟုတ္ဘဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေၾကာင္႔လုိ႔ ဆရာဝန္ေတြ သိလိုက္ရခ်ိန္မွာ စိတၱကုထံုး လုပ္ဖို႔ကို အၾကံျပဳခဲ႔ပါတယ္။ သူဟာ စိတၱကုထံုးခံယူဖို႔ အၾကံျပဳခ်က္ရၿပီးတဲ႔ေနာက္ ၁၃ ႏွစ္အၾကာမွာေတာ႔ သူ႔မွာ စိတ္ ၁၀ မ်ိဳးထက္ကို မ်ားေနတာ သြားေတြ႔ရပါတယ္။

ထူးဆန္းတာက တခ်ိဳ႕စိတ္အေျခအေနေတြမွာ မတူညီတဲ႔ ဘာသာစကားေတြနဲ႔ေတာင္ ဆက္သြယ္ေျပာဆို တာပါပဲ။

( Skyler )

#သစ္ထူးလြင္(က်န္းမာေရး)

#health.thihtoolwin.com

Ref: Daily Mail

The Health Risks of Shift Work အလုပ္ခ်ိန္နဲ႔ က်န္းမာေရး


က်မအမ်ိဳးသားက အသက္၄ဝ ရွိပါျပီ။ ႕႕႕႕႕ မွာေနပါတယ္။ က်မနဲ႔ အိမ္ေထာင္မက်ခင္ကတည္းက night duty ဆင္းတာ အခုထိဆိုရင္ ၁၂ ႏွစ္ရွိပါျပီ။ အမ်ိဳးသားမွာ ဘာေရာဂါမွေတာ့ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အြန္လိုင္း မွာ ေရရွည္ ညပိုင္း အလုပ္လုပ္ျခင္းရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးကိုဖတ္မိျပီး အမ်ိဳးသားအတြက္ စိတ္ပူမိလို႔ပါဆရာ။ အိပ္ေရးဝဝအိပ္ တဲ့အျပင္ လိုအပ္ရင္ အားေဆးသံုးစြဲသင့္မသင့္ ဆရာ့ကိုေမးခ်င္တာပါ။ အလုပ္က ခါတိုင္း ၈ နာရီ ကေန ၁၂နာရီ အထိတိုးျပီး တပတ္ ၅ ရက္ ခိုင္းတဲ့အတြက္ ေရရွည္မွာ က်န္းမာေရးမထိခိုက္ေအာင္ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္ေလးေတြ ေျပာျပေပးေစခ်င္ပါတယ္ဆရာ။
အေမရိကားမွာ လူေပါင္း ၈႕၆ သန္းဟာ အလုပ္ခ်ိန္ေျပာင္းစနစ္အရအလုပ္လုပ္ေနၾကတယ္။ ညလုပ္ခ်ိန္က်တဲ့အခါ က်တယ္။ အလုပ္သက္တမ္းသေဘာအရ အဲလိုလုပ္ဘို႔လည္းလိုတယ္။ အဲလိုလုပ္ရလို႔ က်န္းမာေရးကို သက္ေရာက္မႈအတြက္ စိုးရိမ္စရာေတြကိုလည္း ပိုျပီးနားလည္လာရပါတယ္။

အလုပ္ခ်ိန္နဲ႔ဆိုင္တဲ့ စိုးရိမ္သင့္တဲ့ေရာဂါေတြကေတာ့ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ အဝလြန္ေရာဂါေတြျဖစ္တယ္။ ဒါေတြအျပင္ ေလနာ၊ ေသြးတိုး၊ စိတ္ဓါတ္က်ေရာဂါနဲ႔ မေတာ္တဆထိခိုက္မႈေတြလည္းပါတယ္။ သာမန္ျဖစ္ႏိုင္တာေတြက ဝမ္းမမွန္၊ အိပ္ေရးခက္တာ၊ လူေနမႈဘဝအားနည္းတာ၊ ေနမေကာင္းသလိုခံစားရတာေတြပါတယ္။

အဲလိုျဖစ္ေစႏိုင္တာဟာ ပံုမွန္အလုပ္ခ်ိန္ မနက္ ၉ နာရီကေန ညေန ၅ နာရီအလုပ္ မဟုတ္သူတိုင္းအတြက္ ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ေနၾကရသူေတြထဲမွာ ရဲဝန္ထမ္း၊ ေလယာဥ္ဝန္ထမ္း၊ မီးသတ္၊ သူနာျပဳ၊ ဆရာဝန္၊ စားပြဲထိုး၊ ကားေမာင္းသမား၊ စက္ရံု-အလုပ္ရံုဝန္ထမ္း၊ စတာေတြပါတယ္။
ယူအက္စ္ေအ သုေတသနတခုအဆိုအရ ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါျဖစ္ႏွဳန္း ၄ဝ% ပိုေစတယ္။ (ဆထုပ္) ရႏွဳန္း ၅ ႏွစ္ လုပ္ရသူေတြမွာ ၅% ပိုေစတယ္။ ဂ်ပန္သုေတသနတခုအဆိုအရ ဆီးခ်ိဳျဖစ္ႏွဳန္း ၁၆ နာရီအခ်ိန္ေျပာင္းလုပ္ရသူေတြမွာ ၅ဝ% ပိုေစတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုရင္ ကေလးရတာကိုပါသက္ေရာက္သလား ထည့္စဥ္းစားတယ္။ လူေတြမဟုတ္ပဲ အေကာင္ေတြကိုစမ္းသပ္ေတာ့ ကင္ဆာျဖစ္ႏွဳန္းလည္းျမင့္တာေတြ႔ရတယ္။ သုေတသန ၂ ခုအရ ညပိုင္းအလုပ္လုပ္သူ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ႏွဳန္း ၅ဝ% ပိုတာေတြ႔ရတယ္။ အလုပ္ခ်ိန္ေျပာင္းရတဲ့ ေလယာဥ္ဝန္ထမ္းေတြမွာ ၇ဝ% ပိုတယ္။

အၾကံျပဳခ်က္ေတြ
လူ႔ဇီဝကမၼေဗဒအရ အက်င့္ဆိုတာရွိတယ္။ စားခ်ိန္၊ အိပ္ခ်ိန္၊ အညစ္အေၾကးစြန္႔ခ်ိန္၊ ေရခ်ိဳးခ်ိန္၊ အစားအေသာက္၊ စတာေတြကိုေျပာတာ ျဖစ္တယ္။ လုပ္ေနက်က အဆင္ေျပေအာင္လိုက္လုပ္ေပးတယ္။ ေျပာင္းကာစမွာ အခက္အခဲေတြ ရွိေပမယ့္ အဆင္ေျပလာတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ပံုမွန္အလုပ္ခ်ိန္ကိုေျပာင္းပါ။ အစားအေသာက္ ေကာင္းေကာင္းစားပါ။ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထိန္းပါ။ အိပ္ခ်ိန္မွာ အိပ္ေရးဝေအာင္အိပ္ပါ။ အသီးတမ်ိဳးမ်ိဳး ေန႔စဥ္စားပါ။ ေဆးအကူအညီနဲ႔ မအိပ္ခ်င္ေအာင္ မလုပ္သင့္ပါ။ ပံုမွန္ေဆးစစ္ပါ။ စိတ္ဖိအား ေလွ်ာ့နည္းလည္းလုပ္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

ၾကက္သြန္နီ အစြမ္းသတၱိ မွတ္တမ္းရွိ


ေရွးထံုးစဥ္လာ အယူအဆအရ ၾကက္သြန္နီဟာ ၉၆ ပါးေဝဒနာကို ေပ်ာက္ကင္းေစတယ္ဆိုၿပီး ႏိုင္ငံအႏွံ႔မွာ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း တိုင္းရင္းေဆး ဆရာေတြက ၾကက္သြန္နီကို ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ကုသရာမွာ အသံုး ျပဳၾကပါတယ္။ ၂၀ ရာစုႏွစ္ အေစာပိုင္း ကာလေတြ မွာလည္း အေမရိကန္မွ ဆရာဝန္ Willian Boericke က ၾကက္သြန္နီကို အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြမွာ အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။

ၾကက္သြန္နီဟာ အားကစားသမားေတြကို လုပ္ေဆာင္ခ်က္ ေကာင္းေအာင္ကူညီ ႏိုင္တယ္လို႔လည္း ယံုၾကည္ၾကၿပီး ေရွးေခတ္ဂရိအိုလံပစ္ ကစားသမားေတြဟာ အားကစားၿပိဳင္ပြဲ မယွဥ္ၿပိဳင္ခင္ အခ်ိန္မွာ ၾကက္သြန္နီကို ခႏၶာကိုယ္မွာ သုတ္လိမ္းၿပီး ၾကက္သြန္နီအရည္ကို ေသာက္သြားၾကပါတယ္။ သုေတသနျပဳသူေတြက ေလ့လာမႈ အသစ္ေတြ အမ်ားအျပားျပဳလုပ္ၿပီး ေရွးေခတ္က ၾကက္သြန္နီ အသံုးျပဳတာကို ေထာက္ခံမႈေပး ၾကပါတယ္။

ၾကက္သြန္နီမွ အန႔ံထြက္ေစတဲ့ Thiosulfinates ေတြဟာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ လကၡဏာကို သက္သာေစၿပီး ႏွလံုးေၾကာ ေရာဂါမွ ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ၾကက္သြန္နီမွာ ပါဝင္တဲ့ Flavonoid Quercetin ဟာလည္း ဓာတ္မတည့္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေရာင္ရမ္းမႈေတြကို ကာကြယ္ႏုိင္ၿပီး အစာအိမ္၊ အူမႀကီး၊ အစာမ်ိဳႁပြန္နဲ႔ သားျမတ္ကင္ဆာ မျဖစ္ေအာင္လည္း ကာကြယ္ေပးပါတယ္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ International Journal of Sports Nutrition အရ အႏွစ္ဟာ ခံႏုိင္ရည္ရွိမႈ ျမင့္မားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အက်ိဳးေက်းဇူးရေအာင္
ၾကက္သြန္နီဟာ ပန္းသီးထက္ကို ဆရာဝန္ေတြ ေခၚဖို႔ မလိုအပ္ေအာင္ အစြမ္း ထက္ပါတယ္။ သင့္ခႏၶာကိုယ္က ၾကက္သြန္နီမွာ ပါဝင္တဲ့ quercetin ကို ပန္းသီးမွ ရတဲ့ quercetin ထက္ သံုးဆပိုၿပီး စုပ္ယူႏုိင္ပါတယ္။ Thiosulfinates အမ်ားဆံုး ရရွိေအာင္ အနီေအာင္ ဒါမွမဟုတ္ အဝါေရာင္ ၾကက္သြန္နီကို ေရြးခ်ယ္ပါ။ အေရာင္စံုေလ ပိုေကာင္းေလပါ။

“အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ Thiosulfinates ေတြေလ်ာ့နည္းသြားႏုိင္တာမို႔ ၾကက္သြန္နီကို အစိမ္းလိုက္စားပါ။ ဒါမွမဟုတ္ မက်က္တက်က္စားပါ။ ၾကက္သြန္နီ အမ်ိဳးအစား မ်ားစြာရွိၿပီး ခ်က္ျပဳတ္နည္းေတြလည္း ကြဲျပားတာမို႔ ဘယ္ေလာက္စားရမလဲ ဆိုတာ ေျပာရခက္ပါတယ္။ ေန႔စဥ္စားေနက် အစာအျဖစ္ ပံုမွန္စားသင့္တယ္” လို႔ သုေတသနျပဳ သူေတြက ဆိုပါတယ္။

Mg Mandalay
https://www.facebook.com/mg.mandalay

ေၿခတစ္ေပါင္က်ဳိး ရပ္ၿပီး သြားတုိက္ေပး


သြားတုိက္တဲ့အခါ ေျခေထာက္တစ္ေခ်ာင္းတည္း ေထာက္ကာ ေျခတစ္ေပါင္က်ဳိးရပ္ၿပီး တုိက္ေပးျခင္းက ခါးကိုကာကြယ္ေပးႏိုင္တဲ့ ဝမ္းဗိုက္အတြင္းရွိ ႂကြက္သားေတြကို အက်ဳိး ရွိေစပါတယ္။

လူအမ်ားစုက အတြင္းပိုင္းႂကြက္သားေတြကို ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ေလ့ မရွိတာေၾကာင့္ သြားတုိက္တုန္းဒီလိုလုပ္ေပးျခင္းက အခ်ိန္တုိေပမယ့္ ထိေရာက္မႈ ရွိပါတယ္။

ညာဘက္နဲ႔ သြားတုိက္တဲ့အခါ ဘယ္ေျခေပၚရပ္ၿပီး တစ္မိနစ္ေလာက္ တိုက္ေပးကာ ေနာက္တစ္ေခါက္ဘက္ေျပာင္းၿပီး တုိက္ေပးလိုက္ပါ။

အခုလုိ ့ဖတ္လုိ ့သိသြားၿပီးေနာ္ ေနာက္ေန ့ကစၿပီး ေဖာ္ၿပပါနည္းအတုိင္း တုိက္ေပးပါ ။

Mg Mandalay
https://www.facebook.com/mg.mandalay

Genital warts in women အမ်ိဳးသမီး လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔


၁။ က်မနာမည္ ႕႕႕႕႕ ပါ။ အသက္ အခု ၃၄ နွစ္ထဲမွာပါ။ ပထမဆံုးသားဦးကိုယ္ဝန္က ၁၇ ပတ္ထဲေရာက္ေနပါၿပီ။ က်မ ကိုယ္ဝန္စရွိတဲ့အခ်ိန္ကစၿပီး က်မစအိုဝနားမွာ ၾကြက္နို႔တလံု းစေပ႔ၚလာပါတယ္။ တၿဖည္းၿဖည္းၾကီးလာၿပီး ယားလို႔ ကုတ္မိတဲ့အခါမွာ ေဘးကေန ထပ္ပြါးလာပါတယ္။ က်မငယ္စဥ္က အပ်ိဳမၿဖစ္ခင္ အဲလိုၾကြက္နို႔ေတြ လက္မွာအမ်ားၾကီး ေပါက္ဖူးပါတယ္။ ေဆးနည္းေပါင္းစံုနဲ႔လည္း ကုတာမေပ်ာက္ဘဲ ပါြးလာပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေဆးရံုမွာ operation ခန္းထိ ဝင္ရဖူးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မေပ်ာက္ဘဲ ဆက္ပါြးဖူးပါတယ္။ ေနာက္ အပ်ိဳစၿဖစ္ခ်ိန္ကစၿပီး အဲ့ၾကြက္နို႔ေတြက သူ႔အလိုလို ညိွဳးၿပီး ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ အခု လက္မွာ အရာေတြပဲက်န္ပါေတာ့တယ္။ အခုတခါ ကိုယ္ဝန္စရွိခ်ိန္မွာ အဲလိုၾကြက္နို႔ ၿပန္ေပါက္လာၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ အဲတာ ကိုယ္ဝန္ေၾကာင့္ ေပါက္တာလားဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုေဆးမ်ိဳး လိမ္းရမလည္းဆိုတာ ညႊန္ၾကားေပးေစလိုပါတယ္။

၂။ ဆရာ ကြၽန္မသူငယ္ခ်င္းက အခုကိုယ္ဝန္ရိွေနပါတယ္။ အသက္က ၂၈ ရိွေနပါၿပီ။ သူအခု မိန္းမကိုယ္အေပါက္ နားေလာက္မွာ ၾကြက္ႏို႔ေတြေပါက္ေနတယ္ေျပာပါတယ္။ ဆရာဝန္ျပေတာ့ ေဆးထိုးကုရမယ္၊ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္ဝန္ ပ်က္မွာစိုးလို႔ ေဆးခိုးကုလို႔မရေသးဘူးေျပာပါတယ္တဲ့။ သူအခုအရမ္းေၾကာက္ေနပါတယ္။ သူ႔မွာေရာဂါပိုး ရေနမလားလို႔ စိုးရိမ္ေနပါတယ္။ သူ႔အိမ္ေထာင္ဖက္က အရမ္းမိန္းမလိုက္စားပါတယ္။ သူကဘာ့ေၾကာင့္ မိန္းမကိုယ္အဝမွာ ႂကြက္ႏို႔ ေပါက္ရတာကို သိခ်င္ေနပါတယ္ဆရာ။ ကြၽန္မလည္း႐ွာေနတာပါ။ ဘာ့ေၾကာင့္ ရႏိုင္တာကိုမေတြ႔လို႔ လက္ေလ်ာ့ၿပီး ဆရာ့ကို ေမးရတာပါ။

၃။ ဆရာခင္ဗ်ာ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ လိင္အဂၤါၾကြက္ႏုိ႔ေရာဂါျဖစ္ ႏိုင္ပါသလား။ ဘယ္လိုပံုစံမ်ိဳးနဲ႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲ။ အႏၲရာယ္ရွိမရွိနဲ႔ ဘယ္လိုေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသရမလဲဆိုတာ ေျဖၾကားေပးပါခင္ဗ်ာ။

ေမးခြန္းေတြက နမူနာသာ။ ေမးၾကတာ မ်ားတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ျဖစ္ၾကတာ မနည္းလွပါ။ ၾကြက္ႏို႔ရွိေနေပမဲ့ ကေလးမရတာမျဖစ္ေစပါ။ ကိုယ္ဝန္ကိုလဲ မထိခိုက္ပါ။ အတြဲတခုမွာ တေယာက္မယ္ ေရာဂါရေန၊ ျပေနရင္ က်န္တေယာက္မွာလဲ ဘာမွလကၡဏာမျပေပမဲ့ပိုးရွိေနျပီ။ ဒါေပမဲ့ တေယာက္မွာ အဲလိုေတြ႔တိုင္း ေဖါက္ျပန္သူ စြပ္စြဲလို႔လည္းမရပါ။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုးျဖစ္တဲ့ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔အတြက္ Imiquimod, Sinecatechins, Podophyllin နဲ႔ Podofilox ေတြကို မသံုးပါနဲ႔။ ခြဲစိတ္တာ လုပ္ခ်င္လုပ္ႏိုင္တယ္။ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ၾကြက္ႏို႔ကို Liquid nitrogen နဲ႔ Cryotherapy လုပ္ရတယ္။ Cryoprobe မသံုးသင့္ပါ။ ေနာက္တနည္း TCA or BCA 80%–90% ပါးပါးေလး လိမ္းႏိုင္တယ္။ ေျခာက္ေသြ႔ပါေစ။ ေဆးမ်ားသြားရင္ Sodium bicarbonate, Liquid soap နဲ႔ေဆးပါ။ တပါတ္တခါ။

Urethral Meatus Warts ဆီးသြားေပါက္ၾကြက္ႏို႔ကို Cryotherapy with liquid nitrogen နည္း၊ ဒါမွမဟုတ္ Podophyllin 10%–25% in compound tincture of Benzoin သံုးပါ။ ေဆးမလိမ္ခင္ ေနရာကို ေျခာက္ေသြ႔ေနပါေစ။ တပါတ္ခါ။
တေယာက္မွာ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ရွိေနရင္ သူ႔အေဖၚကိုလဲ ေဆးစစ္ရမယ္။ အမ်ိဳးသမီးမွာ ျဖစ္ေနတာဆိုရင္ Pap smears သားအိမ္ဝကင္ဆာ ရွိ-မရွိ စစ္ေဆးတာကို အနည္းဆံုး ၁ ႏွစ္ လုပ္သင့္တယ္။ တကယ္လို႔ ၾကြက္ႏို႔က သားအိမ္ဝမွာ ျဖစ္ေနသူဆိုရင္ ၃-၆ လတခါလုပ္ရမယ္။ (ကြန္ဒြန္) က HIV အတြက္သာမက လိင္အဂၤါၾကြက္ႏို႔နဲ႔ သားအိမ္အဝကင္ဆာ အတြက္ပါ ကာကြယ္ရာက်တယ္။ ဒါေပမဲ့ ၾကြက္ႏို႔ ေပါက္ရာေနရာကို (ကြန္ဒြန္) က ဖံုးမထားႏိုင္ရင္ ၾကြက္ႏို႔မွန္သမွ်ကို ကာကြယ္မႈမေပးႏိုင္ပါ။ လိင္ဆက္တဲ့အေဖၚဆိုတာ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ရွိသင့္တယ္။ ကိုယ့္အေဖၚ၊ ဇနီး၊ ခင္ပြန္းကို သစၥာရွိပါေလ။

စအိုၾကြက္ႏို႔ကို Cryotherapy with liquid nitrogen သံုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ TCA or BCA 80%–90% ပါးပါးေလးသံုးပါ။ ေျခာက္သြားပါေစ။ မ်ားတာကို talc, sodium bicarbonate, or liquid soap နဲ႔ ဓါတ္ပ်ယ္ေစႏိုင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ခြဲစိတ္ကုသပါ။ စအိုထဲၾကြက္ႏို႔ အထူးကုနဲ႔ကုသပါ။

1. Podophyllin ေဆးကေန ၾကြက္ႏို႔ (တရွဴး) ေတြကို ဖ်က္ဆီးျပစ္မယ္။ အနာေပၚမွာသာလိမ္းရမယ္။ ေဆးလိမ္းျပီးေနာက္ ၁-၄ နာရီၾကာရင္ ေဆးေၾကာျပစ္ႏိုင္တယ္။ တပါတ္မွ တခါနဲ႔ ၄-၆ ပါတ္ၾကာႏိုင္တယ္။ လိုေသးရင္ ဆက္သံုးပါ။ ေဆးလိမ္းတဲ့ေနရာမွာ အေနရခက္မယ္။ နာမယ္။ အနာသစ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနရင္ မသံုးရပါ။

2. Podofilox (Condylox) ေဆးကို ဂြမ္းစေလးသံုးျပီး ကိုယ္တိုင္လိမ္းႏိုင္တယ္။ တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ ဆက္တိုက္ လိမ္းပါ။ ၄ ရက္နားပါ။ ေနာက္အဲဒီအတိုင္း ၄ ခါလည္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနရင္ မသံုးရပါ။ ေဆးလိမ္းတဲ့ေနရာမွာ အေရခက္မယ္။ နာမယ္။ အနာသစ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

3. Bichloroacetic acid (BCA) နဲ႔ Trichloroacetic acid (TCA) အက္စစ္ ၂ မ်ိဳးေဆးကေန ၾကြက္ႏို႔ တရွဴးေတြကို ဖ်က္ဆီးမယ္။ ဆရာဝန္-ဆရာမကေနထည့္ႏိုင္ရင္ ေကာင္းတယ္။ တပါတ္ ၁ ခါသာ ထည့္ရတယ္။ ၄-၆ ခါၾကာႏိုင္တယ္။ ေဆးထည့္ရာေနရာမွာ ပူေလာင္တာ နာတာရွိမယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိလဲ သံုးႏိုင္တယ္။

4. Imiquimod (Aldara) (ခရင္မ္) ျဖစ္တယ္။ ခုခံအားကို သက္ေရာက္ေစတယ္။ ညအခ်ိန္ အနာေပၚလိမ္းရတယ္။ ၆-၁ဝ နာရီၾကာရင္ ေဆးပါ။ တပါတ္မွာ ၃ ရက္၊ ၁၆ ပါတ္အထိ လိမ္းႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိခ်ိန္မသံုးရပါ။

5. Interferon (အင္တာဖရြန္) ေဆးကိုလဲသံုးတယ္။ ခုခံအားေဆး အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ထိုးေဆးနဲ႔ လိမ္းေဆးရွိတယ္။ ၾကြက္ႏို႔ေနရာမွာ ထိုးတာက ပိုထိေရာက္တယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက တုပ္ေကြးလိုခံစားရမယ္။ တျခားေဆးနည္းေတြနဲ႔ မရမွသာသံုးပါ။ ေဆးနည္းနဲ႔ ခြဲစိတ္နည္းတို႔နဲ႔ တြဲသံုးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ မသံုးရပါ။

6. Sinecatechins (Veregen) သစ္ပင္ကထြက္တဲ့ေဆး ကိုယ္တိုင္ သံုးႏိုင္တယ္။ တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၁၆ ပါတ္ ၾကာႏိုင္တယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ စအိုေနရာမွာလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ HIV ရွိေသူ၊ ေရယံုရွိေနသူေတြလဲ သံုးႏိုင္တယ္။ အတူမေနခင္ ေဆးျပစ္ရမယ္။ ကြန္ဒြမ္ကို အားနည္းေစႏိုင္တယ္။ ေဆးထိရာမွာ နီရဲျပီး ယားမယ္။ ပူေလာင္မယ္။

HIV ရွိေနသူ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ေဆးကုရလည္းခက္တယ္။ Squamous Cell Carcinoma in Situ ကင္ဆာကနဦးျဖစ္ေနသူ အထူးကုနဲ႔ကုသပါ။ Cervical Warts သားအိမ္ဝၾကြက္ႏို႔ကို Biopsy evaluation လုပ္ရမယ္။ အထူးကုသမႈ လုပ္ရမယ္။

လိင္လမ္းမွာ ၾကြက္ႏို႔ရွိေနသူနဲ႔ လိင္ဆက္ဆံမႈေရွာင္ရင္ ကူးစက္တာ မျဖစ္ေစပါ။ (ကြန္ဒြမ္) က ၾကြက္ႏို႔ကို မဖံုးႏိုင္ရင္လဲ ကာကြယ္မႈမေပးပါ။ တေယာက္ကိုတေယာက္ ရိုးသားပါ။ Vulva HPV မိန္းကိုယ္မွာရွိတာကို စမ္းသပ္နည္းမရွိပါ။ Cervix HPV သားအိမ္ဝ(ေခါင္း) မွာရွိတာကိုေတာ့ စမ္းလို႔ရတယ္။

HPV vaccine ကာကြယ္ေဆး Gardasil နဲ႔ Cervarix ၂ မ်ိဳးရွိေနျပီ။ Cervarix က 70% of cervical cancers ျဖစ္ေစတဲ့ (types 16 and 18) ကို ကာကြယ္မယ္။ Gardasil ကာကြယ္ေဆးက 90% of genital warts ျဖစ္ေစတဲ့ (types 6 and 11) ကို ကာကြယ္မယ္။ လိင္မဆက္ဆံမီအရြယ္မွာ ထိုးႏိုင္တာေကာင္းတယ္။ ေယာက္်ားေတြအတြက္ (Gardasil) ဟာ လိင္အဂၤါၾကြက္ႏို႔ကို ကာကြယ္တယ္။ မိန္းကေလး ၉ ႏွစ္သမီးကေန ၂၆ ႏွစ္သမီးအထိ ထိုးေပးသင့္တယ္။ ၾကြက္ႏို႔ ေပါက္ေနသူ ထိုးဘို႔မလိုပါ။ HPV ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ လိင္လမ္းၾကြက္ႏို႔ျဖစ္မွာကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ Gardasil ေဆးကို ၆ လ အတြင္းမွာ ၃ ခါ ထိုးရတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ဆိုးဝါးတာမရွိပါ။

Dr. တင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe/
ေနာက္ဆုံးရ သတင္းမ်ားကုိ ေအာက္ပါ Tweets မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ Tweets ရဲ ့ေဘးေဘာင္တန္းကုိ ဆဲြခ်ျပီ မိမိတုိ ့စိတ္၀င္စားတဲ့ သတင္းေခါင္းစဥ္ ေအာက္က Link ကုိ ႏွိပ္ျပီ အျပည့္အစုံဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။
 

Sponsors

အႏုပညာရွင္ႏွင့္ လူသိမ်ားသူမ်ား

အားကစား သတင္မ်ား

နည္းပညာ သတင္းမ်ား

Most Reading

အသစ္တင္သမွ် အခ်ိန္နဲ ့တေျပးညီဖတ္ရႈရန္ Like ႏွိပ္ေပးပါ

အသစ္ တင္သမွ် သတင္းမ်ား အလို အေလွ်ာက္ပုိ ့ ေပးပါမည္

သတင္းစာႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ား