Rh blood group system (အာရ္အိတ္ခ်္) ေသြးအုပ္စုခြဲနည္း

1. Rh neg ဖခင္ နဲ႔ Rh positive မိခင္ဆိုရင္ေကာ အႏၱရာယ္ရွိပါသလားဆရာ။ Rh+ မိဘနွစ္ပါးကေန Rh- ေမြးတဲ႔ကေလးတေယာက္ရွိပါတယ္။ ေမြးတုန္းကျပသနာမရွိပါဘူးဆရာ။ ကေလး ေသြးလြန္တုတ္ေကြး ျဖစ္လို႔ေသြးလိုေတာ့မွ Rh- မွန္းသိတယ္။ ေတာ္ေတာ္ေလးရွာလိုက္ရတယ္ဆရာ။
2. ဆရာ ကြ်န္ေတာ္က Rh - O ေသြးသမားပါ ဇနီးကေတာ့ Rh + B ေသြးပါ ကိုယ္ဝန္က ၃ လနီးပါးရွိပါျပီ။ ဘာေတြ ဂရုစိုက္စရာ လိုပါသလဲဗ်ာ။
3. ဟုိေန႔က ေသြးသြားလွဴတာ ေသြးအမ်ိဳးအစားကုိ (ဘီ ေပါ့စတစ္) လုိ႔ ေျပာပါတယ္။ အရင္က မၾကားဖူးလုိ႔ ရုိးရုိး (ဘီ) နဲ႔ ဘာကြာပါလဲ။ (ဘီ) က ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိလဲ သိခ်င္ပါတယ္။

ေသြးအုပ္စုခြဲတာမွာ ၂ ခုတြဲေျပာမွ ျပည့္စံုပါတယ္။ ဥပမာ ေအ (+)။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ (-) ျဖစ္ရင္ အေရးၾကီးတယ္။ လူ႔ေသြးကို လူ႔မ်က္စိနဲ႔ ၾကည့္ရင္ နီရဲေနတာကလြဲလို႔ တေယာက္ေသြးနဲ႔ ေနာက္တေယာက္ေသြး ခြဲျခားမရႏိုင္ပါ။ သူရဲေကာင္းေသြးနဲ႔ သူရဲေဘာေၾကာင္သူေသြး အေရာင္အတူတူပါဘဲ။ အႏုၾကည့္မွန္ဘီလူးနဲ႔ စစ္ရင္ေတာ့ မတူတာေတြ သိလာမယ္။ အုပ္စုခြဲနည္းက အမ်ားဆံုး (၂) နည္းကို သံုးတယ္။ တျခားနည္းေတြလဲ ရွိေသးတယ္။ အမ်ားဆံုး အသံုးက်တဲ့ Blood group systems ေသြးအုပ္စုခြဲနည္းေတြကေတာ့ -
1. ABO blood group system (ေအ-ဘီ-အို) စနစ္ နဲ႔
2. Rh (Rhesus) blood group system (အာရ္အိတ္ခ်္) စနစ္ေတြျဖစ္တယ္။ ဒီစာမွာ ဒါတခုထဲသာေရးပါမယ္။

International Society of Blood Transfusion ႏိုင္ငံတကာ ေသြးသြင္းအသင္းၾကီးကေန သတ္မွတ္ထားတာ ေသြးအုပ္စုေပါင္း (၃ဝ) ရွိတယ္။ ေသြးနီဥအေပၚမွာရွိတဲ့ ဓါတ္ပစၥည္းေပါင္း အစံု ၃ဝ ရွိတယ္။ လူတေယာက္ဟာ အဲဒီထဲက တမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေတြထဲမွာ (အင္တီဂ်င္) ေခၚတဲ့ ေသြးအုပ္စုကို ျပဌာန္းေပးတဲ့ အမ်ိဳးေပါင္း ၆ဝဝ မကရွိတယ္။ လူတိုင္း သေႏၶသားဘဝကေန ေသတဲ့ အထိ ေသြးအုပ္စုက ေျပာင္းမသြားဘူး။ ဒါေပမဲ့ တမင္တာ ေျပာင္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္တာေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ ရိုးတြင္းျခင္ဆီ အစားထိုးတာ။ (ေအ) ေသြးလူနာကို (အို) ေသြး ရိုးတြင္းျခင္ဆီေတြ အမ်ားၾကီးသြင္းေပးရင္ (အို) ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။

လူတေယာက္ဟာ ABO အုပ္စုခြဲနည္းထဲက တမ်ိဳး နဲ႔ Rh အုပ္စုခြဲနည္းထဲက တမ်ိဳးရွိလာမယ္။ အမ်ားနားယဥ္တဲ့ (ေအ-ဘီ-အို-ေအဘီ) (၄) မ်ိဳးစလံုးမွာ အေပါင္းနဲ႔ အႏုတ္ရွိလို႔ ေပါင္း (၈) မ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ABO အရ (ဘီ) နဲ႔ Rh က အေပါင္း။ ဒီေနရာမွာ (ဘီ) (ေပါ့ေဇးတစ္ဖ္) ဆိုတာ အသဲေရာင္ (ဘီ) ပိုး ရွိတာနဲ႔ မွားတတ္တယ္။

Rh blood group system (အာရ္အိတ္ခ်္) စနစ္
တျခားေသြးအုပ္စုခြဲနည္းေတြထဲမွာ MNS system စနစ္၊ Kell system စနစ္၊ Lewis system စနစ္ စတာေတြ ပါတယ္။ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္မွာ (အာရ္အိတ္ခ်္) စနစ္ကို Philip Levine နဲ႔ Rufus Stetson ပညာရွင္ ၂ ဦးကေန စေတြ႔တာျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၁ ႏိုင္ငံက လူေပါင္း ၂၂၆၁ဝ၂၅၂၄၄ (သန္း ၂ ေထာင္ေက်ာ္) ကို စာရင္းေကာက္တယ္။ ရလဒ္ေတြကေတာ့ -
O (+) = 36.44%
A (+) = 28.27%
B (+) = 20.59%
AB (+) = 5.06%
O (-) = 4.33%
A (-) = 3.52%
B (-) = 1.39%
AB (-) = 0.45%

ဒါေၾကာင့္ Rh (+) ျဖစ္သူ 90.35% နဲ႔ Rh (-) ျဖစ္သူ 9.65% ရွိတယ္။ Rh negative (အာရ္အိတ္ခ်္) အႏုတ္ရွိသူေတြက အာရွမွာ ဝ႕၃% ရွိျပီး၊ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ ၁၅% ရွိတယ္။ အာရွသားေတြ ကံေကာင္းတယ္။ ဘာလို႔လဲ၊ ဆက္ဖတ္ပါ။

Rhesus (Rh) factor (အာရ္အိတ္ခ်္-ဖက္တာ)
လူတေယာက္ရဲ႕ ေသြးနီဥေတြအေပၚယံမွာ ေမြးရာပါ (ပရိုတင္း) တမ်ိဳးရွိတာကို စမ္းေတြ႔သူကို Rh positive လို႔ေခၚတယ္။ မေတြ႔ရင္ Rh negative လို႔ေခၚတယ္။ Rh antigen (အာရ္အိတ္ခ်္-အင္တီဂ်င္) ၃ဝ ထဲမွာ အဓိက (အင္တီဂ်င္) ၅ ခု ရွိတယ္။ D, C, c, E နဲ႔ e ေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒီအထဲက D antigen (ဒီ-အင္တီဂ်င္) က အေရးအပါဆံုး ျဖစ္တယ္။ Rh +ve ဆိုတာ ဒီ D ရွိတာျဖစ္တယ္။ အေပါင္းျဖစ္ျဖစ္၊ အႏုတ္ျဖစ္ျဖစ္ က်န္းမာေရးကို မထိခိုက္ပါ။

ဒါေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္ ေဆာင္ရင္ေတာ့ အဆင္မသင့္တာျဖစ္ေနရင္ ထိခိုက္မွာေသျခာတယ္။ မိခင္က Rh negative အာရ္အိတ္ခ်္ အႏုတ္ ျဖစ္ေနျပီး ဖခင္က Rh positive အာရ္အိတ္ခ်္ အေပါင္း ျဖစ္ေနရင္ သတိထားရေတာ့မယ္။ ကေလးကလဲ Rh negative အာရ္အိတ္ခ်္ အႏုတ္ ျဖစ္ေနရင္ ကေလးရဲ႕ ေသြးနဲ႔ ေတြ႔ရလို႔ မိခင္ေသြးကို တန္ျပန္တဲ့ Antibodies (အင္တီေဘာ္ဒီ) ဆိုတာေတြ ျဖစ္လာေစလိမ့္မယ္။ သားဦးကိုယ္ဝန္မွာ သိပ္ဒုကၡမေပးပါ။ တကယ္လို႔ ေနာက္ကိုယ္ဝန္ေတြမွာ အထဲက ကေလးဟာ Rh positive အာရ္အိတ္ခ်္ အေပါင္း ျဖစ္ေနရင္ မေအ ေသြးထဲက (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြကေန ကေလးရဲ႕ေသြးကို ဆန္႔က်င္ေစလိမ့္မယ္။ အခ်င္း-ခ်က္ၾကိဳးကေနတဆင့္ ေသြးက ဆက္စပ္ေနတယ္။ ဒီအခါမွာ ကေလးမယ္ Rh disease (အာရ္အိတ္ခ်္) ေရာဂါ ရလာမယ္။ အသက္ကိုပါ ရန္ရွာႏိုင္တယ္။

အေဖ အေပါင္း + အေမ အႏုတ္
မိခင္ေလာင္းဟာ Rh negative အာရ္အိတ္ခ်္ အႏုတ္ျဖစ္ေနရင္ ေဆးစစ္ရမယ္။ Antibody screen (အင္တီေဘာ္ဒီ ဆခရင္) ေခၚတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ပဌမ ၃ လထဲမွာ တခါ နဲ႔ ၂၈ ပါတ္မွာတခါ လုပ္ရမယ္။ (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြ မထုတ္ေသးရင္ Rh immune globulin ေဆး ထိုးရမယ္။ ေဆးကနာတယ္။ ကိုယ္ပူတတ္တယ္။ ေမြးလာတဲ့ကေလးက Rh negative အာရ္အိတ္ခ်္ အႏုတ္ ျဖစ္ေနရင္ ဘာမွ လုပ္စရာမလိုပါ။ Rh positive အာရ္အိတ္ခ်္ အေပါင္း ဆိုရင္ေတာ့ မိခင္ကို ကေလးေမြးျပီးတာနဲ႔ ေဆးထပ္ထိုးရမယ္။ ေနာက္ကိုယ္ဝန္ေတြမွာလဲ ကေလးက Rh positive အာရ္အိတ္ခ်္ အေပါင္း ျဖစ္ေနရင္ ေဆးထိုးရမယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တာမွာသာမကဘဲ Rh positive blood အာရ္အိတ္ခ်္ အေပါင္း ေသြးနဲ႔ ေတြ႔ႏိုင္ေျခရွိတဲ့ တျခား အေျခအေနတြျဖစ္တဲ့
- ကိုယ္ဝန္ပ်က္ျခင္း၊
- ကိုယ္ဝန္ဖ်က္ျခင္း၊
- သားအိမ္ျပင္ပသေႏၶတည္ျခင္း၊
- စပ်စ္သီးကိုယ္ဝန္ျဖစ္ျခင္း၊
- ေရျမြာရည္ေဖါက္စစ္ေဆးျခင္း၊
- Chorionic villus sampling စစ္ေဆးနည္းလုပ္ျခင္း၊
- ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ေသြးသြန္ျခင္း၊
- ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး ဒဏ္ရာရျခင္း၊
- ကေလးအေနအထား မွန္ေအာင္ လွည့္ေပးရျခင္းေတြမွာလဲ ေဆးထိုးဘို႔ လိုမယ္။

တကယ္လို႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနတံုး Antibody screen (အင္တီေဘာ္ဒီ ဆခရင္) စစ္တဲ့အခါ မိခင္ေလာင္းေသြးထဲမယ္ Antibodies (အင္တီေဘာ္ဒီ) ေတြ ရွိေနျပီးသား ေတြ႔ရရင္ Rh immune globulin ေဆးထိုးလဲ အေၾကာင္းမထူးပါ။ ကေလးကိုသာ ဂရုတစိုက္ေစာင့္ၾကည့္ရေတာ့မယ္။ လိုအပ္လာရင္ေတာ့ ကေလးကို ေသြးသြင္းေပးရလိမ့္မယ္။ မေမြးခင္လဲ သြင္းေပးႏိုင္တယ္။ ေမြးျပီးျပီးခ်င္းလဲ ေသြးသြင္းေပးႏိုင္တယ္။

• မိခင္ Rh positive နဲ႔ ဖခင္ Rh positive = ကေလး Rh positive ဘာမွလုပ္စရာမလိုပါ။
• မိခင္ Rh negative နဲ႔ ဖခင္ Rh negative = ကေလး Rh negative ဘာမွလုပ္စရာမလိုပါ။
• မိခင္ Rh positive နဲ႔ ဖခင္ Rh negative = ကေလး Rh positive or Rh negative ဘာမွလုပ္စရာမလိုပါ။
• မိခင္ Rh negative နဲ႔ ဖခင္ Rh positive = ကေလး Rh positive or Rh negative ဆိုရင္ Rh immune globulin injections ေဆးထိုးရမယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/pages/Dr-Tint-Swe/490031307758025


မွတ္ခ်က္ေရးသားလုိတဲ့ စာဖတ္ပရိတ္မ်ား ေတာင္းဆုိခ်က္အရ ဖြင့္ေပးလုိက္ပါျပီ။ မွတ္ခ်က္မ်ား ေရးသားႏုိင္ပါျပီ။

ေနာက္ဆုံးရ သတင္းမ်ားကုိ ေအာက္ပါ Tweets မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ Tweets ရဲ ့ေဘးေဘာင္တန္းကုိ ဆဲြခ်ျပီ မိမိတုိ ့စိတ္၀င္စားတဲ့ သတင္းေခါင္းစဥ္ ေအာက္က Link ကုိ ႏွိပ္ျပီ အျပည့္အစုံဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။
 

Sponsors

အႏုပညာရွင္ႏွင့္ လူသိမ်ားသူမ်ား

အားကစား သတင္မ်ား

နည္းပညာ သတင္းမ်ား

Most Reading

အသစ္တင္သမွ် အခ်ိန္နဲ ့တေျပးညီဖတ္ရႈရန္ Like ႏွိပ္ေပးပါ

အသစ္ တင္သမွ် သတင္းမ်ား အလို အေလွ်ာက္ပုိ ့ ေပးပါမည္

သတင္းစာႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ား