Rheumatism (1) ေလးဘက္နာ (၁)


၁။ မဂၤလာပါဆရာရွင့္ ။ ကၽြန္မအသက္(၂၁)ႏွစ္ပါ ။ အရင္က ေလဘက္နာေရာဂါရွိခဲ့ပါတယ္ ။ ASO 400 ေက်ာ္ရွိပါတယ္ဆရာ ။ အခုကေတာ့ ASO-200ေအာက္ျဖစ္သြားပါတယ္ ။ ဆရာဝန္ၫြန္ၾကားခ်က္အရ Pen-V ေသာက္စရာမလိုလို႔ လႊတ္ထားပါတယ္ ။ Nat-B ပဲေသာက္ခိုင္းလို႔ ေသာက္ေနပါတယ္ဆရာ ။ မသက္သာပဲ ေသြးေလးပီး ေညာင္းေနပါတယ္ဆရာ အဆစ္ေနရာေတြကလဲ တက်ြိကၽြိ ျမည္ေနပါတယ္ ဆရာ ။ Pen-V ေသာက္တုန္းကလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲဆရာ ။ ဘယ္လိုဆက္လုပ္ရမလဲ ၫြန္ေပးပါဆရာရွင့္ ။

၂။ ကြ်န္မအသက္ ၂၇ နွစ္ပါ ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ နွစ္ေလာက္္က ေလးဘက္နာ Value 423 ရွိဖူးပါတယ္ ။ အခုထပ္စစ္ေတာ့ ေလးဘက္နာပို မရွိေတာ့ပါဘူး။ အေျဖက Value 150 ပါ။ ဒါေပမဲ႔ အခုျဖစ္ေနတာ ၂ ပါတ္ေလာက္ရွိေနျပီ။ လက္ဆစ္ ေျခဆစ္ေတြ တစ္ခုျပီးတစ္ခု နာလိုက္ေပ်ာက္ လိုက္ျဖစ္ေနတယ္္ ။ ေန႔တိုင္းဘဲ ေလးဘက္နာပိုးစစ္ေတာ့လည္း မရွိဘူး ။ အရမ္းနာက်င္ျပီး ကိုက္ခဲလြန္းတယ္ ။ အဲ႔ဒါ ဘာေရာဂါလကၡဏာလဲဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ ။ အမ်ားဆံုးျဖစ္တာက ဒူးဆစ္ ေျခခ်င္းဝက္ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြ တစ္ေနရာျပီးတစ္ေနရာ အဆက္မျပတ္ျဖစ္ေနတာ။ လမ္းေလ်ွာက္မေကာင္း ေကြးဆန္႔မေကာင္းျဖစ္ျပီး နာက်င္စြာခံစားရတယ္။

ေလးဘက္နာဟာ ေဆးစာမွာေတာ့ အနီးစပ္ဆံုးက Rheumatism ျဖစ္ပါတယ္ ။ Rhumatic အဆစ္နာ ၊ Rhumatic အဖ်ား ၊ Rhumatic ႏွလံုးေရာဂါ ၊ စတာေတြကို ျခံဳေခၚတာျဖစ္ပါတယ္ ။ ဒီအသံုးက နဲနဲေတာ့ ေခတ္ေနာက္က်သြားပါျပီ ။ ေရာေကာေသာေကာ လုပ္ရာက်ေနလို႔ပါ ။ ဒီအုပ္စုဝင္ Arthritis ေရာဂါကို ကုရတာနဲ႔ Lupus ကုိ ကုရတာ ဘာမွ မဆိုင္ေအာင္ မတူလို႔ ေရာဂါအုပ္စု တခုထဲလုပ္ဘို႔ မဆီေလွ်ာ္လို႔ ျဖစ္ပါတယ္ ။

အဆစ္နာတာသာမက ဖ်ားတာ ၊ လည္ပင္းနာတာ ၊ ႏွလံုးေရာဂါေတြလည္း ဆက္စပ္ေနတယ္ ။ အမ်ားအားျဖင့္ ေျခ ၊ လက္ ၊ လည္ပင္း ၊ ခါး ၊ အဆစ္မွန္သမွ် ဒုကၡေပးတယ္ ။ Arthritis အဆစ္နာအျပင္ Tendonitis အရြတ္နာ၊ Bursitis အဆစ္ဖံုးနာ၊ Fibromyalgia အရြတ္ေၾကာနာ။ အမ်ားဆံုး ထိတာက Synovial joints အဆစ္ဖံုးေနရာ ေရာင္တာပါ ။ ၾကြက္သားမွာ ျဖစ္ရင္ ဝတ္ေနၾက အဝတ္ေတာင္ အတင္မခံႏိုင္ဘူး ။

ေအာက္တိုဘာ ၁၂ ရက္ကို ကမာၻ႔အဆစ္နာေန႔လို႔ သတ္မွတ္ထားတယ္ ။ လူ ၁ဝဝ မွာ ၁ ေယာက္ ျဖစ္ေနၾကတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ၃ ဆမ်ားတယ္ ။ ေသြးထဲမွာ အဆိပ္လို Toxic waste products ကုိယ္နဲ႔ မသင့္တာ ရွိလာလို႔ ။ ရာသီဥတုနဲ႔ ဆိုင္တဲ့သူေတြက ဆိုင္တယ္ ။

တခ်ိဳ႕က ခုခံအားစနစ္နဲ႔ ဆိုင္လို႔ Auto-immune ေရာဂါအုပ္စုမွာ ပါတယ္ ။ AIDS နဲ႔ မဆိုင္ပါ ။ သူ႔ေအာက္မွာလည္း ေရာဂါမ်ိဳးစံုပါတယ္ ။ မတည့္တာဝင္လာရင္ ခႏၶာကုိယ္က ခုခံတိုက္ထုတ္ႏိုင္စြမ္းရွိတယ္ ။ သူ႔လူနဲ႔ ကိုယ့္လူ မခြဲျခားတတ္ဘဲ ၊ လူမွားျပီး ၊ (ေအာ္တို-အင္ျမဴး) ေရာဂါျဖစ္လာရတယ္ ။ အဲဒီထဲက တခုကေတာ့ Rheumatoid arthritis (ရူမတြိဳက္) အဆစ္နာပါ ။ ဒါကို ေလးဘက္နာလို႔ ေျပာတာမွန္တယ္ ။ တကယ္ေတာ့ ေလးဘက္မကပါ ၊ အဆစ္အမ်ားၾကီးမွာ ျဖစ္တတ္တယ္ ။ အဆစ္အေသးစားေရာ အၾကီးစားပါျဖစ္တာ ။

အဆစ္နာတာနဲ႔ ႏွလံုးေရာဂါ တြဲေနတတ္တာက အေရးပါတယ္ ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ငယ္ငယ္-ရြယ္ရြယ္ ၊ ၅-၁၆ ႏွစ္ေတြမွာ ျဖစ္တတ္တယ္ ။ ႏွလံုးေရာဂါက Rheumatic fever (ရူမက္တစ္) အဖ်ားရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ ျဖစ္တယ္ ။ Group A Streptococcus ဆိုတဲ့ (ဗက္တီးရီးယား) ေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ Strep throat ဆိုတဲ့ လည္ပင္းနာနဲ႔ Scarlet fever အဝါေရာင္ အဖ်ား ေရာဂါေတြကို လက္ညွိဳးထိုးရတယ္ ။ ႏွလံုးေရာဂါဆို တာကလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေသးတယ္ ။ ေလးဘက္နာနဲ႔ ဆိုင္တာက အဆို႔ရွင္ေရာဂါေတြပါ ။ MS က်ဥ္းတာ၊ MI က်ယ္တာ ။

ေသျခာေအာင္ ASO Test, Complete blood count, ECG, ESR စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ရတယ္ ။ ASO ဆိုတာ Antistreptolysin-O ေသြးစစ္တာေခၚတယ္ ။ Group A streptococci ကို ခုခံေပးမဲ့ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ျဖစ္ပါတယ္ ။ ပံုမွန္ 160 Todd units per milliliter တနည္းေျပာရရင္ လူၾကီးဆို 200 units ေအာက္ ၊ ကေလးဆို 300 units ေအာက္ရွိတယ္ ။

ေဆးကုနည္း သံုးပိုင္းရွိတယ္ ။ နာေနတဲ့ေနရာကို ဒဏ္သက္သာေအာင္လုပ္တာ ၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ-အလုပ္အကိုင္ဆိုင္ရာ ျပန္လုပ္ႏိုင္ေအာင္ ကုသေပးတာ နဲ႔ ခြဲစိတ္ကုသတာေတြပါ ။ ေဆးဝါးမွာလဲသံုးမ်ိဳး ။ (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ NSAID အနာ သက္သာေဆး ၊ (ေကာ္တီကိုစတီရြိဳက္) ေဆး၊ DMARD (ရူမက္တစ္) ဆန္႔က်င္ေဆး ။

Rheumatic ရူမက္တစ္အဖ်ားျဖစ္ရင္ ခ်က္ခ်င္းပဋိဇီဝေဆး Penicillin, Amoxicillin, Sulfadiazine, Erythromycin တမ်ိဳးမ်ိဳးေပးတယ္ ။ လကၡဏာေတြ သက္သက္သာအံုးေတာ့ အဲလို Antibiotics ပိုးေသေဆးကို ၁ဝ ရက္အျပည့္ ေပးတယ္ ။ နာတာသက္သာေအာင္ Aspirin ေပးတယ္ ။ ေရာင္တာ သက္သာေအာင္ Corticosteroids (စတီရြိဳက္) ေဆး ေပးတယ္ ။ ပါးစပ္-လည္ပင္းနဲ႔ဆိုင္ရင္ ဆားရည္နဲ႔ ပလုပ္က်င္းရတယ္ ။ Throat lozenges ငံုရတယ္ ။ သူမ်ားကို ကူးေစႏိုင္လို႔ ၂-၃ ရက္ ေက်ာင္းမတက္ဘဲေန၊ လူၾကားသူၾကားမသြားနဲ ႔။

ဆိုးဝါးတဲ့ႏွလံုးေရာဂါ ရမလာေအာင္ တာရွည္ခံ (ပနယ္စလင္) ထိုးရတယ္ ။  Benzathine Penicillin G 1.2 ျဖစ္တယ္ ။ အမ်ားအားျဖင့္ ၁ လ တခါ ၊ ၆ လၾကာ ၊ ထိုးေလ့ရွိတယ္ ။ Rheumatic fever က ျပန္ေပၚလာတတ္တယ္ ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ပဋိဇီဝေဆး နည္းနည္းကို ၃-၅ ႏွစ္ၾကာ ေပးတတ္တယ္ ။

လူက သိပ္ဝေနရင္ အရိုး-အဆစ္ကို ဒဏ္မပိေစဘို႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းေပးရတယ္ ။ နားခိုင္းတယ္ ။ လိုအပ္ရင္ တုတ္ေကာက္၊ ဂ်ိဳင္းေထာက္သံုးရမယ္ ။ လိုအပ္ေသးရင္ (ဖီဇီယို) ပညာရွင္တို႔ အလုပ္ျပန္ လုပ္ႏိုင္ေအာင္ ကူညီ သင္ၾကားေပးတဲ့ ပညာရွင္တို႔နဲ႔ ကုသရတယ္ ။ ဆိုးရင္ အဆစ္ထဲ Corticosteroids ေဆးထိုး ေပးရတတ္တယ္ ။ အဆစ္လႈတ္ရႈားမႈကို ထိခိုက္လာရင္ ခြဲစိတ္ရတယ္ ။ Synovectomy, Arthroplasty လုပ္ရတာပါ ။

ခဏခဏအဆစ္နာရင္ အလုပ္အကိုင္ပါပ်က္မယ္ ။ ၾကာလာရင္ အထူးသျဖင့္ လက္ဆစ္ေတြက ပံုသဏၭာန္ ေျပာင္းသြားလို႔ ၾကည့္မေကာင္း ျဖစ္လာတတ္တယ္ ။ အမ်ိဳးအေဆြထဲမွာ လူနာရွိရင္ စိတ္ေတာ့မပ်က္ပါနဲ႔လို႔ အရင္ေျပာထားပါရေစ ။ ရိုးရိုးသားသား ဝန္ခံရရင္ Rheumatoid arthritis ျဖစ္ရင္ လံုးဝေပ်ာက္သြားေစရမယ္လို႔ ဆရာဝန္မ်ားက အာမမခံပါ ။ ေဆးကုတာရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္က နာေနတာေတြ သက္သာေအာင္၊ အထိခိုက္နည္းေအာင္ ၊ ဒုကၡိတ ျဖစ္မသြားေအာင္သာ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ေရာဂါရွိတာကို ေစာေစာသိဘို႔လိုတယ္ ။ သိလို႔ အျပင္းအထံေဆးကုခံေပမဲ့ ေပ်ာက္ေစမယ္လို႔ မေျပာႏိုင္တာ ေဆာရီးပါ ။

Rheumatoid arthritis and Antimalarial therapy ေလးဘက္နာနဲ႔ ငွက္ဖ်ားေဆးမ်ား
ရုမတြိဳက္ အဆစ္နာကို ငွက္ဖ်ားေဆးေတြေပးျပီးကုသနည္းကို mild disease modifying therapy အသင့္အတင့္ ေရာဂါမြမ္းမံနည္းအျဖစ္ သံုးတယ္။
1. Chloroquine sulphate - Nivaquine / plasmoquine
2. Chloroquine phosphate - Chloroquine
3. Hydroxychloroquine – Plaquenil ေတြကို သံုးၾကတယ္ ။

ေဆးဘယ္ေလာက္ေပးမလဲ
• Chloroquine - 4mg/kg chloroquine base
• Hydroxychloroquine - 6mg / kg

ဒီေဆးေပးဘို႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာ နာေနတာ သက္သာမဟုတ္ဘဲ ေရာဂါျပီးစနစ္ကို ၾကည့္ရတယ္ ။ ေဆးကို တုန္႔ျပန္မယ္ ဆိုရင္ ၂-၆ လအတြင္းမွာ သိသာပါမယ္ ။ ငွက္ဖ်ားေဆး တမ်ိဳးထဲေပးနည္းရွိသလို တျခား Methotrexate ေဆးနဲ႔ပါ တြဲေပးတာလဲရွိတယ္ ။ အဲလိုနည္းကေန Methotrexate ရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးနည္းေစတာေတြ႔ရတယ္ ။

Rheumatoid arthritis ရူမက္တစ္ အဆစ္နာအျပင္ (SLE) ေရာဂါမွာ သိသာတယ္ ။ Psoriasis ကိုေပးတာမွာေတာ့ အျငင္းပြားေနဆဲျဖစ္တယ္ ။ အဲဒိအကုရခက္တဲ့ေရာဂါေတြကိုလည္းေရးထားပါတယ္ ။

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = ေနေလာင္မခံႏိုင္ ၊ အေရျပား အစက္အေပ်ာက္ျဖစ္ ၊ အလာဂ်ီ အနီကြက္ျဖစ္ ၊ ပ်ိဳ႕ (အထူးသျဖင့္ ခါးတာစားမိရင္ ) ၊ နားထဲအသံမည္ ၊ မ်က္စိၾကည့္မေကာင္း (ရွားပါး) ။

Arthritis အဆစ္နာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com
ASO ဆိုတာ http://dts-medicaleducation.blogspot.com
Rheumatism (1) ေလးဘက္နာ (၁) http://doctortintswe.blogspot.com
Rheumatism (2) ေလးဘက္နာ (၂) http://doctortintswe.blogspot.com/2014/10/rheumatism-2.html
Pregnancy and Rheumatism ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ႏွင့္ ေလးဘက္နာ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/pregnancy-and-rheumatism.html
Rheumatic skin disease အေရျပားေလးဖက္နာ http://doctortintswe.blogspot.com/2016/01/rheumatic-skin-disease.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe/

မွတ္ခ်က္ေရးသားလုိတဲ့ စာဖတ္ပရိတ္မ်ား ေတာင္းဆုိခ်က္အရ ဖြင့္ေပးလုိက္ပါျပီ။ မွတ္ခ်က္မ်ား ေရးသားႏုိင္ပါျပီ။

ေနာက္ဆုံးရ သတင္းမ်ားကုိ ေအာက္ပါ Tweets မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ Tweets ရဲ ့ေဘးေဘာင္တန္းကုိ ဆဲြခ်ျပီ မိမိတုိ ့စိတ္၀င္စားတဲ့ သတင္းေခါင္းစဥ္ ေအာက္က Link ကုိ ႏွိပ္ျပီ အျပည့္အစုံဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။
 

Sponsors

အႏုပညာရွင္ႏွင့္ လူသိမ်ားသူမ်ား

အားကစား သတင္မ်ား

နည္းပညာ သတင္းမ်ား

Most Reading

အသစ္တင္သမွ် အခ်ိန္နဲ ့တေျပးညီဖတ္ရႈရန္ Like ႏွိပ္ေပးပါ

အသစ္ တင္သမွ် သတင္းမ်ား အလို အေလွ်ာက္ပုိ ့ ေပးပါမည္

သတင္းစာႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ား