ကုိယ့္အေလးအခ်ိန္ကုိေလွ်ာ့က်ေစမည့္မဟုတ္ေသာ သႀကားအတု

 ကုိယ့္အေလးခ်ိန္တက္လာမည္ကုိ ေႀကာက္ရြံ ့ၿခင္း ႏွင့္ အေလးခ်ိန္ဝိတ္မတက္ေစရန္အတြက္ သႀကားအစစ္ကုိထည့္ေသာက္ၿခင္း သုံးစြဲၿခင္းကုိ ေရွာင္ႀကဥ္ၿပီး သႀကားအတုမ်ားကုိ ထည့္ေသာက္ၿခင္း သုံးစြဲၿခင္းသည့္ ကုိယ့္အေလးခ်ိန္တက္ၿခင္း က်ၿခင္းအတြက္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မွဳ ့မရွိပါ တစ္ခ်ဳိ ့က သႀကားအစစ္ကိုေရွာင္ၿပီး အခ်ဳိအရသာ အတု မ်ားကုိ ထည့္သုံးစြဲေပမဲ့ မိမိထင္သလုိ ကုိယ့္အေလးခ်ိန္မတက္ဘူးဆုိသည့္ အယူအဆလြဲမွားေနပါတယ္လုိ ့ေၿပာႀကားလုိပါသည္ ။

ဆီးခ်ဳိသမား ႏွင့္ ႏွလုံးေသြးေႀကာက်ဥ္းေရာဂါသမားအတြက္ သႀကားတုပါဝင္ေသာ အစားေသာက္မ်ားအနက္ အခ်ဳိရည္မ်ားသည္ အနည္းငယ္အက်ုဳိးသက္ေရာက္မွဳ ရွိေစႏုိင္ေသာလည္း ကုိယ့္ဝၿဖဳိးၿခင္း အတြက္ ေလ်ာ့နည္းသြားေစမည္ မဟုတ္ပါ ။

ဆီးခ်ဳိသမားသည္ အခ်ဳိကုိ အဓိကေရွာင္က်ဥ္ထိန္းသိမ္းသင့္သည့္ထက္ ပုိမုိသြားပါက အခ်ဳိဓာတ္တအားနည္းသြားလွ်င္လည္း မေကာင္းပါ က်န္းမာေရးအတြက္ ဆုိးက်ဳိးမ်ားၿဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္ ။အပိုမရွိသင့္သလုိ လုိအပ္ခဲ့လွ်င္လည္း သည္ခႏၶာတြက္ မေကာင္းပါ ။

Mg Mandalay
https://www.facebook.com/mg.mandalay?fref=ts&ref=br_tf


မနက္စာက ဘာေၾကာင့္ တစ္ေန႔တာလံုးရဲ႕ အေရးႀကီးဆံုး အစာျဖစ္ေန သလဲ?

 ေန႔တစ္ေန႔ရဲ႕ အစမွာ စားရတဲ့ မနက္စာက တစ္ေန႔တာလံုး အတြက္ အေရးႀကီးဆံုး အစာ ျဖစ္တာေၾကာင့္ မနက္စာကို မျဖစ္မေန စားသင့္ေၾကာင္း မၾကာခဏ ၾကားဖူး ၾကမွာပါ။

ဒါေပမဲ့ အၿပိဳင္အဆိုင္ မ်ားတဲ့ မ်က္ေမွာက္ ေခတ္ႀကီးမွာ ေနာက္ေကာက္က် မက်န္ခဲ့ဖို႔ အတြက္ အမ်ားစုက အလုပ္ ေလာဘႀကီး ေနတတ္ ၾကပါတယ္။

မနက္မနက္ အလုပ္ခ်ိန္ မွီေအာင္၊ ေက်ာင္းခ်ိန္မွီေအာင္ လံုးပန္း ေနရတာနဲ႔ မနက္စာ စားဖို႔ အခ်ိန္ မေပးႏိုင္ဘူး ျဖစ္ေနပါတယ္။ ထမင္းစားပြဲမွာ ထိုင္ခံုနဲ႔ အက်အန ထိုင္ၿပီး ေအးေဆး စားဖို႔ ေနေနသာသာ ေကာ္ဖီ တစ္ခြက္ ကိုေတာင္ အျပင္ထြက္ ခါနီးမွ အျမန္မ်ိဳခ် ေနရတဲ့ အလုပ္မ်ားသူ ေတြမွ အမ်ားႀကီးပဲ။ တကယ္ဆို မနက္စာက က်န္းမာေရး အတြက္ အေရးႀကီးဆံုး အစာပါ။

ဒီစကား အပ္ေၾကာင္း ထပ္ေအာင္ ၾကားေနရေပမယ့္ ဒါအမွန္တရားပါ။ တစ္ညတာလံုးမွာ ဘာမွမစားဘဲ အိပ္ေနတာေၾကာင့္ ဟာေနတဲ့ အစာအိမ္ အတြက္ အိပ္ရာႏိုးခ်ိန္မွာစားတဲ့ မနက္စာက အေရးႀကီးပါတယ္။ မနက္စာဆိုတဲ့ အဂၤလိပ္စာလံုး Break fastရဲ႕ အဓိပၸာယ္ ကလည္း ဥပုသ္ (fast)ကို ျဖတ္တယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ပါ။

မနက္တိုင္း မနက္စာ ပံုမွန္ စားေနသူ ေတြဟာ မစားသူေတြထက္ ပိုၿပီး က်န္းမာ ေနေၾကာင္းကုိ ေလ့လာခ်က္ ေျမာက္ျမားစြာ အရ ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္။ မနက္စာကေန ရ႐ွိတဲ့ အက်ိဳးထူး ေတြကေတာ့ အားအင္ေတြ ျပည့္ဝ ေနျခင္းနဲ႔ တစ္ေန႔တာလံုး အာ႐ုံစူးစုိက္မႈ ေကာင္းေနျခင္းတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြ စာသင္ၾကားရာမွာ ပိုစိတ္ဝင္ စားၿပီး စာေတြ ပိုမွတ္မိလြယ္ ေစပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ေရာဂါဘယ ေတြမွလည္း ကာကြယ္ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းသူေတြ အေနနဲ႔လည္း မနက္စာ စားသင့္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က ဝိတ္ေလွ်ာ့ခ်င္လို႔ မနက္စာကုိ ေလွ်ာ့စားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မနက္စာကို ေလွ်ာ့စားျခင္းက မပိန္ေစတဲ့အျပင္ ပိုလို႔ေတာင္ ဝလာေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ေလ့လာခ်က္ေတြအရ မနက္စာ မစားသူေတြက အဝလြန္ျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ပိုမ်ားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

ဒါဟာ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ မနက္စာကို မစားဘဲ ေနလိုက္ျခင္းဟာ ေနာက္ပိုင္းစားတဲ့ ေန႔လယ္စာေတြ၊ ညစာေတြကို အဝအၿပဲ စားလိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚ ေစလို႔ပါ။ ဒါ့အျပင္ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီၫြတ္တဲ့ Fast Food ေတြ ကုိလည္း ပိုစား မိတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မနက္စာမစားသူေတြဟာ စားသူေတြထက္ စာရင္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္း ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ မ်ားပါတယ္။

မနက္စာမွာ စားေလ့႐ွိတဲ့ ေကာက္ႏွံေတြပါတဲ့ ေပါင္မုန္႔ေတြ၊ Cereal ေတြကလည္း က်န္းမာေရး အတြက္ ေကာင္းေစပါတယ္။ Antioxidant သတၱဳဓာတ္နဲ႔ အမွ်င္ဓာတ္ေတြ ပါ႐ွိတာေၾကာင့္ အဲဒီမနက္စာေတြကို ပံုမွန္စားေပးျခင္းျဖင့္ အသက္႐ွည္ က်န္းမာေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်န္းမာေရးအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ မနက္စာကို မနက္တိုင္း အခ်ိန္ေပးၿပီး စားေပး သင့္ပါတယ္။

Credit - Original up-loader

ျမ၀တီ
https://www.facebook.com/mwdmedia


လႈပ္ရွားမႈ နည္းေသာ ေနထိုင္မႈ ပံုစံေၾကာင့္ သင့္က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ႏိုင္သည္မ်ား

 လႈပ္ရွားမႈ နည္းေသာ ေနထိုင္မႈ ပံုစံေၾကာင့္ သင့္က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ ႏိုင္သည္မ်ား အထိုင္မ်ား တာက သင့္က်န္းမာေရး အတြက္ မေကာင္းသလို မတ္တတ္ ရပ္တာ

မ်ားရင္လည္း ေျခသလံုး ၾကြက္သားေတြ ေတာင့္တင္းတာ၊ ေျခဖဝါးေတြ က်ိန္းတာ၊ ေျခဖေနာင့္ နာတာေတြ ခံစား ရႏိုင္တာေၾကာင့္ သင့္တစ္ေန႔ တာမွာ မတ္တတ္ ရပ္တာနဲ႔ ထိုင္တာကို မွ်ေျခ ျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။ ေလ့က်င့္ခန္း မလုပ္တဲ့ အခါ သင့္ခႏၶာ ကိုယ္က ၾကြက္သားေတြ ေတာင့္တင္း ေနတာေၾကာင့္ တက္ၾကြ လန္းဆန္းမႈ မရွိ ျဖစ္ေန တတ္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ ငါး-ေျခာက္ႀကိမ္ေလာက္ ခႏၶာကိုယ္ကို အေၾကာ ဆန္႔ေပးတာမ်ိဳး လုပ္ေဆာင္ ေပးပါ။ ႐ံုးတြင္းမွာ လုပ္ေဖာ္ ကိုင္ဖက္ အခ်င္းခ်င္း ထိုင္ရာက မထဘဲ စကား လွမ္းေျပာမယ့္ အစား ေနရာ အေရာက္ သြားၿပီး စကား ေျပာဆိုပါ။ ဖုန္းေျပာတဲ့အခါ လမ္းေလွ်ာက္ၿပီး ေျပာပါ။ သင့္တစ္ေန႔တာ အခ်ိန္ေတြမွာ လႈပ္ရွား ေဆာင္ရြက္ ေနတာထက္ ထိုင္ေနတဲ့ အခ်ိန္က ပိုမ်ား ေနပါ သလား။

လႈပ္ရွားမႈ နည္းတာေၾကာင့္ အဝလြန္တာ၊ ေသြးတိုးတာေတြ အျပင္ အရြယ္ မတိုင္မီ ေသဆံုး ႏိုင္ေျခ မ်ားေစ ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တျခား ျဖစ္ႏိုင္ေျခ မ်ားတဲ့ က်န္းမာေရး အေျခအေန ေတြနဲ့ ေျဖရွင္းနည္း ေတြကို ေရးသား လိုက္ပါတယ္။

(၁) ေနာက္ေက်ာနာက်င္ျခင္း

လႈပ္ရွားမႈ နည္းတာေၾကာင့္ ေနာက္ေက်ာ နာက်င္မႈကို ျဖစ္ေစတယ္ လို႔ေနာ္ တင္ဟမ္ တကၠသိုလ္မွ အားကစားနဲ႔ ေဆးပညာ ဆရာဝန္ ေဒါက္တာ တင္ဘိတ္ကာက ေျပာပါတယ္။ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားတဲ့ ေနထိုင္မႈပံုစံက ေသြးလွည့္ပတ္မႈ ေကာင္းၿပီး ၾကြက္သားနဲ႔ အရြတ္ေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈ ေတြကိုလည္း ေကာင္းေစ ပါတယ္။ လႈပ္ရွား မႈနည္းတာက ၾကြက္သားေတြရဲ႕ ေတာင့္ တင္းအားကို ေလ်ာ့နည္း ေစၿပီး ေနာက္ေက်ာ နာက်င္မႈကို ျဖစ္ေစ ပါတယ္။ သင္က လႈပ္ရွားမႈ နည္းလို႔ ေနာက္ေက်ာနာ က်င္တဲ့ေဝဒနာကို ခံစား ေနရတယ္ ဆိုရင္ေတာင္ လႈပ္ရွားမႈ မ်ားတဲ့ ေနထိုင္မႈ ပံုစံကို ေျပာင္းလဲေန ထိုင္မယ္ဆိုရင္ နာက်င္မႈ ေဝဒနာေတြ ေလ်ာ့နည္း သက္သာ ႏိုင္ပါတယ္။

(၂) အဝလြန္ျခင္း

အဝလြန္တဲ့ လူေတြက လႈပ္ရွားမႈ နည္းၾကၿပီး လႈပ္ရွားမႈ နည္းတဲ့ လူေတြက အဝလြန္ တတ္ၾက ပါတယ္။ အဝလြန္တာနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈ နည္းတာက ၾကက္ဥနဲ႔ ၾကက္မ ဘယ္ဟာက အရင္ ျဖစ္တာလဲ ဆိုတာလိုပဲ ေျပာရ ခက္တယ္လို႔ ပညာရွင္ ေတြက ေျပာပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္ လုပ္တာ၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္တဲ့ အစားအေသာက္ စားတာေတြနဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ထိန္းသိမ္း ႏိုင္ပါတယ္။

(၃) ၾကြက္သားမ်ား ေပ်ာ့တြဲလာျခင္း

အခ်ိန္ ၾကာရွည္စြာ ထိုင္တာက ၾကြက္သားေတြ ေပ်ာ့တြဲ လာေစ ပါတယ္။ ၾကြက္သား ေတြကို အသံုး မျပဳတာၾကာ လာတဲ့အခါ ၾကြက္သားရဲ႕ ေတာင့္တင္း အားက်ဆင္း လာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၾကြက္သားေတြ ေတာင့္တင္း သန္မာလာ ေစဖို႔ တစ္ေန႔ကို နာရီဝက္နဲ႔ တစ္ပတ္ငါး ပါတယ္။

(၄) ႏွလံုးတိုက္ခိုက္ခံရျခင္း

သင္က လႈပ္ရွားမႈ နည္းၿပီး အထိုင္ မ်ားတာေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္တြင္းမွာ ေသြးလွည့္ပတ္မႈ နည္းသြားတာက ႏွလံုးတိုက္ ခိုက္ခံရႏိုင္ေျခ မ်ားေစပါတယ္။ ႏွလံုးက ၾကြက္သားေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလံုးကို ေသြးေတြ ေရာက္ရွိဖို႔အတြက္ ညႇစ္ထုတ္ ေပးပါတယ္။ လႈပ္ရွားမႈ နည္းတာေၾကာင့္ ႏွလံုး ၾကြက္သားေတြလည္း အားနည္း လာပါတယ္။ ႏွလံုး ၾကြက္သားေတြ သန္မာဖို႔အတြက္ ေရကူးတာ၊ ရြရြေျပးတာ၊ လမ္းေလွ်ာက္တာ၊ ေလွကား တက္တာနဲ႔ ဥယ်ာဥ္ၿခံ စိုက္ပ်ိဳး တာေတြကို လုပ္ေဆာင္ သင့္ပါတယ္။

(၅) ေလျဖတ္ျခင္း

လႈပ္ရွား တက္ၾကြမႈရွိတဲ့ ေနထိုင္မႈပံု စံေၾကာင့္ ေလျဖတ္ ႏိုင္ေျခ ေလ်ာ့နည္းႏိုင္ ပါတယ္။ ႏွလံုး ေရာဂါရွိသူ၊ ကိုယ္အေလး ခ်ိန္မ်ားသူ၊ လႈပ္ရွားမႈ မရွိသူ၊ ေသြးတိုးရွိ သူနဲ႔ ေဆးလိပ္ ေသာက္သူ ေတြဟာ ေလျဖတ္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း မ်ားသူ ေတြပါ။ ေဆးလိပ္ျဖတ္တာ၊ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္လုပ္ ေဆာင္တာေတြနဲ႔ ေလျဖတ္ ႏိုင္ေျခကို ေလွ်ာ့ခ် ႏိုင္ပါတယ္။

(၆) ကင္ဆာျဖစ္ျခင္း

လႈပ္ရွား တက္ၾကြမႈ မရွိတာေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာ၊ အူကင္ဆာနဲ႔ သားအိမ္ ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားမႈကို မ်ားေစ ပါတယ္။ အဂၤလန္ႏိုင္ငံမွာ လႈပ္ရွား တက္ၾကြတဲ့ေန ထိုင္မႈပံုစံေၾကာင့္ ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခကို ေလွ်ာ့ခ် ႏိုင္တာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္ လုပ္ေဆာင္ တာေၾကာင့္ ကိုယ္တြင္း အဆီေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးၿပီး ကိုယ္ခံ စြမ္းအားကို ျမႇင့္တင္ ေပးပါတယ္။

(၇) ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ

လႈပ္ရွားမႈ နည္းတာေၾကာင့္ ေသြးတြင္း အင္ဆူလင္ ပမာဏကို ေလ်ာ့နည္း ေစၿပီး အမ်ိဳးအစား၂ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ ျဖစ္ပြား ႏိုင္ေျခ မ်ားပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းကို တစ္ေန႔ မိနစ္ ၂၀နဲ႔ တစ္ပတ္ ငါးႀကိမ္ ျပဳလုပ္ဖို႔ လိုပါတယ္။

(၈) စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း

Bristol တကၠသိုလ္မွ သုေတသီေတြက လႈပ္ရွားမႈ မရွိသူေတြဟာ စိတ္ဓာတ္က် ေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခ ႏွစ္ဆခန္႔ ပိုမို မ်ားျပား တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ လႈပ္ရွားမႈ ရွိသူေတြဟာ ခႏၶာကိုယ္ ကေန ခံစားမႈ ေကာင္းေစတဲ့ အန္ေဒၚဖင္ ေဟာ္မုန္း ထြက္ရွိတာေၾကာင့္ စိတ္ဓာတ္က် ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ာ့နည္း ေစပါတယ္။

(၉) အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ

ခ်ီကာဂို တကၠသိုလ္မွ ေလ့လာသူ ေတြက ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေဆာင္မႈနဲ႔ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါ ဆက္စပ္မႈ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေလ့လာမႈေတြ အရ လႈပ္ရွားမႈ မရွိတဲ့ လူေတြဟာ လႈပ္ရွားမႈ ရွိသူေတြထက္ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခ ၄၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ပိုမိုတာကို ေတြ႕ရွိ ခဲ့ပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္လုပ္တာက သက္ႀကီး သတိေမ့ ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈကိုပါ ေလွ်ာ့ခ် ႏိုင္ပါတယ္။ မ်ိဳး႐ိုးမွာ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါရွိသူ ရွိပါက လႈပ္ရွားမႈ မ်ားတဲ့ ေနထိုင္မႈပံုစံနဲ႔ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါ ျဖစ္ ပြား ႏိုင္ေျခကို ေလွ်ာ့ခ် သင့္ပါတယ္။

(၁၀) အ႐ိုးပါးေရာဂါ

အ႐ိုးသိပ္သည္းဆ နည္းလာၿပီး ၾကြပ္ဆတ္ လာတာေၾကာင့္ အ႐ိုးက်ိဳးႏိုင္ေျခ မ်ားလာပါတယ္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းသိမ္းတာ၊ ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္တာ ေတြသာ မလုပ္ေဆာင္ ဘူးဆိုရင္ အ႐ိုးပါးလာၿပီး က်ိဳးႏိုင္ေျခ မ်ားပါတယ္။

ဇာျခည္၀င္း(ေဆး၀ါးတကၠသိုလ္)
ျမ၀တီ
https://www.facebook.com/mwdmedia


လက္ေမာင္း ႂကြက္သားမ်ား ဗလ ေတာင့္ေစဖုိ႔


 အားကစား႐ံု (gym) သြားၿပီး ေလ့က်င့္ဖို႔ အခ်ိန္မေပး ႏိုင္ဘူးလား။

အေလးမဖို႔ ပစၥည္းပစၥယ အကုန္အက် မခံခ်င္ဘူးလား၊ လက္ေမာင္း ႂကြက္သားေတြ ေတာင့္တင္းေအာင္ အိမ္မႈကိစၥ ေလးေတြ ျပဳလုပ္ရင္း ေလ့က်င့္ ႏိုင္ပါတယ္။

(၁) ေရညႇိသတ္ေဆးမသံုးပါႏွင့္

ေရခ်ိဳးခန္းထဲ၊ မီးဖိုေခ်ာင္ေရက ျပင္ထဲမွာ ေပါက္လာတဲ့ ေရညႇိေတြကို ဘရပ္ရွ္သံုးၿပီး တစ္ပတ္တစ္ခါ ပြတ္တိုက္ သန္႔စင္ပါ။ အားသန္တဲ့ လက္တစ္ဖက္တည္း ေတာင့္တင္း မလာေအာင္ လက္ႏွစ္ဖက္လံုး သံုးၿပီး တုိက္ခၽြတ္ပါ။

(၂) ေပါင္မုန္႔ဖုတ္ပါ

ဂ်ံဳနယ္ရတဲ့ အလုပ္၊ မုန္႔ဖုတ္ရတဲ့ အလုပ္ဟာ လက္ေမာင္းႂကြက္သား သန္စြမ္း ေစ႐ံု သာမက ဂ်ံဳနံ႕သင္းသင္း ေလးေၾကာင့္ စိတ္ဖိစီးမႈကိုပါ ေလ်ာ့က် ေစပါတယ္။

(၃) ဓါးႀကီးႀကီးသံုးပါ

မီးဖိုေခ်ာင္သံုးဓါးကို လက္ကိုင္႐ိုးႏွင့္ ဓါးသြား တစ္ဆက္တည္း သံမဏိႏွင့္ ျပဳလုပ္ထားသည္႔ ဓါးအႀကီးစားကို သံုးၾကည့္ပါ။ ဓါးလွီးရတာ ပိုအဆင္ေျပသလို လက္ေမာင္းကိုပါ သန္မာ ေစပါတယ္။

(၄) အ၀တ္ႀကိဳးတန္းအားလံုးကို ျမႇင့္ထားပါ

ေနပူလွန္းတဲ့ ႀကိဳးတန္း၊ အ၀တ္ ခ်ိတ္ႀကိဳးတန္း အားလံုးကို မိမိ အရပ္ထက္ ျမင့္တဲ့ ေနရာမွာ သြယ္တန္းပါ။ အ၀တ္လွန္းတာ၊ အ၀တ္႐ုတ္တာ မၾကာခဏလုပ္ရင္း လက္ေမာင္းေလ့ က်င့္ခန္းပါ လုပ္ၿပီးသား ျဖစ္ေစပါတယ္။

(၅) လက္ေကြးၿပီးမပါ

ပစၥည္းေတြ ဆြဲမတဲ့အခါ လက္ဆန္႔ၿပီး ဆြဲတာထက္ တံေတာင္ဆစ္ ေကြးၿပီးမပါ။ လက္ဖ၀ါးကို ပုခံုးနားမွာ ထားၿပီး တံေတာင္ဆစ္ကို နံၾကားမွာ ကပ္ထားတဲ့ ပံုစံႏွင့္ ဆြဲမပါ။ လက္ေမာင္း ႂကြက္သားေတြကို အလုပ္ေပးၿပီး ျဖစ္သလို ကယ္လိုရီမ်ားမွာ ေလာင္ကၽြမ္း ေစပါတယ္။

သီဟ

credit to Health Updates Journal

ျမ၀တီ
https://www.facebook.com/mwdmedia

Orlistat ပိန္ေဆး


၁။ ယခု အသံုးမ်ားေနတဲ့ အဆီခ်ေဆးအေႀကာင္းေလးေမးခ်င္လို႔ပါဆရာ။ Orlistat 120mg ေဆးရဲ႕အေၾကာင္းေလး အေသးစိတ္သိခ်င္လို႔ပါဆရာ။ ယခု က်ေနာ္တို႔ ေညာင္ဦးျမိဳ႕မွာ Orlistat 120mgကို မိန္းကေလး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အသံုးျပဳေနႀကတယ္ဆရာ။ ေဆးစားျပီးတာနဲ႔ ဝမ္းသြားတဲ့ထဲမွာ အဆီတံုးေတြက်တယ္လို႔ ေျပာေနႀကတယ္ဆရာ။ စိတ္ထဲမွာ အဲေဆးကို သံသယျဖစ္မိလို႔ ေဆးအေျကာင္းေလးကို အေသးစိတ္ရွင္းျပေပးပါခင္ဗ်ား။
၂။ ဆရာရွင့္ သမီးအသက္၂၂ ပါ။ လူကတေန့တျခားဝလာတယ္။ သမီးအဆီက်ေဆး xenical Orlistat ေသာက္လည္း မထူးျခားပါဘူးဆရာ။ အဆီက်ေဆးတိုင္းလဲ မေသာက္ရဲလို့ ဆရာနဲ႔တိုင္ပင္ႀကည့္တာပါရွင့္။ ေပါင္ခ်ိန္တက္လာေတာ့ ေျခဖေနာင့္ေတြ အရမ္းနာပါတယ္။ တခါတေလ ေထာက္လို့ေတာင္မရပါဘူးရွင့္။ ေပါင္ခ်ိန္က ၁၇ဝ ပါဆရာ။
၃။ ဆရာ PELLTRIM က ဝိတ္က်တယ္ဆိုလို့ အဲဒီေဆးအေၾကာင္းရွင္းျပပါလား ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။
၄။ ဆရာရွင့္ အမတေယာက္က Orlistat 120 mg ဆိုတဲ့ေဆးကို ေသာက္ေနပါတယ္။ အဲ့ဒီေဆးရ့ဲ ေကာင္းက်ိဳး ဆိုးက်ိဳးေလး သိခ်င္လို႔ပါ။ တခ်ိဳ႕ကလည္း အဲ့ဒီေဆးကို ပိန္ေဆးလို႔ေျပာပါတယ္။ တခ်ိဳ႔ကလည္း မလိုလားအပ္တဲ့ အဆီေတြက်ေစတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ သမီးက အဲ့ဒီအမအတြက္ စိတ္ပူလို႔ ဆရာ့ဆီ အကူအညီေတာင္းတာပါ။
၄။ ဆရာ ဒီေဆးနဲ႔ပက္သက္ၿပီး ေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးေလး သိခ်င္ပါတယ္ဆရာ။ သမီးအဲေဆးကို ေသာက္ေနတာပါ။ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္နဲ႔စကားစပ္မိၿပီး အဆီက်ခ်င္တယ္ေျပာေတာ့ ဒီေဆးကို လမ္းၫႊန္တာနဲ႔ ေသာက္ျဖစ္တာပါဆရာ။ ဆိုးက်ိဳးဆိုတာကိုေမ့ထားၿပီး ေသာက္မိေနတာပါ။ အခုအေသအခ်ာေလး သတိထားၾကည့္လိုက္ေတာ့ ဆရာဝန္က ေသခ်ာ လမ္းၫႊန္ထားတာမဟုတ္ေတာ့ စိုးရိမ္စိတ္လဲျဖစ္လာမိပါတယ္ဆရာ။
၅။ Xenical ဆိုတာဘယ္လိုေဆးမ်ိဳးပါလဲဆရာ။ အဆီက်တယ္ဆိုလို႔ ဆရာဝန္ညႊန္ႀကားမႈမရွိပဲ တေန႔တလံုးေသာက္ရင္ ဘာျဖစ္နိုင္လဲဆရာ။
၆။ Hello ဆရာ ဒီအဆီက်ေဆးသံုးလို႔ရရင္ ဆရာ့ရဲ႕ instructions လိုခ်င္ပါတယ္။ အသက္ 22 ျပည့္ၿပီးပါၿပီ။ အရပ္ 6 feet ေက်ာ္ပါတယ္။ 136 kg or 300 lbs ႐ွိပါတယ္။
Orlistat ဆိုတာ Pelltreim ပိန္ေဆးျဖစ္တယ္။ tetrahydrolipstatin ေဆးျဖစ္တယ္။ Xenical နာမည္နဲ႔လဲေရာင္းတယ္။ အသင့္အတင့္ ထိေရာက္တယ္။ ေသြးဖိအားလဲနည္းနည္းက်ေစတယ္။ ဆီးခ်ိဳကိုလည္းကာကြယ္ရာက်တယ္လို႔ဆိုတယ္။ အင္တာနက္ကေန မဝယ္သင့္ပါ။ သက္ေရာက္မႈ မတူတာေတြ႔ရတယ္။ တႏွစ္တာ ေလ့လာမႈတခုလုပ္ေတာ့ ၁၆႕၄% ကေန ၂၄႕၈% မွာ အဆီ ၁ဝ% က်တာေတြ႔ရတယ္။ ၃၅႕၅% ကေန ၅၄႕၈% မွာ ကိုယ္ထုထည္ ၅% က်တယ္။ ေဆးရပ္ျပီး အေလးခ်ိန္ျပန္တက္တာလဲ ၃၅% ရွိတယ္။
Xenical ဇန္နီကယ္ဆိုတာလည္း Orlistat ေဆးျဖစ္တယ္။ အြန္လိုင္းကေန ဒီေဆးဝယ္တာစိတ္မခ်ရပါ။ ေဆးထဲမွာ Sibutramine (Meridia) ဆိုတဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ေဆးပါတယ္။ Xenical 120-mg capsule တေန႔ (၃) ၾကိမ္။ အဆီပါအစားအစာစားျပီးေနာက္ (၁) နာရီအတြင္းေသာက္ပါ။ ဗီတာမင္အားေဆးကို ဒီေဆးမေသာက္ခင္ ၂-၃ နာရီ ၾကိဳတင္-ေနာက္က် ေသာက္ပါ။ Cyclosporine therapy ေဆးေသာက္ေနရသူဆိုရင္ Xenical ေနာက္ (၃) နာရီျခာေသာက္ပါ။ Levothyroxine therapy ေဆးေသာက္ေနရသူဆိုရင္ Xenical ေနာက္ (၄) နာရီျခာေသာက္ပါ။
စားလိုက္တဲ့ အစာထဲမွာ အဆီပါေနတာကို ကိုယ္ကေန စုပ္ယူတာ မလုပ္ေအာင္ တားေပးမယ္။ (ကယ္လိုရီ) မမ်ားေစဘူး။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ခ်တာမွာ ဒီေဆးက ထိေရာက္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အသင့္အတင့္သာ ရမယ္။
ေဆးနဲ႔အတူ အဆီေလွ်ာ့စားတာနဲ႔ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာလဲ တြဲရမယ္။ ဆရာဝန္ကေနညႊန္သလို အစားအစာ စားနည္းနဲ႔ပါတြဲမွ ထိေရာက္တယ္။ အဲလိုလုပ္ႏိုင္သူေတြ တႏွစ္ေနတဲ့အခါ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၂-၃ ေကဂ်ီ ေလွ်ာ့ေစတယ္လို႔ ေလ့လာမႈေတြအရ သိရတယ္။ ေသြးဖိအား (ေသြးတိုး) ကိုလဲ အသင့္အတင့္ ခ်ေပးေသးတယ္။ ဆီးခ်ိဳျဖစ္လာမွာကိုလဲ တာဆီးတဲ့သေဘာ ရွိတယ္။ ေလ့လာမႈတခုအရ ေဆးေသာက္သူထဲက ၃၅႕၅-၅၄႕၈% မွာ ကိုယ္ခႏၶာထုထည္ ၅% က်တယ္။ ၁၆႕၄-၂၄႕၈% မွာ ကိုယ္ခႏၶာထုထည္ ၁ဝ% က်တယ္။ ေဆးျဖတ္လိုက္ရင္ေတာ့ ၃၅% မွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ျပန္တက္တယ္။
ေဘးထြက္သက္ေရာက္မႈေတြကေတာ့ Steatorrhea ဝမ္းသြားတဲ့အထဲ အဆီေတြပါေနမယ္။ သက္သာေအာင္ အဆီပါတာ ေရွာင္ရမယ္။ ဝမ္းသြားရအဆင္မေျပတာ၊ မထိန္းႏိုင္တာ၊ အျမန္သြားခ်င္တာျဖစ္မယ္။ သက္သာခ်င္ရင္ အဆီမစားပါနဲ႔။ အတြင္းခံအဝတ္မွာ အဆီစက္ထင္ႏိုင္တယ္။ ဝမ္းသြားတဲ့အၾကိမ္ မ်ားႏိုင္တယ္။ ပ်ိဳ႕-အန္တာ၊ ဗိုက္ေအာင့္တာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဆီးအေရာင္ရင့္ႏိုင္တယ္။ အစားပ်က္ႏိုင္တယ္။ ေဆးေသာက္စမွာ ပိုသိသာတယ္။ ေနာက္ဆိုရင္ သက္သာလာႏိုင္တယ္။ သည္းေျခေက်ာက္၊ ဆီးခ်ိဳ၊ လည္ပင္းၾကီးေဟာ္မုန္းနည္းေရာဂါ၊ သရက္ရြက္ေရာဂါ၊ အသည္းေရာဂါ ရွိေနသူေတြ မသင့္ပါ။ ကိုယ္ဝန္အတြက္ FDA pregnancy category B သတ္မွတ္ထားလို႔အက်ိဳးက အဆိုးထက္ပိုရင္ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ Malabsorption အစာမခ်က္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါ၊ သည္းေျခအိတ္အလုပ္နည္းေနသူ၊ အသည္းမေကာင္းသူနဲ႔ သရက္ရြက္မေကာင္းသူေတြကို သတိထားေပးရတယ္။ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ေအာက္လဲ မေသာက္သင့္ပါ။ ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္သလား ဆန္းစစ္ေနတယ္။
ဆီးခ်ိဳေဆးေတြ၊ Cyclosporine ေဆး၊ Digoxin ေဆး၊ Levothyroxine ေဆး၊ Warfarin ေဆးေတြနဲ႔ တြဲေသာက္ေနရရင္ ဆရာဝန္ေျပာပါ။ ဗီတာမင္ေတြထဲမွာ (ေအ)၊ (ဒီ)၊ (အီး) နဲ႔ (ေက) ေတြဟာ အဆီမွာ ေပ်ာ္ဝင္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Vitamin A, D, E, K နဲ႔ beta-carotene ပါတဲ့အားေဆး တေန႔တလံုး ညစဥ္ေသာက္ေနသင့္တယ္။
1. Cobese (120 mg)
2. Cobese (60 mg)
3. Nipocut (120 mg)
4. Obelit
5. Obfree (60 mg)
6. Olisat (120 mg)
7. Olisat (60 mg)
8. Orlica
9. Orlimac
10. Orlitroy
11. Pelltreim
12. Reeshape
13. Reeshape 120
14. Trim
15. Troyslim
16. Vyfat
17. Zerofat စတဲ့နာမည္ေတြနဲ႔ေရာင္းတယ္။
- Baschi Pink Quick Slimming ပိန္ေဆးေၾကာ္ျငာ http://doctortintswe.blogspot.com/…/baschi-pink-quick-slimm…
- Crash diets ပိန္စာ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/crash-diets.html
- Nutrition အာဟာရ http://doctortintswe.blogspot.com/2014/12/nutrition.html
- Weight loss pills are dangerous ပိန္ေဆးေတြအႏၲရာယ္ http://doctortintswe.blogspot.com/…/weight-loss-pills-are-d…
- Weight loss ပိန္ခ်င္သလား http://doctortintswe.blogspot.com/2014/11/weight-loss.html
- Xenical ဇန္နီကယ္ http://doctortintswe.blogspot.com/2015/06/xenical.html

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

ၿပီးျပည့္စံုေသာ ႏွာေခါင္း အလွပိုင္ရွင္ ျဖစ္ဖို႔ရန္

 ေဟာလီးဝုဒ္ ၾကယ္ပြင့္မင္းသမီး တစ္ဦးျဖစ္သူ စကားလက္ဂ်ဳိဟန္ဆန္သည္ သက္ရွိ ထင္ရွား ရွိသူ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအနက္ ဆဲြေဆာင္မႈ အရွိဆံုး အမ်ဳိးသမီး တစ္ဦးအျဖစ္ မဲေပး ေရြးခ်ယ္ ခံခဲ့ရသူ ျဖစ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ သူမ အေနျဖင့္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆဲြေဆာင္မႈ အရွိဆံုး အမ်ဳိးသမီး ျဖစ္လာရျခင္းဆိုသည့္ အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ား အနက္ တစ္ခုျဖစ္သည့္ သူမ၏ ၿပီးျပည့္စံုေသာ ႏွာေခါင္း အလွသည္လည္း ပါဝင္ေၾကာင္း ယခုအခါ ေတြ႕ရွိ ခဲ့ၾကသည္။ ထိုကဲ့သုိ႔ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦး အတြက္ ၿပီးျပည့္စံုေသာ ႏွာေခါင္းအလွကို အစားထိုး ခဲြစိတ္ ကုပညာရွင္မ်ားက ေတြ႕ရွိ ခဲ့ျခင္းသည္ ၾကည္ႏူးဖြယ္ ေကာင္းလွေသာ တိုးတက္ ေျပာင္းလဲမႈ တစ္ရပ္ပင္ ျဖစ္ခဲ့သည္။

 အဆိုပါ ပညာရွင္မ်ား၏ သုေတသန လုပ္ေဆာင္မႈတြင္ စကား လက္ဂ်ဳိဟန္ဆန္၊ ကိန္းဘရစ္ခ်္ၿမိဳ႕စား ကေတာ္၊ ကိတ္ဘာကင္ေဆးလ္ႏွင့္ ဂ်က္ဆီကာဘီ ယယ္လ္တို႔သည္ ၿပီးျပည့္စံုေသာ ႏွာေခါင္း အလွပိုင္ရွင္မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိ ခဲ့ၾကသည္။ ၎တို႔ကဲ့သို႔ ျပီးျပည့္စံုေသာ ႏွာေခါင္းအလွ ပိုင္ရွင္ ျဖစ္ဖို႔ရန္ အတြက္ အမ်ဳိးသမီး တစ္ဦး၏ ႏႈတ္ခမ္းထိပ္မွ ႏွာေခါင္းထိပ္အထိ ေထာင့္တိုင္းထြာ မႈသည္ ၁ဝ၆ ဒီဂရီ ရွိရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာ ေတြ႕ရွိမႈ အသစ္တြင္ ပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ အမ်ဳိးသား မ်ား အေနျဖင့္ ထိုကဲ့သို႔ တုိင္းထြာမႈတြင္ ၉ဝ ဒီဂရီခန္႔ ရွိပါက ေယာက္်ားပီသေသာ ႏွာေခါင္းကို ပိုင္ဆိုင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက ထပ္ေလာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

 သို႔ေသာ္ ၿပီးျပည့္ စံုေသာ ႏွာေခါင္း အလွကို တိုင္းတာႏိုင္ရန္ အတြက္ ခဲြစိတ္ကုပညာရွင္ မ်ားသည္ စံႏႈန္း အမ်ဳိးမ်ဳိးကို လက္ကိုင္ ထားခဲ့ေၾကာင္း၊ ယခု ေတြ႕ရွိမႈသည္ ႏွာေခါင္း အလွအတြက္ ျပ႒ာန္း ႏိုင္မည့္ စံႏႈန္း တစ္ခု ျဖစ္လာမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ေယဘုယ်အားျဖင့္ အမ်ဳိးသား မ်ားတြင္ ႏႈတ္ခမ္းမွႏွာေခါင္းထိပ္အထိ ေထာင့္တုိင္းထြာမႈသည္ ၉ဝ ဒီဂရီႏွင့္ ၁ဝဝ ဒီဂရီ အၾကား ရွိပါက ေယာက္်ားပီ သေသာ ႏွာေခါင္းကို ပိုင္ဆိုင္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးမ်ား အေနျဖင့္မူ ၉၅ ဒီဂရီမွ ၁၁ဝ ဒီဂရီ အၾကား ရွိပါက ၿပီးျပည့္စံုေသာ ႏွာေခါင္းအလွကို ပိုင္ဆိုင္ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အဆုိပါ သုေတသနတြင္ ပါဝင္သူ နယူးေယာက္ တကၠသိုလ္မွ ေဒါက္တာ အိုမာအာမဒ္က ေျပာၾကား ထားသည္။ ။

ျမ၀တီ
https://www.facebook.com/mwdmedia?ref=br_tf


ဗိုက္ေခါက္ထူ/ ဗိုက္ပူလို႔ အလွပ်က္ ေနသူမ်ား အတြက္

 မိန္းခေလးဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ ေယာက်ၤားေလး ဘဲျဖစ္ျဖစ္... အလွအပကို ျမတ္ႏိုး တတ္ၾကတာ... သဘာ၀ပါ... ဒါ့ေၾကာင့္ ဗိုက္ေခါက္ထူ/ ဗိုက္ပူၿပီး အဆီမ်ား ေနသူေတြ အတြက္... လက္ေတြ႔... ၇ ရက္အတြင္း...

သိသိသာသာ ဗိုက္ခ်ပ္ၿပီး အဆီက် ေစတဲ့ ေဆးနည္းေလးကို မွ်ေ၀ လိုက္ပါတယ္... ေဆးနည္းက အလြန္လြယ္ၿပီး အကုန္အက်လည္း အလြန္ သက္သာပါတယ္... အိမ္မွာ ရွိတတ္တဲ့ ပစၥည္းေလး ေတြကို ေရာစပ္ၿပီး အသံုးျပဳရမွာပါ..

ပါ၀င္တဲ့ ပစၥည္းေတြ ကေတာ့... သံပုရာသီး၊ အံုးဆီ၊ ေဆးပူ(ဒဏ္ေၾကလိမ္းေဆး) တို႔ကို တစ္ခါ လိမ္းရုံ... ေရာစပ္ၿပီး လိမ္းေပးရမွာပါ...

ေဖၚစပ္နည္း

သံပုရာသီး တစ္လံုးရဲ႕ ၅ ပံု တစ္ပုံေလာက္ကို လွီးၿပီး... အၾကမ္း ပုဂံလံုး ထဲကို အရည္ညွစ္ပါ... အၾကမ္း ပုဂံလုံး ထဲသို႔ အံုးဆီ သံုးေလးစက္ေလာက္ ထည့္ေပးပါ... ထို႔ေနာက္ .... ဂဠဳန္ရာဇာ/ မိဂသီ/ ရွမ္းရိုးမ/ လင္ဇီး (လိမ္းေဆးထည့္) တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို တစ္ခါ လိမ္းစာ အေနေတာ္ ထည့္ၿပီး... ေမႊေပးပါ...

အသံုးျပဳနည္း

ညအိပ္ယာ ၀င္ခါနီးတိုင္း...ေဆးကို ရင္ေခါင္းမွ ၀မ္းဗိုက္သို႔ အထက္မွ ေအာက္သို႔ ဆြဲခ်ၿပီး အသားထဲ စိမ့္၀င္ေအာင္ ပြတ္လိမ္းေပးပါ... ခါးတြင္ အဆီရွိပါက ခါးမွ ခ်က္သို႔ ပြတ္လိမ္း ေပးႏိုင္ပါတယ္... တစ္ပါတ္အတြင္း သိသာစြာ... ဗိုက္ခ်ပ္လာသည္ကို... လက္ေတြ႕... ေတြ႕ျမင္ ခံစားရမွာပါ...

မွတ္ခ်က္- ညစာကို ပံုမွန္ထက္... ေလွ်ာ့စားေပးရင္... ပိုၿပီး သိသိ သာသာ ဗိုက္ခ်ပ္ ေစပါတယ္... တစ္ပါတ္ အတြင္း သိသိသာသာ အဆီႏွင့္ အေခါက္မ်ား ေလွ်ာ့က် သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမ၀တီ
https://www.facebook.com/mwdmedia?ref=br_tf


Immunizations before marriage အိမ္ေထာင္ျပဳမည့္ အမ်ိဳးသမီးသူမ်ားအတြက္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား


အသက္၂၇ ႏွစ္။ အမ်ိဳးသမီး။ ေနာက္ႏွစ္ထဲအိမ္ေထာင္ျပဳမွာပါဆရာ။ ပတ္ဝန္က်င္ကလူေတြေျပာအရအိမ္ေထာင္မျပဳခင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးထားသင့္တယ္ဆိုျပီး သိထားပါတယ္ရွင့္။ ၂၆ ႏွစ္ေက်ာ္ရင္ သူမ်ားတိုင္းျပည္ေတြမွာမထိုးပါဆိုျပီး ဆရာ ေျပာလို႔သိရပါတယ္။ ယခုထိုးသင့္မထိုးသင့္ကို ေမးခ်င္ပါတယ္ရွင့္။ ဘာ့ေႀကာင့္ဆိုတာကိုလည္း ေျဖႀကား ေပးေစလိုပါတယ္ရွင့္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။

ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ က်န္းမာေရးဌာနေတြကေန ထုတ္ျပန္ထားတာ ရွိ-မရွိ မသိပါ။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ နယူးေယာက္ျပည္နယ္ ကာကြယ္ေဆးထိုးဌာန လမ္းညႊန္ကို ကိုးကားေရးပါမယ္။

Immunizations in the Preconception Period ကိုယ္ဝန္မေဆာင္မီထိုးသင့္သည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား
အေလးအနက္အၾကံျပဳသည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား
• Influenza တုပ္ေကြး၊
• Td/Tdap (DTP/DPT) ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္ ကာကြယ္ေဆး၊

ကူးစက္ႏိုင္ေျခရွိသူမ်ားသာ
• Hepatitis A အသည္းေရာင္ေအ ကာကြယ္ေဆး၊
• Hepatitis B အသည္းေရာင္ဘီကာကြယ္ေဆး၊
• Human papillomavirus (HPV) သားအိမ္ဝကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆး (၂၆ ႏွစ္အထိ)၊
• Measles, mumps and rubella (MMR) ဝက္သက္-ပသိေရာင္-ရူဘဲလား ကာကြယ္ေဆး၊
• Meningococcal မနင္ဂိုေကာ္ကယ္ ကာကြယ္ေဆး၊
• Pneumococcal ႏူမိုေကာ္ကယ္ ကာကြယ္ေဆး၊
• Varicella (chickenpox) ေရေက်ာက္ ကာကြယ္ေဆး၊

Immunizations in the Prenatal Period ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ထိုးသင့္သည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား
အေလးအနက္အၾကံျပဳသည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား
• Influenza တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆး၊
• Td/Tdap (DTP/DPT) ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္ ကာကြယ္ေဆး၊

ကူးစက္ႏိုင္ေျခရွိသူမ်ားသာ
• Hepatitis B အသည္းေရာင္ဘီ ကာကြယ္ေဆး၊

Live virus vaccines should not be given during pregnancy ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္မွာ မထိုးသင့္သည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား
• LAIV တုပ္ေကြးႏွာေခါင္ထဲထည့္ ကာကြယ္ေဆး၊
• Measles, mumps and rubella (MMR) ဝက္သက္-ပသိေရာင္-ရူဘဲလား ကာကြယ္ေဆး၊
• Varicella (chickenpox) ေရေက်ာက္ ကာကြယ္ေဆး၊
• Zoster (shingles) ဇိုစတာ (ရွင္ရဲလ္) ကာကြယ္ေဆး၊

Immunizations in the Postpartum Period ကေလးေမြးျပီး ထိုးသင့္သည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား (ကူးစက္ႏိုင္ေျခရွိသူမ်ားသာ)
• Influenza တုပ္ေကြး၊
• Measles, mumps and rubella (MMR) ဝက္သက္-ပသိေရာင္-ရူဘဲလား၊
• Td/Tdap (DTP/DPT) ဆံုဆို႔-ၾကက္ညွာ-ေမးခိုင္ ကာကြယ္ေဆး၊
• Varicella (chickenpox) ေရေက်ာက္ ကာကြယ္ေဆး၊
• Human papillomavirus (HPV) သားအိမ္ဝကင္ဆာကာကြယ္ေဆး (၂၆ ႏွစ္အထိ)၊

Human papillomavirus (HPV) သားအိမ္ဝကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆးကို အသက္ ၉-၁ဝ ႏွစ္ကေန ၂၆ ႏွစ္အထိ အမ်ိဳးသမီးေတြကိုသာ ထိုးေစတယ္။ ဒိထက္အသက္ၾကီးသူေတြမွာ တနည္းနည္းနဲ႔ ၾကြက္ႏို႔ဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ ေတြ႔ခဲံျပီးျပီဆိုတာ ေလ့လာမႈေတြက ျပဆိုေနလို႔ျဖစ္တယ္။ ထိုးလည္း မထူးပါ။

ဖတ္ႏိုင္တဲ့စာေတြ-
Matching blood group before marriage လက္မထပ္ခင္ ေသြးအုပ္စုစစ္ဘို႔ အေရးၾကီးသလား
Medical check-up before marriage အိမ္ေထာင္မျပဳခင္ ေဆးစစ္ခ်င္
Marriage Advice (1) သီတင္းမကြ်တ္ခင္ ဖတ္ေစခ်င္
Marriage Advice (2) သီတင္းကြ်တ္ရင္ ဖတ္ေစခ်င္

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

ေဆးလိပ္ေသာက္ေသာ အက်င့ ္ေပ်ာက္ေစရန္

 စြဲစြဲၿမဲၿမဲလုပ္ေဆာင္လာခဲ့တဲ့ အေလ့အက်င့္တစ္ခုကို ျဖတ္လိုက္ဖို႔ဆိုတာ မလြယ္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းလို မေကာင္းတဲ့အေလ့အက်င့္ဆိုရင္ ျဖတ္ေတာက္ဖို႔ ပိုေတာင္ခက္ခဲပါဦးမယ္။ အမ်ဳိးသားကင္ဆာ ဌာနကေန ေဆးလိပ္ျပတ္ေအာင္

ျဖတ္တဲ့နည္းေတြကို ေအာက္ပါအတိုင္းေဖာ္ျပေပးထားသည္။

ေဆးလိပ္ျဖတ္ျပီးခ်ိန္မွာ---ေဆးလိပ္ျဖတ္တဲ့အေၾကာင္း ခ်ေရးပါ။ဘာေၾကာင့္ ေဆးလိပ္ျဖတ္ခ်င္တယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းျပခ်က္ကိုပါ စာရင္းနဲ႔ခ်ေရးပါ။ေဆးလိပ္ျဖတ္ခ်င္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းစာရြက္ကို ေရခ်ဳိးခန္းထဲက မွန္မွာကပ္ထားၿပီး မနက္တိုင္း ရြတ္ေပးပါ။ ပန္းအိုးထားရွိပါ။ အခန္းထဲ

မွာ ပန္းပြင့္ေတြရွိတာက ေဆးလိပ္နံ႔ထက္အမ်ားႀကီး ရနံ႔သင္းပ်ံ႕ေစပါတယ္။ သြားဆရာဝန္ဆီသြားၿပီး သြားေတြကို သန္႔စင္ပါ။ ခံတြင္းေဆးရည္ သံုးပါ။ ထမင္းစားၿပီးတိုင္း သြားတိုက္ပါ။ ဒီနည္းအားျဖင့္ ေဆးလိပ္နဲ႔ကင္းတဲ့ခံတြင္းဟာ စိတ္ကိုဘယ္ေလာက္ လန္းဆန္းေစတယ္ဆိုတာ သင္သိလာမွာပါ။ သင္ဟာ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ထိုင္ရင္း ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္တဲ့အက်င့္ရွိရင္ အဲဒီဆိုင္ေတြကို ေရွာင္လိုက္ပါ။သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ဆိုင္ကို ေျပာင္းထိုင္ပါ။ ေငြစုပါ။ေန႔စဥ္ေဆးလိပ္ဖိုးအတြက္ ကုန္က်ေငြကိုစုဘူးထဲမွာ စုေဆာင္းပါ။ လက္ေခ်ာင္းေတြကို အလုပ္ေပးပါ။ စီးကရက္အစား ေဘာပင္ကို လက္ၾကားညႇပ္ၿပီး အလုပ္ေပးထားပါ။ေဆးလိပ္ေသာက္ခြင့္ျပဳတဲ့ေနရာေတြကိုေရွာင္ပါ။ ေဆးလိပ္ေသာက္ခ်င္စိတ္ မေပၚေအာင္ ပီေကဝါးေနလိုက္ပါ။ ။

ၾကည္စင္ဝင္းသန္႔
ျမ၀တီ
https://www.facebook.com/mwdmedia?ref=br_tf





Acne during pregnancy ကိုယ္ဝန္နဲ႔ ဝက္ျခံ


၁။ ကြ်န္မ အသက္က ၂၄ ႏွစ္ပါ။ သားဦးကိုယ္ဝန္ ၇ လထဲေရာက္ပါၿပီ။ ျပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ပါတ္ကစျပီး မ်က္ႏွာမွာ အဖုေသးေသးေလးေတြ ေပါက္လာပါတယ္ဆရာ။ သူမ်ားေတြ ေျပာတာေတာ့ ဝက္ၿခံလို႔ ေျပာပါတယ္ဆရာ။ နဖူးနဲ႔ နားထင္မွာ အမ်ားဆံုးပါဆရာ။ ဝမ္းလဲမခ်ဳပ္ပါဘူးဆရာ။ ကိုယ္ဝန္ေၾကာင့္လား။ တျခားအေၾကာင္းေၾကာင့္လား သိခ်င္လို႔ပါ။ ေပ်ာက္ေအာင္ ဘာေဆးသံုးလို႔ရပါသလဲရွင္။ အမွားပါရင္ သည္းခံခြင့္လႊတ္ပါဆရာ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင္။

၂။ ဆရာရွင့္ ကၽြန္မ အသက္ ၂၈ ႏွစ္ ဒုတိယ ကိုယ္ဝန္ (16) ပတ္ရွိပါၿပီ။ ကၽြန္မမ်က္ႏွာမွာ ဝက္ျခံေတြ ေပါက္ေနလို႔ပါရွင့္။ ဝက္ျခံအမ်ိဳးအစားမွာ အဖုႀကီးၿပီး ျပည္ဖုေတြပါရွင့္။ အေရျပားဆရာဝန္သြားျပေတာ့ ေဆးေတြ ေပးလိုက္ပါတယ္ Antibiotics ေဆးေတြ ျဖစ္လို႔ ကေလး ထိခိုက္မွာလည္း စိုးရိမ္သျဖင့္ ကၽြန္မကို မည္သည့္ ေဆးေသာက္လၽွင္ သက္သာႏိုင္မည္လည္း ဆိုတာကို ေက်းဇူးျပဳ၍ ေျဖၾကားေပးပါရွင့္။ Zincovit, ROXID-150 နဲ႔ Serratiopeptidase ေဆးေတြက အေရျပား ဆရာဝန္ ေပးတဲ့ ေဆးေတြပါရွင့္။

၃။ ဆရာ ႐ိုေသေလးစားစြာနဲ႔ စာေရးလိုက္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က အသက္ ၃၇ ႏွစ္ ကိုယ္ဝန္ေျခာက္လရွိပါၿပီ။ ႕႕႕႕႕ ျမဳိ႕မွာေနပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္သံုးလေလာက္ထဲက မ်က္ႏွာမွာ ဝက္ျခံေတြေပါက္ပါတယ္။ ခုကိုယ္ဝန္ေျခာက္ေရာက္ေတာ့ ပိုဆိုးလာပါ။ မ်က္ႏွာတျပင္လံုး လည္ပင္း ရင္ဘတ္ ေနာက္ေက်ာ တျပင္လံုး ဗိုက္ေပၚမွာေရာ ဝက္ျခံလိုအဖုေလးေတြ ျမင္မေကာင္းေအာင္ထြက္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ျပေတာ့လဲ လိမ္းေဆး ေသာက္ေဆး (ေသာက္ၿပီးရင္ အိပ္ခ်င္) ေပးပါတယ္။ မသက္သာပါ။ ဆရာဝန္ကေတာ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္လို႔ ေဟာ္မုန္းအေျပာင္းလဲေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ ျပႆနာ မရွိဖူးလို႔ ေျပာပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က အသက္ႀကီးမွရတဲ့ ပထမဆံုးကိုယ္ဝန္မို႔ ေဆးလဲေလွ်ာက္မေသာက္ရဲပါဖူး။ ခုျဖစ္တာေရာ ပံုမွန္မွဟုတ္ရဲ႕လား။ ဘာေဆးေတြ လိမ္းသင့္လဲလို႔ဆရာ့ကို အကူညီေတာင္းပါရေစ။

၄။ သမီးမ်က္နွာနဲ႔ လည္ပင္းမွာဝက္ျခံေတြျမင္မေကာင္းေအာင္ ထြက္လာပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ ၃ လေလာက္မွာ စထြက္တာပါ။ ခုကေလးေလးေမြးျပီး ရက္ ၄ဝ ရွိပါျပီ။ မသက္သာပဲ ပိုဆိုးလာပါတယ္။ ေမးရိုးတေလ်ွာက္နဲ႔ လည္ပင္း ရင္ဘက္ေတြပါ ပြားလာပါတယ္။ ေရာင္ျပီး ျပည္ေလးေတြျဖစ္ေနပါတယ္။ ၄ - ၅ လံုးစီ စုေနတာေတြလည္းရွိပါတယ္။ အရင္ အပ်ိဳတုန္းကေတာ့ ေနာက္ေက်ာမွာေပါက္ပါတယ္။ ခုလိုေတာ့မဆိုးပါ။ ကေလးနို႔တိုက္ေနရလို႔ ေသာက္ေဆး ေသာက္လို႔ ရပါလားရွင္။ သမီးေလးကိုေရာ ကူးနိုင္ပါလား။ ဘယ္လို treatment ယူရမလဲရွင္။

၅။ ကြၽန္မအသက္ ၂၄ ပါ။ ခုဒုတိယကိုယ္ဝန္လြယ္ထားပါတယ္။ ၃ လပါ။ မ်က္နာနဲ႔ႏႈတ္ခမ္းနားမွာ ဝက္ျခံေတြ အမ်ားႀကီး ေပါက္ေနပါတယ္။ ဘာေတြဆင္ျခင္ရပါ့မလည္း႐ွင့္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ဝက္ျခံထြက္လာတတ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ဝက္ျခံထြက္ဖို႔မ်ားတဲ့ အသားအေရရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ရွိေနျပီးသားဝက္ျခံက ပိုဆိုးလာႏိုင္တယ္။ ေဟာ္မုန္း ပိုမ်ားလာလို႔ျဖစ္တယ္။ အေရျပားဆဲလ္ေလးေတြကေန Sebum ဆိုတာပိုထြက္လာမယ္။ ကိုယ္ေမႊးေပါက္ရာေနရာက ေသသြားတဲ့ ဆဲလ္ေတြနဲ႔ ေပါင္းျပီး ထြက္ေပါက္ေလးေတြကို ပိတ္ေနမယ္။ ဗက္တီးရီးယားေတြ ဝင္လာဖို႔အခြင့္အလမ္း ျဖစ္လာတယ္။

အသင့္အတင့္သာဆိုးသူနဲ႔ ဆိုးတဲ့သူရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္လြယ္စဥ္ကာလတေလွ်ာက္လံုး ရွိေနႏိုင္တယ္။ ကာကြယ္ဖို႔ဆိုတာ ခက္တယ္။ မ်က္ႏွာသစ္တာ အၾကိမ္ပိုလုပ္ေပးပါ။ ဆပ္ျပာ + ေရသာလိုတယ္။ မ်က္ႏွာကို မ်က္ႏွာသုတ္ပုဝါနဲ႔ ပြတ္တိုက္တာ မလုပ္ပါနဲ႔။ အသာအယာသာလုပ္ပါ။ မ်က္ႏွာအေရျပား ေျခာက္ေသြ႔ေနပါေစ။ Moisturizer သံုးရင္ အဆီမပါတဲ့အမ်ိဳးအစားေရြးသံုးပါ။ ဝက္ျခံကိုမညႇစ္ပါနဲ႔။ ခဏခဏလက္နဲ႔မကိုင္ပါနဲ႔။ Makeup မိတ္ကပ္သံုးရင္ Water-based အမ်ိဳးအစားသာသံုးပါ။ ဆီမပါေစနဲ႔။ မအိပ္ခင္ အဲတာေတြဖ်က္ျပစ္ပါ။ ေဆးဆိုင္ကဝယ္ရတဲ့ လိမ္းေဆးလည္း ကိုယ္ဝန္မွာသံုးႏိုင္တယ္။ ဆိုးဝါးတာျဖစ္ရင္ေတာ့ အေရျပားအထူးကု ဆရာဝန္ျပပါ။

Erythromycin ေဆးကို အသင့္အတင့္ဆိုးတဲ့ပိုးဝင္တာအတြက္ 250 တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္။ Pregnancy category B သတ္မွတ္ထားလို႔ အက်ိဳးက အဆိုးထက္ပိုတာဆိုရင္ ကိုယ္ဝန္မွာသံုးႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးႏို႔တိုက္ရင္ ႏို႔ရည္ထဲမွာ နည္းနည္းသာပါမယ္။

Clindamycin Pregnancy category B သတ္မွတ္ထားလို႔ အက်ိဳးက အဆိုးထက္ပိုတာဆိုရင္ ကိုယ္ဝန္မွာ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ 150 to 300 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္။

Accutane (isotretinoin) ေဆး မသံုးပါနဲ႔။ ပိုးေသစားေဆး Tetracycline, Doxycycline နဲ႔ Minocycline ေတြလည္း မေသာက္ပါနဲ႔။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္နဲ႔ ကေလးႏို႔တိုက္ခ်ိန္ ကုသတာအတူလိုသေဘာထားႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးကို မကူးစက္ပါ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ခံစားရေသာေ၀ဒနာမ်ားကို သက္သာေစေသာ အစားအစာမ်ား


 ငွက္ေပ်ာသီး

အစာေၾကညက္လြယ္ၿပီး ကလးငယ္ေတြ တုပ္ေကြးျဖစ္တဲ့အခါ ခံစားရတတ္တဲ့ ပ်ိဳ႕ခ်င္တာ၊ အန္ခ်င္တာနဲ႔ ၀မ္းသြားတာေတြ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးနိုင္ပါတယ္။

ခ်င္း(ဂ်င္း)

၀မ္းဗိုက္နာက်င္တာ၊ ပ်ိဳ႕အန္ခ်င္တာစတဲ့ ေ၀ဒနာေတြအတြက္ ခ်င္းကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ ေလ့လာမႈတစ္ခုမွာ ခ်င္းက ခႏၶာကိုယ္တြင္း ေရာင္ရမ္းမႈေတြကို သက္သာေစတာကို ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

ေကာက္ႏွံတစ္ခုလံုးပါ၀င္ေသာေကြကာ

တုပ္ေကြးျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ စားသင့္တဲ့ အစားအစာတစ္ခုပါ။ ေကာက္ႏွံတစ္ခုလံုးပါ၀င္တဲ့ ေကြကာက ဆာေလာင္မႈမရွိေစဘဲ စိတ္ေက်နပ္မႈျဖစ္ေစပါတယ္။

ေရခဲေခ်ာင္း

လတ္ဆတ္တဲ့ သစ္သီးကို ေဖ်ာ္ရည္လုပ္ၿပီး ေရခဲေသတၱာထဲထည့္ကာ ေရခဲေခ်ာင္းျပဳလုပ္ၿပီးစားပါ။ သၾကားမထည့္ဘဲ သဘာ၀အခ်ိဳအတိုင္း ထားရွိရပါမယ္။ ေရခဲေခ်ာင္းစားတာေၾကာင့္ လည္ေခ်ာင္းနာတာ၊ ေရာင္တာ၊ လည္ေခ်ာင္းေျခာက္တာေတြကို သက္သာေစပါတယ္။ ခြ်ဲသလိပ္ေတြကို ေပ်ာ္ေစၿပီး ႏွာေခါင္းပိတ္တာကိုလည္း သက္သာေစပါတယ္။

ၾကက္သား

အဆီမပါတဲ့ ၾကက္သားက အာဟာရ ျပည့္ျပည့္၀၀ ရရွိေစပါတယ္။ တုပ္ေကြးျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ အာဟာရလံုလံုေလာက္ေလာက္ ရရွိဖို႔အတြက္ ၾကက္သားကို စားသံုးသင့္ပါတယ္။

ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ ၾကက္သြန္နီ

ၾကက္သြန္ျဖဴမွာ အဏုဇီ၀ပိုးသတ္ အာနိသင္နဲ႔ ခုခံစြမ္းအားေတြကို ျမွင့္တင္ေပးတဲ့ အာနိသင္ေတြရွိၿပီး ႏွာေခါင္းပိတ္တာကိုလည္း သက္သာေစပါတယ္။ ၾကက္သြန္နီမွာရွိတဲ့ ဖိုက္တိုကမ္မီကယ္က ေလျပြန္ေရာင္ရမ္းမႈကို သက္သာေစပါတယ္။

ၾကက္စြပ္ျပဳတ္

ၾကက္စြပ္ျပဳတ္ေသာက္သံုးေပးတာက ေရဓာတ္ကို ရရွိေစၿပီး ခႏၶာကိုယ္တြင္းေရာင္ရမ္းမႈေတြကို ေလ်ာ့နည္းေစလို႔ တုပ္ေကြးေရာဂါကို အျမန္သက္သာေစပါတယ္။ ေလ့လာမႈအရ ၾကက္စြပ္ျပဳတ္ေသာက္တာက ႏွာေခါင္းအတြင္းပိုင္းမွာရွိတဲ့ အေမြးအမွင္ေလးေတြရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ကိုေကာင္းေစလို႔ အသက္ရွဴ လမ္းေၾကာင္းအတြင္း ဘက္တီးရီးယားနဲ႔ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမႊားေတြ မ၀င္ေအာင္ ဟန္႔တားၿပီး တုပ္ေကြးေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္နိုင္တာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

လက္ဖက္ရည္ၾကမ္း

လက္ဖက္ရည္ၾကမ္းေသာက္တာက ေရာဂါပိုးမႊားေတြကို တိုက္ထုတ္ေပးမယ့္ အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ေတြကို ရရွိေစပါတယ္။ လက္ဖက္ေျခာက္ထဲမွာပါတဲ့ ဖိုက္တိုကမ္မီကယ္ကက္တီခ်င္က ပိုးသတ္အာနိသင္နဲ႔ ၀မ္းေလ်ွာတာကေန ကာကြယ္ေပးပါတယ္။

ပဲႏို႔

လက္တို႔မပါ၀င္တဲ့ ပဲႏို႔ေသာက္တာက တုပ္ေကြးျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ အာဟာရဓာတ္ျပည့္၀စြာ ရရွိႏိုင္ပါတယ္။ စေတာ္ဘယ္ရီ၊ ေခ်ာကလက္ေတြ ပါ၀င္ခဲ့ရင္ ခႏၶာကိုယ္အတြက္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ဗီတာမင္၊ သတၳဳဓာတ္ေတြအျပင္ ကယ္လိုရီကိုလည္း လံုေလာက္စြာ ရရွိေစပါတယ္။

ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေဖ်ာ္ရည္

ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို သုပ္စားတာ၊ ေဖ်ာ္ရည္လုပ္ေသာက္တာက တုပ္ေကြးျဖစ္တာကေန ျပန္လည္ သက္သာေစဖို႔ ကူညီေပးပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ခုခံအားကို ေကာင္းေစတဲ့ အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ေတြ ပါ၀င္တဲ့အျပင္ ေရဓာတ္ျဖည့္ေပးတာေၾကာင့္ ခံစားရတဲ့ တုပ္ေကြးလကၡဏာေတြကို အျမန္သက္သာေစပါတယ္။

တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးထိုးပါ

တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆး ထိုးထားတာက တုပ္ေကြးေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ၈၀% ကာကြယ္ေပးပါတယ္။ တစ္ႏွစ္ကို တစ္ႀကိမ္သာ ထိုးရၿပီး တုပ္ေကြးေရာဂါ အျဖစ္မ်ားတတ္ေသာ မိုးရာသီမ၀င္မီ ႏွစ္ပတ္အလိုမွာ ထိုးပါ။ ကာကြယ္ေဆးအာနိသင္ကို ရရွိဖို႔ ႏွစ္ပတ္ၾကာတတ္တာေၾကာင့္ပါ။

ကာကြယ္ေဆးထိုးထားသင့္သူမ်ား

ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ သက္ႀကီးရြယ္အုိေတြက တုပ္ေကြးျဖစ္လာခဲ့ရင္ ခံႏိုင္ရည္နည္းတာေၾကာင့္ တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆး မျဖစ္မေန ထိုးထားေပးသင့္ပါတယ္။ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြ၊ နာတာရွည္အဆုတ္ေရာဂါရွိသူေတြ၊ ခုခံအားေလ်ာ့နည္းေစေသာ ေဆး၀ါးေသာက္သံုးေနရသူေတြ၊ ဦးေႏွာက္နဲ႔ အာရံုေၾကာပိုင္းဆိုင္ရာ ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေၾကာင့္ အဆုတ္လုပ္ငန္းေဆာင္တာ အားနည္းသူေတြအေနနဲ႔ တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးကို မျဖစ္မေန ထိုးထားသင့္ပါတယ္။

(မွတ္ခ်က္။ ၂၀၁၄ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လထုတ္ အာေရာဂ်ံမဂၢဇင္း အတဲြ(၂၆၄)မွ ဇာျခည္၀င္း(ေဆး၀ါးတကၠသိုလ္) ေရးသားေသာ အေအးမိတုပ္ေကြးျဖစ္လွ်င္ အျမန္ဆံုးသက္သာေစရန္ ေဆာင္းပါးမွ ေကာက္ႏႈတ္ ေဖာ္ျပပါသည္။)

MOI Webportal Myanmar

Sleep disorders မအိပ္ဘဲေန အသက္မရွည္ (၂)


ကြ်န္ေတာ္ အသက္က ၂၆ နွစ္။ အိမ္ေထာင္ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီးက ျမန္မာျပည္မွာပါ ။ ကြ်န္ေတာ္ အခု (႕႕႕႕႕) မွာ အလုပ္ လုပ္ေနပါတယ္။ အိပ္မေပ်ာ္တာ သံုးႏွစ္ေက်ာ္ ေလးႏွစ္ထဲ ေရာက္ေနပါျပီ။ ဆရာ တင္ထားတယ့္ Sleeping pills အေၾကာင္းလည္း ဖတ္ရပါတယ္။ စိတ္ဖိစိီးမႈေတာ့ မရွိပါ။ ျမန္မာျပည္မွာတုန္းက အာရံုေၾကာအထူးကုနဲ႔ ျပခဲ့ပါတယ္။ Melatonin 3mg နဲ႔ အျခား အိပ္ေစမယ့္ ေဆးေတြ ေပးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အမ်ားေျပာနဲ႔ ေဆးစြဲမွာ ေၾကာက္လို႔ ေသာက္လိုက္မလိုက္နဲ ့လံုးဝ မေသာက္ပဲ ေနခဲ့တယ္။ အျခားဗမာေဆးေတြနဲ႔ Cyproterone ကိုလည္း ေလး-ငါးလၾကာ ေသာက္ၾကည့္ ဖူးပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဘာေဆးမွ မေသာက္ပဲ ၾကိဳးစားျပီး အိပ္ၾကည့္တာ အိပ္တဲ့အခါ အိပ္တယ္၊ မအိပ္တယ္အခါလည္း မအိပ္ဘူး။ အိပ္ရင္လည္း နွစ္ႏွစ္ျခိဳက္ျခိဳက္ မရွိဘူး။ နွစ္ရက္သံုးရက္ ဆက္တိုက္ နွစ္နာရီ သံုးနာရီေလာက္ပဲ အိပ္လို႔ရျပီးေတာ့ ေနာက္တစ္ေန႔မွာ ၅ နာရီေလာက္ အိပ္နိုင္တာ မ်ိဳးလည္း ရွိခဲ့တယ္။ မအိပ္နိုင္တာက အိပ္ခ်ိန္မရွိလို႔ မဟုတ္ပါ။ ခႏၶာကိုယ္ကကို သူ႔အလို အိပ္မရ ျဖစ္တာပါ။ ေနာက္ ႏိုင္ငံျခားကို ထြက္လာခဲ့တယ္။ ဦးေႏွာက္နဲ႔ အာရံုေၾကာ အထူးကု ဆရာဝန္နဲ႔ ကိုးလေက်ာ္ေလာက္ ဆက္တုိက္ ျပခဲ့ပါတယ္။ ဆရာဝန္က ခႏၶာကိုယ္ကို နားက်ပ္နဲ႔ေတာင္ မစမ္းသပ္ဘူး။ စျဖစ္ပံုကိုေမးတယ္။ လုပ္တဲ့အလုပ္ကိုေမးတယ္။ တစ္ခ်ိန္လံုး ကြန္ပ်ဴတာ ၾကည့္ရတဲ့ အလုပ္ျဖစ္လို႔ ညဘက္ အိပ္ရာဝင္ကို ကြန္ပ်ဴတာ မသံုးဖို႔ တီဗြီ မၾကည့္ဖို႔ေျပာျပီး Melatonin 3 mg နဲ႔ အျခား အိပ္ေဆး တစ္မ်ဳိးကို ႏွစ္လစာ ေပးပါတယ္။ ညတစ္ခါပဲ ေသာက္ရတယ္။ အျခား အိပ္ေဆးတစ္မ်ဳိးကို Melatonin ေသာက္လို႔ အိပ္မရမွ ေသာက္ဖို႔ ေျပာပါတယ္၊။ တစ္လေလာက္ပဲ ေသာက္ျပီး လံုးဝ မေသာက္ေတာ့ဘူး။ Melatonin တစ္မ်ဳိးထဲပဲ ဆက္ေသာက္တယ္။ မေသာက္ပဲ ေနတာနဲ႔ စာရင္ေတာ့ အိပ္လို႔ရတယ္။ အိပ္မေပ်ာ္တဲ့ေရာဂါ Insomnia ကို ခံစားရရင္ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလို႔ ရ-မရ။ ေရာဂါေပ်ာက္နိုင္ မေပ်ာက္နိုင္။ ပံုမွန္အေျခေနကို ျပန္ရ-မရ သိပါရေစ။ Melatonin ေဆးက စြဲနိုင္လား။ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးနဲ ့ေဆးအေၾကာင္းကို သိပါရေစ။ ခုခ်ိန္ထိ အဲေဆးကို ေသာက္ေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အိပ္တယ့္ Cycle က ခုခ်ိန္ထိ ပံုမွန္မရေသးဘူး။ တစ္ခုခု မျပည့္စံုသလို လိုေနသလို ခံစားရတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ညဘက္အိပ္ရင္ ဆီးခဏခဏ သြားတာပါ။ ဆီးေရာ ေသြးေရာ စစ္ျပီးပါျပီ။ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ မရွိ ပံုမွန္လို႔ သိရပါတယ္။ အိပ္ေဆး ေသာက္တဲ့အတြက္ ေရေတာ့ ေန႔ခင္းပိုင္းေရာ ညဘက္မအိပ္ခင္ေရာ မ်ားမ်ား ေသာက္ပါတယ္။ အိပ္ယာ စဝင္ျပီး အိပ္မေပ်ာ္ခင္ထိ ဆီးခဏခဏ သြားပါတယ္။ အိပ္ေပ်ာ္တဲ့ခ်ိန္မွာလည္း အနည္းဆံုး သံုးခါေလာက္ ဆီးသြားဖို႔ ထရပါတယ္။ အိပ္တဲ့ အခ်ိန္ ရွည္ရင္ ရွည္သေလာက္ ဆီးသြားဖို႔ ထရတဲ့ အၾကိမ္မ်ားပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ အိပ္ေပ်ာ္ဖို႔ကို အေႏွာက္အယွက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ စအိပ္ကတည္း မနက္နိုးတဲ့အထိ တေရးတည္း မထတမ္းအိပ္ခ်င္ပါတယ္။

(၁) Melatonin ဆိုတာ လူေတြမွာ ဦးေႏွာက္ထဲကေန ထုတ္ေပးေနတဲ့ ေဟာ္မုန္းတမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။
အေမရိကားမွာ Melatonin ကို အားေဆးသေဘာ ေရာင္းၾက-သံုးၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ကို ဗီတာမင္ေတြ၊ (ဟာဗယ္) ေတြနဲ႔ ေရာထားတယ္။
• Cancer ကင္ဆာ၊
• Immune disorders ေရာဂါျပီးစနစ္ေရာဂါ၊
• Cardiovascular diseases ႏွလံုး-ေသြးေၾကာေရာဂါ၊
• Depression စိတ္က်ေရာဂါ၊
• Seasonal affective disorder (SAD) ရာသီဥတုအလိုက္ (ေဆာင္း-ေႏြ) စိတ္က်တာ၊
• Circadian rhythm sleep disorders အိပ္ရမဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ အိပ္မရတာ၊
• Sexual dysfunction လိင္ပိုင္းခ်ိဳ႕ယြင္းတာေတြအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။

အခုေမးသူနဲ႔ဆိုင္မွာကေတာ့ Delayed sleep phase syndrome (DSPS) အိမ္ရမဲ့ကာလ သိပ္ေနာက္က်တာ နဲ႔ Non-24-hour sleep-wake syndrome ၂၄ နာရီ တေနကုန္ ႏိုးေနသလို ျဖစ္ေနတာေတြ ျဖစ္မယ္။ Jet lag ေခၚတဲ့ အေဝးၾကီး ခရီးသြားလို႔ အိပ္ခ်ိန္ မမွန္တာ နဲ႔ Work rotating or night shifts သူမ်ားေတြအိပ္ခ်ိန္မွာ ကိုယ္က အလုပ္လုပ္ရလို႔ ကိုယ့္အိပ္ခ်ိန္မွာ မအိပ္ႏိုင္တာမ်ိဳး အတြက္လဲ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂ဝဝ၆ သုေတသနတခုအရ Jet lag နဲ႔ Shiftwork disorder ကို မသက္သာေစဘူးလို႔ ေတြ႔ရတယ္။ အိပ္ေပ်ာ္ေစဘို႔ ယူတဲ့အခ်ိန္ကို ပိုျပီးတိုေစဘို႔ရာ Insomnia အိပ္မေပ်ာ္ေရာဂါ ရွိသူေတြထက္ DSPS ျဖစ္ေနသူေတြအတြက္ ပိုေကာင္းတယ္။ မအိပ္ခင္ မိနစ္ ၃ဝ-၉ဝ ေစာျပီး ေသာက္ထားရင္ အိပ္ခ်င္စိတ္ျဖစ္လာမယ္။ အျပင္စားၾကီးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။
၂ဝဝ၇ ခုမွာ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ၾကီးကေန ညပိုင္းအခ်ိန္ေနာက္က်အထိ အလုပ္လုပ္ရတာဟာ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္။ Melatonin ေဆးဟာ Anti-oxidant ျဖစ္လို႔ ကင္ဆာျဖစ္မွာကို ႏွိမ္ေပးႏိုင္တယ္။
• Alzheimer's disease ေရာဂါအတြက္လဲသံုးလာၾကတယ္။
• Delirium ဆိုတဲ့ စိတ္ကေယာင္ေျခာျခားျဖစ္တာကိုလဲ ေဆး နဲနဲေလးေပးတာနဲ႔သက္သာေစတယ္။
• ADHD ေရာဂါအတြက္လဲ သံုးႏိုင္တယ္။
• ေသြးဆံုးကာနီး အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေဆးေပးၾကည့္တာမွာ ရာသီလာတာအတြက္သာမက ကေလးရႏိုင္ေစဘို႔လဲ အေထာက္အကူ ေပးတယ္။
• Migraines (မိုင္ဂရင္း) ေခါင္းမူး-ေခါင္းကိုက္ေရာဂါ နဲ႔ Cluster headaches ေခါင္းကိုက္ေရာဂါအတြက္လဲ သံုးႏိုင္တယ္။
• Depression စိတ္က်ေရာဂါ နဲ႔ Seasonal affective disorder စိတ္မူေျပာင္းျဖစ္တာအတြက္လဲ သံုးတယ္။
• ကင္ဆာလူနာေပါင္း ၆၄၃ ေယာက္ကို စမ္းသပ္တဲ့အခါ ေသဆံုးႏွဳန္း နည္းေစတာေတြ႔ရတယ္။
• Gallbladder stones သည္းေျခေက်ာက္ျဖစ္မွာကိုလဲ နည္းေစတယ္။
• ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကိုလဲ ေလ်ွာ့ေပးတယ္။
• ဓါတ္ေရာင္ျခည္သင့္တာကိုလဲ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။
• Tinnitus နားထဲမွာ တဝီဝီျမည္ေနသံေတြ ၾကားေနရတဲ့ေရာဂါအတြက္လဲ သံုးေသးတယ္။

Adverse effects ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ
• လူကလဲ ကိုယ္ခံေကာင္း၊ ေဆးကလဲ မမ်ားရင္ ၃ လအထိ ေသာက္ခိုင္းတာမွာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး နည္းတယ္။
• တေန႔မွာ (~3 mg/day or more) ေပးရင္ ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕ခ်င္၊ Morning grogginess ေနာက္ေန႔မွာ ေနမေကာင္းသလိုျဖစ္၊
• ေဟာ္မုန္းမတည္ျငိမ္ျဖစ္၊
• Nightmares အိပ္မက္ဆိုးမက္၊ ကိုယ္ပူခ်ိန္က်တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• အိပ္ခ်င္စိတ္ျဖစ္ေနလို႔ ကားေမာင္းတာမ်ိဳး မလုပ္သင့္ဘူး။
• Melatonin ေဆးမ်ားရင္ Lucid dreaming ကိုယ္အိပ္မက္မက္ေနတာကို မက္ေနမွန္းသိတာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• Dream recall မက္တဲ့အိပ္မက္ကို ျပန္ေဖၚလို႔ လြယ္ေစတယ္။
Auto immune diseases ေရာဂါျပီးစနစ္မေကာင္းတာျဖစ္တဲ့ Lupus, Hashimoto’s thyroids, Rheumatoid arthritis, Graves ေရာဂါေတြ ရွိရင္ မေသာက္ရပါ။ ဆီးခ်ိဳ၊ MAO inhibitor စိတ္က်ေဆးေသာက္ေနရင္၊ Epilepsy အတက္ေရာဂါရွိရင္၊ Lymphoma and leukemia တက္ေစ့ေရာဂါေတြရွိရင္လဲ မေသာက္ရပါ။ ကေလးေတြ၊ လူငယ္ေလးေတြ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြ မေသာက္ရပါ။
Addiction ေဆးစြဲသလား၊
အတိအက် ေျပာမရပါ။ (အင္တာနက္) အေမး-အေျဖေတြထဲမွာ Melatonin ေဆး ၁၅ ႏွစ္ေသာက္ေနသူကေတာ့ ေဆးမစြဲပါဘူးလို႔ ေရးတာ ဖတ္ရတယ္။

(၂) Cyproterone acetate ေဆးကို Androcur, Cyprostat, Cyproteron, Procur, Cyprone, Cyprohexal, Ciproterona, Cyproteronum, Neoproxil, Siterone နာမည္ေတြနဲ႔ရွိတယ္။ Antiandrogen အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ က်ား-ေဟာ္မုန္း Testosterone (တက္စတိုစတီရုန္း) ကို တားဆီးေပးတယ္။
• Prostate cancer က်ား-ဆီးက်ိတ္-ကင္ဆာ၊ Benign prostatic hyperplasia ေယာက္်ား-ဆီးက်ိတ္ေရာင္ေရာဂါ၊ Priapism က်ားလိင္အဂၤါ ဒါမွမဟုတ္ မ-လိင္အစိ ျပန္မက်ဘဲ သန္မာေနတဲ့ေရာဂါ၊ Hirsutism မိန္းမေတြမွာ ကိုယ္ေမႊးေတြ အလြန္အကြ်ံ ေပါက္ေနတာ၊ Hypersexuality လိင္စိတ္ဆႏၵ သိပ္ကဲလြန္ေနတာေတြအတြက္ သံုးတယ္။
• Leuprolide မေပၚခင္က Precocious puberty အခ်ိန္မတိုင္ခင္ အရြယ္ေရာက္တာအတြက္ Cyproterone ေဆးကိုသာ သံုးခဲ့ရတယ္။
• (Cyproterone acetate 2 mg + Ethinylestradiol 35 or 50 mcg) ကိုယ္ဝန္တား စားေဆးအျဖစ္သံုးတယ္။ ၂၁ ရက္ ေသာက္ရတယ္။
Side effect ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြထဲမွာ သတိထားဘို႔က -
• မ်ားမ်ားေပးရင္ Liver toxicity အဆိပ္အေတာက္သေဘာ ျဖစ္ေစႏိုင္လို႔ အသဲေကာင္းဘို႔ လိုမယ္။
• Salt loss ဆိုဒီယန္ ဆားဓါတ္နည္းေစႏိုင္တယ္။ Hyperkalemia (ပိုတက္စီယန္) နည္းေစႏိုင္တယ္။
• Stretch mark ဗိုက္ေၾကာျပတ္တာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။
• Depressive mood changes စိတ္က်ေစႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနတာလဲရွိတယ္။
• ေယာက္်ားေတြဆိုရင္ Gynecomastia ရင္သား ထြားလာႏိုင္တယ္။ Erectile dysfunction လိင္အဂၤါသန္မႈ နည္းေစႏိုင္တယ္။
• ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြကို မေပးရဘူး။

(၃) Frequent urination ဆီးသြားတဲ့အၾကိမ္မ်ားတာကိုျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေစတာေတြကေတာ့ -
• Urinary tract infection ဆီးလမ္း ပိုးဝင္တာ၊
• Diabetes ဆီးခ်ိဳ၊
• Pregnancy ကိုယ္ဝန္ရွိတာ၊
• Prostate problems ေယာက္်ား ဆီက်န္ေရာဂါတခုခု၊

သိပ္အျဖစ္မမ်ားတာေတြကေတာ့ -
• Anxiety စိုးရိမ္စိတ္ကဲတာ၊
• Interstitial cystitis ဆီးအိမ္ေရာင္ေရာဂါ၊
• Medicines such as diuretics ဆီးသြားေစတဲ့ေဆး၊
• Overactive bladder syndrome ဆီးအိမ္ေရာဂါတမ်ိဳး၊
• Stroke and other brain or nervous system diseases ဦးေႏွာက္ေရာဂါေတြ၊
• Tumor or mass in the pelvis တင္ပါးဆံုအတြင္း အက်ိတ္ျဖစ္ေနတာ၊
• Urinary incontinence ဆီးမလံုတဲ့ေရာဂါ၊
• Vaginitis ဗဂ်ိဳင္းနား ပိုးဝင္တာ၊

အျဖစ္အနည္းဆံုးေတြကေတာ့ -
• Bladder cancer ဆီးအိမ္ကင္ဆာ၊
• Bladder dysfunction ဆီးအိမ္အလုပ္မမွန္တာ၊
• Radiation therapy ကင္ဆာအတြက္ ဓါတ္ကင္တာ၊

၁။ Sleeping pills အိပ္ေဆး
၂။ Pregnancy and Sleeping pills အိပ္ေဆးနဲ႔ ကိုယ္ဝန္
၃။ Sleeping မအိပ္ဘဲေန အသက္မရွည္ ေတြနဲ႔ တြဲဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Sleeping မအိပ္ဘဲေန အသက္-မရွည္ (၁)


ကြ်န္ေတာ့နာမည္က ေဒါက္တာ ႕႕႕႕႕ ပါ။ ႕႕႕႕႕ ဆရာဝန္တေယာက္ပါ။ အသက္ ၃၆ နွစ္ပါ။ ကြ်န္ေတာ္ ခံစားရတဲ့ ေဝဒနာကေတာ့ အိ္ပ္မေပ်ာ္တာပါ။ 4th year စာေမးပြဲေၿဖေတာ့ အစိုးရိမ္လြန္ၿပီး အိပ္မေပ်ာ္ခဲ့ပါဘူး။ ရင္တုန္လို႔ဆိုၿပီး နွလံုးအထူးကုသမားေတာ္ ေဒါက္တာ ႕႕႕႕႕ နဲ႔ၿပခဲ့ပါတယ္။ ECG လည္းေကာင္းၿပီး exam ေၾကာင့္ဆိုၿပီး sove10 (အိပ္ေဆး) နဲ႔ propanolol ေပးပါတယ္။ ေက်ာင္းၿပီးသြားေတာ့ ပိုဆိုးလာတယ္ဆရာ။ ေနာက္တေန႔ေစာေစာထရမယ့္ေန႔ေတြဆို အိပ္မေပ်ာ္မွာ ေၾကာက္ၿပီး မအိပ္ရာကေန အခုလံုး၀မအိပ္ေတာ့ပါဘူး။ sedative ေတြလည္း မေသာက္ခ်င္ဘူးဆရာ။ ဒီအတိုင္းဆို ဘြဲ႔လြန္ေတြဆက္တက္ဖို႔မလြယ္ဘူးဆရာ။ အရမ္းပင္ပန္းရင္ေတာင္ လူက conscious ပါဘဲ။ တညလံုး သိေနတယ္။ အိပ္မေပ်ာ္မွာေၾကာက္ၿပီး မအိပ္ေတာ့တာထင္ပါတယ္။ alprazolam (sedative) ေတြေရရွည္စြဲေသာက္ရင္ မွတ္ဥာဏ္ကိုထိနိုင္လားဆရာ။ ကြ်န္ေတာ္ေက်ာင္းလည္းဆက္တက္ခ်င္လို.ပါ။

“ေမးပါမ်ား-စကားရ၊ သြားပါမ်ား-ခရီးေရာက္၊ မအိပ္မေန-အသက္ရွည္” ဆိုတာ ဒိသာပါေမာကၡက “အညံ့ဆံုး တပည့္” ေမာင္ေပါက္က်ိဳင္းကို သင္ေပးလိုက္တာပါ။ စာသာ ညံ့တယ္ ဘုရင္ဇာတာ ပါေတာ့ ဘုရင္ျဖစ္လာေရာ။ အိမ္ေထာင္ေရး ကံမေကာင္းေတာ့ ေဖါက္ျပားတဲ့ မိဖုရားနဲ႔ ညားတယ္။ ေမာင္ေပါက္က်ိဳင္းဟာ တေနရာမွာ မညံ့ပါ။ “မယားထိ ဓါးၾကည့္” မိဖုရားနဲ႔ ေဖါက္ျပားဘို႔ လာတဲ့ နဂါးကို ဓါးနဲ႔ ပိုင္းႏိုင္လိုက္တယ္။

ဆရာဝန္ေတြကေတာ့ “အိပ္မွ အသက္ရွည္မယ္” လို႔ ေျပာခ်င္တယ္။ “အသက္သာမက မွတ္ဥာဏ္လဲ တိုးေစပါတယ္။” အိပ္ေပ်ာ္ေနရင္ နဲ႔ ေလယာဥ္ကို အလိုအေလွ်ာက္စက္နဲ႔ ပ်ံေနသလိုမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ လူေတြ အိပ္တာကို ေသျခာ ေလ့လာရင္ စိတ္ဝင္စားစရာေတြ မ်ားလွတယ္။ အိပ္ေပ်ာ္သြားရင္ ဦးေႏွာက္ကလဲ အနားယူ ေနလိမ့္မယ္ ထင္တာ မဟုတ္ပါ။ Rapid Eye Movement (REM) ဆိုတာကို ၾကားဘူးနားဝ ရွိၾကပါလိမ့္မယ္။ ၁၉၅၃ မွာ ဇီဝကမၼေဗဒ ပညာရွင္ ယူဂ်င္း အဆာရင္းစကီ က စသိလာတာပါ။ အိပ္ေပ်ာ္ေပမဲ့ ဦးေႏွာက္ လွ်ပ္စစ္ လႈတ္ရွားမႈ လိႈင္းေတြဟာ ႏိုးေနတံုးကလိုဘဲ ရွိေနတယ္။ လိႈင္းျမန္ နဲ႔ လိႈင္းေႏွးသာ ကြာျခားတာမို႔ အိ္ပ္ေပ်ာ္ေနေပမဲ့ တခုခုေတာ့ လုပ္ေနတယ္ဆိုတာ သိလာရတယ္။

အိပ္စက္တာဟာ လူကို ရုပ္က်န္းမာေအာင္ လုပ္ေပးတာမက စိတ္ကိုပါ အလုပ္ လုပ္ေနေစတယ္။ အိပ္ရင္ မွတ္ဥာဏ္ကို တည္ျငိမ္ေစတယ္။ မွတ္စရာေတြထဲက အႏွစ္ကို ေရြးျပီး၊ ကာလတာရွည္ မွတ္မိေနေအာင္လဲ လုပ္တယ္။ အဲလို သိမ္းထားတဲ့ စိတ္လႈပ္ရွားစရာ၊ သတိရစရာေတြဟာ အိပ္တာနဲ႔ ပိုေတာင္ ေကာင္းေစပါေသးတယ္။ ၾကာရင္ေတာ့ ေျဖးေျဖး ေလွ်ာ့ေလွ်ာ့ သြားေပမဲ့ အေရးပါတာေတြ က်န္ေနေစပါတယ္။ “နဖူးေပၚလက္တင္ စိတ္ကူးယဥ္ ျပီးရင္၊ အိပ္ေပ်ာ္ေအာင္ အိပ္ပါေလ။”

အိပ္ေနတံုး ဦးေႏွာက္ထဲက သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ျပဳျပင္-ဆန္းစစ္မႈေတြ လုပ္ေပးယံုမက လိုအပ္ရင္ အေျဖပါ ရွာေပးေသးတယ္။ မွတ္ဥာဏ္ စုစည္းမႈကို ျဖစ္ေစတာကို ၆ နာရီ အိပ္စက္ႏိုင္မွ ရေစႏိုင္ပါတယ္။ တည မအိပ္ရရင္ တညစာ မွတ္ဥာဏ္ ေလွ်ာ့သြားေစႏိုင္တယ္။

အိပ္စက္ျခင္းရဲ႕ လႈတ္ရွားမႈျဖစ္စဥ္ကို အဆင့္ ၅ ဆင့္ခြဲတာမွာ အခ်ိန္တဝက္က အဆင့္ ၂ မွာ ေနတယ္။ REM က နံပါတ္ ၅ ျဖစ္ျပီး၊ အိပ္ခ်ိန္ရဲ႕ ၂ဝ% ယူတယ္။ ကေလးေတြဆိုရင္ ၅ဝ% က REM မွာ ရွိတယ္။ ေလ့လာမႈမ်ားလို႔ပါ။ အဆင့္ ၁ က ျပန္ႏိုးဘို႔၊ ျပန္ႏိႈးဘို႔ လြယ္တယ္။ မ်က္လံုးက ေျဖးေျဖးေလး လႈတ္ရွားေနတယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ၾကြက္သားၾကံဳ႕တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ ႏိုးလာရင္ အာရံုတခ်ိဳ႕သာ အမွတ္ရလိမ့္မယ္။ “တေရးႏိုးေသာ္ အၾကံေပၚ” ဆိုတာ မွန္တယ္။

အဆင့္ ၂ ေရာက္ရင္ မ်က္စိလႈတ္ရွားမႈ ရပ္သြားျပီး၊ ဦးေႏွာက္လိႈင္းေတြက ေႏွးလာတယ္။ အဆင့္ ၃ ေရာက္ရင္ ေႏွးတဲ့ အထဲမွာ ေသးတဲ့ ျမန္တဲ့လိႈင္းေတြ ေရာေနတယ္။ အဆင့္ ၄ မွာ ကိန္းဂဏန္း-လိႈင္းေတြ ျဖစ္လာတယ္။ ၃-၄ အဆင့္ေတြမွာ အႏိုးရခက္ျပီ၊ အိပ္ေမာက်ခ်ိန္ ေခၚတယ္။ မ်က္စိလဲ မလႈတ္၊ ၾကြက္သားလဲ မလႈတ္ဘူး။ ႏိုးလာရင္ ရုတ္တရက္ အထာမက် ျဖစ္ေနမယ္။ အိပ္ေမာက်ေနခ်ိန္မွာ ကေလးေတြ အိပ္ရာထဲ ေသးပါတယ္။ ေၾကာက္စရာ အိပ္မက္ဆိုး၊ ေဆာင္းအိပ္မက္မ်ိဳး၊ အိပ္ရင္း လမ္းေလွ်ာက္မ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

REM ေရာက္ရင္ အသက္ရွဴတာ ျမန္တာ၊ မမွန္တာ၊ တိမ္တာ ျဖစ္လာမယ္။ မ်က္လံုးက ျမန္ျမန္ ဆန္ဆန္ ဟိုဟို ဒီဒီ လႈတ္ရွားမယ္၊ ေျခ-လက္ ၾကြက္သားေတြက ယာယီ မလႈတ္ေတာ့ဘူး။ ႏွလံုးခုန္တာ ျမန္လာမယ္။ BP ေသြးဖိအား တက္လာမယ္။ ေယာက္်ားဆိုရင္ လိင္အဂၤါ သန္မာတတ္တယ္၊ ဒီအဆင့္မွာ ႏိုးလာရင္ အဆီအေငၚမတည့္တဲ့၊ ရႈတ္ေထြးတဲ့ အိပ္မက္ေတြနဲ႔ ႏိုးလာလိမ့္မယ္။ “အိပ္မႈန္စံုမႊား” ဆိုတာမ်ိဳး။

ပဌမ REM က အိပ္ေပ်ာ္သြားျပီး ၇ဝ-၉ဝ မိနစ္အၾကာျဖစ္တယ္။ လံုးဝအိပ္ေပ်ာ္တာက ပ်မ္းမွ် ၉ဝ-၁၁ဝ မိနစ္ ၾကာမယ္။ ပဌမ တေရးမွာ REM အတို၊ ေနာက္ အရွည္ျဖစ္မယ္။ ဆက္အိပ္ရင္ ၾကာေလေလ ရွည္ေလေလ။ မနက္ပိုင္းမွာ Stages 1, 2 နဲ႔ REM မွာ အခ်ိန္ကုန္တယ္။ အိပ္တာက မိနစ္ပိုင္းေလာက္သာ ဆိုရင္ ေနာက္ဆံုး မိနစ္က အရာေတြကို မမွတ္မိဘူး။ အဲလို အိပ္ေပ်ာ္လို႔ မမွတ္မိျခင္း (အမ္နီးစီးယား) ဟာ ဖုန္းနဲ႔ေျပာတာမ်ိဳး၊ ညဥ့္နက္သန္းေကာင္ ေျပာတဲ့ စကားမ်ိဳးေတြကို ေမ့ေနတယ္။ နာရီႏိုးစက္ မၾကားဘူး။

ေဆးရံုဟာသတခု “သူနာျပဳ-ဆရာမက လူနာကို ႏိုးျပီး၊ အိပ္ေဆး တိုက္တယ္” ဆိုတာ ၾကားဘူးၾကလိမ့္မယ္။ ေဆးဝါး၊ စားတဲ့အစာ နဲ႔ ဦးေႏွာက္ထဲက အခ်က္ျပေတြကေန အိပ္တာ၊ ႏိုးတာေတြ အေပၚကို လႊမ္းမိုးတယ္။ ေကာ္ဖီလို ေကဖင္း ပါတာေတြနဲ႔ ပိန္ေဆး၊ ေနာက္ျပီး အလာဂ်ီေဆး ေတြေၾကာင့္ အိပ္မရတာ ျဖစ္ေစတယ္။ စိတ္မက်ေဆး အေတာ္မ်ားမ်ားကေန REM sleep ကို ႏွိမ္ေစတယ္။

ေဆးလိပ္ စြဲသူေတြ အိပ္တာ ႏွစ္ႏွစ္ျခိဳက္ျခိဳက္ မဟုတ္ဘဲ REM sleep ကိုလဲ နဲေစတယ္။ ၃-၄ နာရီနဲ႔ ျပန္ႏိုးတယ္။ အရက္ေသာက္သူမ်ား၊ တေရးႏိုးလို႔ အရက္နဲ႔ ျပန္အိပ္ႏိုင္္ေအာင္ ညတခြက္ ထပ္ေသာက္ျပီး က်ိဳးစားရင္ ခပ္ေပါ့ေပါ့ေတာ့ အိပ္ေပ်ာ္ေစမယ္။ ဒါက REM နဲ႔ Deeper stages ထဲကေန ခိုးယူလိုက္တာပါ။

REM အဆင့္မွာ ကိုယ္အပူခ်ိန္ကို သမမွ်တေအာင္ သိပ္မလုပ္ႏိုင္လို႔ ပူခ်င္ ပူ၊ ေအးခ်င္ ေအးေနမယ္။ ေမ့ေဆး ေပးထားသူ၊ သိလစ္ေနသူေတြဟာာ ႏိုးေနသလိုျဖစ္တယ္။ သူတို႔ကို ႏိုးလိုက္လို႔ မရဘူး၊ ပုမွန္ အိပ္စက္မႈမ်ိဳးလို မ်ားျပား-တက္ၾကြတဲ့ ဦးေႏွာက္လိႈင္းမ်ိဳး မရွိဘူး။ သိပ္ေႏွး၊ သိပ္အားနည္းျပီး မသိသာဘူး။

ပံုစံတက် အိပ္စက္တာမ်ိဳးမွာ အိပ္မက္မက္ေနတာ ၂ နာရီ ၾကာတတ္တယ္။ ပညာရွင္ေတြေတာင္မွ အိပ္မက္ကို သိပ္ နားမလည္ ၾကေသးဘူး။ အိပ္မက္ဆိုတာ ဦးေႏွာက္ ရဲ႕ (ေကာတက္စ္) ကေန REM မွာ အဆီအေငၚမတည့္ လာေနတဲ့ ပို႔လႊတ္မႈေတြကို အဓိပၸါယ္ေဖၚဘို႔ က်ိဳးစားတာလို႔ ယူဆတယ္။ (ဆစ္ကမြိဳက္ ဖေရာ့) ေျပာတာက အိပ္မက္ ဆိုတာ သတိလက္လႊတ္ မျဖစ္ေစဘို႔ လံုျခံဳမႈေပးတဲ့ အဆို႔ရွင္ပါတဲ့။

REM ဆိုတာက ဦးေႏွာက္ရဲ႕ ေအာက္နားမွာရွိတဲ့ (ေပါင္း) ဆိုတဲ့ေနရာက အခ်က္ျပေတြ ေပးတာကေန စတယ္။ ဒိေနာက္ သဲလမတ္စ္ ဆိုတာကေန သင္ၾကား တတ္ေျမာက္မႈ၊ ေတြးေခၚမႈ၊ အစီအစဥ္က်ေအာင္ လုပ္တတ္မႈေတြကို လုပ္ေပးတဲ့ (ဆယရီဘရယ္ ေကာတက္စ္) ကို ေရာက္လာတယ္။ တခ်ိန္ထဲမွာ ခြးရိုးဆစ္အာရံုေၾကာၾကီးကေနလာတဲ့ အခ်က္ေပးမႈေတြကို (ေပါင္း) ကေန တန္႔ေပးထားလို႔ ေျခေတြ၊ လက္ေတြ ယာယီ မလႈတ္ႏိုင္မရွားႏိုင္တဲ့ ေလျဖတ္သလို ျဖစ္ေစတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ ေႏွာင့္ယွက္မႈ လုပ္လိုက္ရင္ ပံုမွန္ မဟုတ္တာ ျဖစ္လာေစမယ္။ REM sleep behavior disorder လို႔ ေခၚတယ္။ အိပ္မက္ထဲကဟာကို ဆက္လုပ္ေနပါလိမ့္မယ္။

အိပ္စက္တာနဲ႔ ေရာဂါ ဆက္စပ္တာေတြ ရွိတယ္။ ဥပမာ ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ ပန္းနာေတြက ညပိုင္းတို႔ မနက္ထတို႔မွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ အိပ္တာဟာ အတက္ေရာဂါကိုပါ တမ်ိဳးတမည္ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ REM က တက္မွာကို ကာကြယ္ရာ က်ေစတယ္။ အိပ္ေစတာကို ျဖစ္ေစတဲ့ အာရံုေၾကာအစုအေဝး ႏူရုန္း က ခုခံအားစနစ္နဲ႔ ဆက္ေနတယ္။ တုပ္ေကြး ျဖစ္သူေတြ ပိုအိပ္ခ်င္တာက အိပ္ေနရင္ ခုခံႏိုင္စြမ္း ပိုေစတယ္လို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။ အိပ္ေနရင္ (အင္နာဂ်ီ) မကုန္ေစဘူး။ စိတ္ဝဒနာသည္ေတြနဲ႔ (စကစ္ဇိုဖရီးနီးယား) က အအိပ္ပ်က္ၾကတယ္။ အအိပ္ပ်က္မ်ားသူေတြမွာ ေၾကာက္စိတ္၊ လန္႔စိတ္၊ သူမ်ား မျမင္-မၾကားတာေတြ အေပၚမွာ ပံုမွန္မဟုတ္တာေတြ ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။

စာတပုဒ္ ဖတ္ျပီးတဲ့ေနာက္ ဆက္ျပီး အခ်က္အလက္ေတြကို စုစည္း ခိုင္မာေအာင္ လုပ္တာမ်ိဳးက မသိစိတ္ကေန လုပ္ေပးတာပါ။ စာဖတ္ေနတံုးကထက္ ပိုေသးတယ္။ ဒါကို လွ်ာထိပ္ ျဖစ္စဥ္ ေခၚတယ္။ ဆိုပါစို႔ ရုပ္ရွင္ ၾကည့္ျပီးျပီးခ်င္း ျပန္အမွတ္ မေဖၚႏိုင္တာကို ခဏၾကာရင္ ျဗံဳးကနဲ ေဖၚႏိုင္လာတယ္။ ေရထဲ ခဲတလံုး ျပစ္ခ်လိုက္သလို ခ်ျပီးတဲ့ ေနာက္လဲ ဆက္ျဖစ္ေနတာမ်ိဳးလိုဘဲ။ ညမအိပ္ခင္ စာေတြ ဘယ္ေလာက္ က်က္ထားထား မအိပ္ဘဲ၊ စာေမးပြဲ သြားေျဖရင္ေတာ့ မမွတ္မိတာ မ်ားလိမ့္မယ္။

REM sleep ကေန ေလ့လာမႈကို လံႈ႕ေဆာ္ေပးတယ္။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေလ့လာမႈတင္ မကဘူး၊ ကြ်မ္းက်င္မႈကိုပါ သက္ေရာက္ေစေသးတယ္။ အားကစားသမားေတြ၊ စႏၵယားတီးခတ္သူေတြ၊ ခြဲစိတ္ဆရာဝန္ေတြ၊ (ဗီဒီယို-ဂိမ္း) စြဲသူေတြ အိပ္လိုက္ရမွ သူတို႔ရဲ႕ ပညာေတြဟာ ပိုျပီး ကြ်မ္းက်င္လာေစတယ္။ တိတိက်က် ေျပာရရင္ ၃၃႕၅% ပိုလာ ေစတယ္၊ မွားတာလဲ ၃ဝ% နည္းေစတယ္လို႔ မၾကာေသးခင္က ေလ့လာမႈတခုက ဆိုတယ္။ ဒါကို ဆက္စဥ္းစားရင္ ေလ့လာမႈဆိုတာ ေလ့က်င့္မႈ ရပ္ထားေပမဲ့ ဆက္လုပ္ေနေသးတယ္။

ေန႔ခင္းမွာ ေလ့လာတာေတြ၊ စိတ္ကူးတာေတြ ရွိမွသာ အိပ္စက္တာကေန ထူျခား-တိုးတက္မႈေတြ လုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ “ကာလနဂါး” လိုသာ အိပ္ေနရင္ေတာ့ အက်ိဳးထူးမွာ မဟုတ္ပါ။

Dr. တင့္ေဆြ

သင့္က်န္းမာေရး (သည္းေျခအိတ္ေက်ာက္တည္ျခင္း)


 သည္းေျခအိတ္ ေက်ာက္တည္ျခင္းဟာ လူဦးေရရဲ႕ ၁ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းကေန၂ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ျဖစ္ပြားတတ္ၿပီး ဝတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ပိုေတြ႕ရတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အမ်ဳိးသားမ်ားပါ ျဖစ္ပြားႏႈန္းတူညီလာတယ္။ သည္းေျခအိတ္ေ က်ာက္တည္ရာမွာ ကိုလက္စထေရာနဲ႔ ဆားေတြ သည္းေျခအိတ္ထဲမွာ စုပံုေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ သည္းေျခရည္က အူလမ္းေၾကာင္းထဲက အဆီကို စုပ္ယူရာမွာ အေရးပါတဲ့ အခန္းက႑က ပါဝင္ ေနတယ္။ သည္းေျခရည္ဟာ အဆီကို ေပ်ာ္ဝင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးတယ္။ အသည္းကေန တစ္ေန႔ ၁ လီတာ ခန္႔ သည္းေျခရည္မ်ား ထုတ္လုပ္ေပးၿပီး ေသြးနီဥေဟာင္းထဲက ေရာင္းျခယ္ဆဲလ္နဲ႔ကို လက္စထေရာ အေရာ အေႏွာျဖစ္တယ္။ သည္းေျခ မွာ ေရာင္ျခယ္ဆဲလ္ ပမာဏမ်ားလာရင္ သည္းေျခအိတ္ ေက်ာက္တည္မယ့္ အခြင့္အေရးမ်ားလာတယ္။ ၂ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းက ေဝဒနာမခံစားရဘဲ ၁၅ ႏွစ္ၾကာတဲ့အထိ ဒုကၡမေပးတတ္ဘူး။ ေဆးဝါး ကုသမႈလည္း မလိုဘူး။

လကၡဏာ

သည္းေျခအိတ္မွာ ပိတ္ဆို႔ေနတဲ့ ေက်ာက္က ညာဘက္နံ႐ိုးေအာက္မွာ ျပင္းထန္တဲ့နာက်င္မႈကို အထပ္ထပ္ အခါခါ ခံစားမိေစတယ္။ ညာဘက္နံ႐ိုးေအာက္မွာ ျပတ္ေတာက္ျပတ္ေတာက္ နာက်င္မႈခံစားရၿပီး အစာစား ရင္ပိုဆိုးလာတယ္။ ေက်ာက္က အၿမဲပိတ္ဆို႔ေနရင္၂၄ နာရီအတြင္း သည္းေျခအိတ္ ပိုးဝင္ႏိုင္တယ္။ အဖ်ား တက္ႏိုင္တယ္။ အသားဝါလာႏိုင္တယ္။ နာက်င္မႈခံစားရရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ျပသၿပီး ခြဲစိတ္ထုတ္ပယ္ရမယ္။ ခြဲစိတ္ ၿပီးေပမယ့္ လည္း ျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။

ဓာတ္စာမ်ား

ကိုယ္အေလးခ်ိန္ မ်ားေနရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ခ်ရမယ္။ တိရစၧာန္ကရတဲ့ အဆီ၊ ဆီအုန္း၊ ႏွစ္ခါျပန္ ေၾကာ္ဆီစားျခင္း ေရွာင္ရမယ္။ အသားစားသူမ်ား ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားမ်ား စားေပးသင့္တယ္။ သက္သတ္ လြတ္စားရင္ အသားစားသူထက္ ေက်ာက္ျဖစ္မႈနည္းတယ္။ တိရစၧာန္အသား စားလို႔ရတဲ့ ပ႐ိုတင္းကို အျခား ပဲကေပးတဲ့ ပ႐ိုတင္းနဲ႔ အစားထိုးသင့္တယ္။ ပဲနီေလး၊ ငါး၊ အခြံမာသီး၊ ဒိန္ခ်ဥ္လို အဆီပါဝင္မႈနည္း တဲ့ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ ကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးရမယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္နဲ႔ သစ္သီးစားရမယ္။ အထူးသျဖင့္ မုန္လာဥ၊ မုန္လာဥနီ၊ ပန္းသီး၊ တ႐ုတ္ဆီးသီး၊ မက္မြန္သီး၊ ဆီးသီး၊ နာနတ္သီး၊ စပ်စ္သီး၊ ေထာပတ္သီး၊ ပန္းေဂၚဖီ၊ ပဲသီးစိမ္းနဲ႔ အျခားသီးႏွံမ်ား စားရမယ္။ သစ္သီးနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား အပါအဝင္ သန္႔စင္ထားတဲ့ အစား အစာကိုစားသံုးျခင္းဟာ ဗီတာမင္နဲ႔သတၱဳဓာတ္ အလံုအေလာက္ ရရွိေစတယ္။ အမွ်င္ဓာတ္ပါတဲ့ အစားအစာ စားေပးျခင္းျဖင့္ ဝမ္းမခ်ဳပ္ေစသလို သည္းေျခေက်ာက္ တည္ဖို႔လည္း အားမေပးႏိုင္ဘူး။

အႀကံျပဳခ်က္မ်ား

သည္းေျခ ေက်ာက္တည္သူမ်ားဟာ အစားအစာအခ်ဳိ႕နဲ႔ ဓာတ္မတည့္ပါဘူး။ ေရာဂါမွတ္တမ္း ေရးသား ထားျခင္းနဲ႔ မည္သည့္အစာက ဓာတ္မတည့္ ျဖစ္တတ္တယ္ဆိုတာကို ေဖာ္ထုတ္ရမယ္။ အဓိကမတည့္တဲ့ အစာေတြက ၾကက္သြန္နီ၊ ဥအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ဝက္သားတို႔ျဖစ္တယ္။ ရနံ႔ေမႊးႀကိဳင္တဲ့ အစားအစာမ်ား ေရွာင္သင့္ တယ္။ အိႏိၵယ အစားအစာမ်ားဟာ ျပည့္ဝဆီနဲ႔ သၾကားပါဝင္မႈမ်ားတယ္။ ေကာ္ဖီေသာက္သံုးမႈကို ျဖတ္ ေတာက္ၿပီး ေဆးဖက္ဝင္တဲ့ လက္ဖက္ရည္ သို႔မဟုတ္ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ကို ေသာက္သံုးေပးသင့္တယ္။

ကာကြယ္ျခင္း

နာက်င္မႈမရွိတဲ့ သည္းေျခအိတ္ ေက်ာက္တည္ျခင္းမွာ အခ်ိန္မေရြး ေက်ာက္ပိတ္ဆို႔ႏိုင္တယ္။ လူတိုင္းႏွစ္စဥ္ မိုးဝင္ႏွင့္မိုးေႏွာင္းမွာ သံခ်ေဆးႏွစ္ႀကိမ္ ေသာက္ထားသင့္တယ္။ အဆီခ်သင့္တယ္။ ေန႔စဥ္နာရီဝက္ ေလ့က်င့္ခန္း အေျပး၊ လမ္းေလွ်ာက္၊ စက္ဘီးစီး လုပ္ေပး သင့္ပါတယ္။

ေဒါက္တာလြင္သန္႔ (ေဆး-၂)

ျမ၀တီ

Scabies ယားနာ (ဝဲ)


• ဆရာ ကြၽန္ေတာ္က က်ား (၂၁ ႏွစ္) ပါ။ အသက္ ၁၉ ႏွစ္ေလာက္ကစလို႔ ေပါင္ၾကားမွာ ယားနာေတြ ေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ အမႈမဲ့အမွတ္မဲ့ ေနမိရာက တင္ပါးေတြအထိ ပ်ံ့ႏွံ႔လာၿပီး အေတာ္ေလးလည္း ယားယံလာပါတယ္။ အဲလိုျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ ဖန္ဂီဒမ္၊ စကင္နယ္ စတဲ့ေဆးေတြ လိမ္းပါတယ္။ အရက္ပ်ံဆြတ္ပါတယ္။ သက္သာသလိုလို ယားနာေလးေတြလည္း ပါးလာသလိုလိုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ သတိမထားလိုက္တာနဲ႔ ျပန္ထေတာ့တာပါပဲ ဆရာ။ အစားအေသာက္နဲ႔ ဆိုင္မဆိုင္ေတာ့ သတိမထားမိပါဘူး။ တစ္ကိုယ္ရည္မသန္႔႐ွင္းရာကေန စတယ္လို႔ပဲ ထင္ပါတယ္။ အိမ္မွာ အေဖလည္း ျဖစ္ေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ပုဆိုးအ၀တ္မ်ားၿပီး ကုိယ္ပုိင္ ပုဆိုးလည္း သီးသန္႔မခြဲထားၾကပါဘူး။ ခုယားနာေတြေၾကာင့္ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ျဖစ္ ယံုၾကည္မွာေတြလည္း မရိွေတာ့ရာကေန ဆရာ့အေၾကာင္း ဖတ္မိရာက အကူအညီ ေတာင္းမိတာပါ ခင္ဗ်ာ။
• ကၽြန္မမွာ Scabies ေရာဂါခံစားေနရပါတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္ (႕႕႕႕႕) မွာေနပါတယ္။ ဒီေရာဂါက ရန္ကုန္ကပါလာပံု ရပါတယ္။ ဘယ္ကကူးမွန္းေတာ့ မသိပါဘူး။ ေပါင္မွာ စျဖစ္ပါတယ္။ အၿမဲယားေနေပမဲ့ အမႈမဲ့အမွတ္မဲ့ပါပဲ။ ယားနာပဲ ထင္လို႔ ေဆးလဲမလိမ္းျဖစ္ပါဘူး။ ဒီအတိုင္းေပ်ာက္သြားမယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ေမလ ကုန္ေလာက္ကစၿပီး ေျခေထာက္နဲ႔ လက္ေတြမွာ စပြားလာပါတယ္။ ယားယားေနလို႔ ကုပ္မိပါတယ္။ မသကၤာလို႔ Internet မွာ ရွာၾကည့္ေတာ့မွ Scabies မွန္း ပံုေတြၾကည့္ၿပီး သိရပါတယ္။ တခါမွလည္း ဒီေရာဂါ မခံစားဖူးတဲ့အတြက္ တုန္လႈပ္ သြားမိပါတယ္။ ေန႔ခင္းဘက္သိပ္ မယားေပမဲ့ ညဘက္ ယားတတ္ေတာ့ မသိပဲနဲ႔ကုပ္မိရင္း ပြားေနေတာ့တာပါပဲ။ ဒီက ေဆးဆိုင္မွာ scabies ေပ်ာက္ေဆးေတြ ဝယ္လိမ္းပါတယ္။ မသက္သာပါဘူး။

• Scabies ဝဲ ဆိုတာ Sarcoptes scabiei ေခၚတဲ့ Mite (မိုက္) အေကာင္ေလးေတြ အကိုက္ခံရတာကေန ျဖစ္တယ္။ ကူးစက္တယ္။
• Scabies စာလံုးက လက္တင္ကေနလာတယ္။ ၇ ႏွစ္အယားလို႔ အရပ္ေခၚေခၚတယ္။ လူေရာတိရစၧာန္ေတြပါ ျဖစ္တယ္။ ယားတိုင္းေတာ့ ဝဲ မဟုတ္ပါ။
• အေရျပားရဲ႔ အစဥ္းေၾကာင္းေနရာေလးေတြမွာ သက္တမ္း ၃ဝ ရက္သာရွည္တဲ့ (မိုက္) အမေကာင္ေလးေတြက ဥ အုခ်တယ္။ ၃-၄ ရက္ေနရင္ ေလာက္ေကာင္ ျဖစ္လာျပီး ၁၄-၁၇ ရက္မွာ အေကာင္ျဖစ္လာတယ္။ လူ႔ကိုယ္ေပၚမွာ မဟုတ္ရင္ ၃ ရက္သာ အသက္ရွင္ၾကတယ္။

• Dermatitis အေရျပားနာ၊ Syphilis (ဆစ္ဖလစ္)၊ Allergic reactions (အလာဂ်ီ)၊ Lice သန္း၊ Fleas မႊားေတြနဲ႔ ခြဲျခားရမယ္။
• ဝဲမွန္ရင္ ေဆးဆိုင္မွာ အလြယ္ဝယ္ရတဲ့ေဆးနဲ႔ မေပ်ာက္တတ္ပါ။ ဆရာဝန္လက္မွတ္နဲ႔ ဝယ္လို႔ရတဲ့ ေဆး အမ်ိဳးအစားနဲ႔မွသာ ေပ်ာက္တာလဲရွိတယ္။ တခုရွိတာက ေဆးဝယ္လို႔ရတာ ႏိုင္ငံေတြက မတူၾကပါ။
• ေဆးလိမ္းရျပီဆိုရင္ လည္ပင္းကေနစျပီး ေအာက္တကိုယ္လံုးကို လိမ္းရတယ္။ ကေလးငယ္ေလးေတြဆိုရင္ ဦးေရခြံ၊ လည္ပင္း၊ မ်က္ႏွာမွာပါ လိမ္းရတတ္တယ္။ မ်က္စိထဲ၊ ပါးစပ္ထဲမဝင္ေအာင္ သတိထားရတယ္။

• ေဆးေတြကေတာ့ -
- Permethrin cream 5% (Elimite) (Nix) ယားမယ္၊ ပူေလာင္မယ္၊ 91% to 98% ထိေရာက္တယ္။
- Ivermectin (Stromectol) pills ပ်ိဳ႕ခ်င္မယ္၊ ေခါင္းမူးမယ္၊ ယားမယ္၊ ဗိုက္နာမယ္၊ ကိုယ္ပူမယ္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္မယ္။ 73% to 98% ထိေရာက္တယ္။

- Lindane (Kwell) 1% cream or lotion အာရံုေၾကာထိခိုက္ႏိုင္တယ္၊ အသဲ-ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္မယ္၊ ေခါင္းမူးမယ္၊ 85% to 98% ထိေရာက္တယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး ပိုမ်ားလို႔ တျခားေဆးနဲ႔ မရသူေတြကိုသာ သံုးသင့္တယ္။
- Sulfur ointment 5% to 10% ေဆးဖေယာက္ခ်က္ေခၚတယ္။ (ဆာလ္ဖါ) ကန္႔ဓါတ္ပါေဆးျဖစ္တယ္။ ကေလးေတြ၊ ႏို႔တိုက္မိခင္ေတြအတြက္ သံုးႏိုင္တယ္။
- Crotamiton 10% (Eurax) ေဆးက ပိုးမႊားေတြရဲ႕ ဥကိုမေသေစႏိုင္ဘူး။
• လိမ္းေဆးကို ၈-၁၄ နာရီ ေနရင္ ေရနဲ႔ေဆးျပစ္ရတယ္။ ၁-၃ ရက္နဲ႔ ေပ်ာက္တာမ်ားတယ္။

• Permethrin (Elimite cream) လိမ္းေဆးကို အမ်ားဆံုးသံုးတယ္။ ကေလးေတြဆိုရင္ Permethrin, Crotamiton နဲ႔ Sulfur ointment ေတြကိုသာသံုးသင့္တယ္။
• Crusted (Norwegian) scabies ဆိုတာက အသက္ၾကီးသူေတြ၊ ကိုယ္ခံအားနည္းသူေတြမွာျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တာ ရွားျပီး ေဆးနည္းတခုတည္းနဲ႔ မရတတ္ဘူး။

• ဝဲျဖစ္ေစတဲ့ Mites (မိုက္) အေကာင္ေလးေတြ ေဆးေၾကာင့္ ေသသြားၾကေပမဲ့ ဆက္ယားေနေသးတာက Allergic reaction အကိုက္ခံရတာကို (အလာဂ်စ္) ျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ အဲဒါမ်ိဳးကို Antihistamines (Benadryl) (အင္တီဟစ္တမင္း) ေဆးေပးတယ္။ Steroid creams (စတီရြိဳက္) လိမ္းေဆးလိမ္းရမယ္။ သိပ္ဆိုးရင္ Steroid pills (စတီရြိဳက္) စားေဆးပါေပးရတယ္။
• တခါတေလ Ivermectin pills စားေဆးပါညႊန္မယ္။ အက်ိတ္ေလးေတြလို ျဖစ္ေနတာမ်ိဳးဆိုရင္ Steroids injections (စတီရြိဳက္) ထိုးေဆးကို Nodules အက်ိတ္ထဲ ထိုးေပးရတာမ်ိဳးလဲရွိတယ္။ အဲဒါမ်ိဳးကို Coal tar products ကတၲရာေဆး လိမ္းရတာလဲ ရွိတယ္။

• ဖြတ္ေလွ်ာ္လို႔ရတာ မွန္သမွ် ေလွ်ာ္ျပစ္ပါ။ ေလွ်ာ္မရတာေတြကို Dry-clean အေျခာက္ေလွ်ာ္နည္း သံုးပါ။ ေန႔တိုင္း ေလွ်ာ္ေနဘို႔ မလိုပါ။ Crusted scabies ဆိုရင္ေတာ့ လိုႏိုင္တယ္။
• တအိမ္တည္းမွာ တေယာက္ျဖစ္ေနရင္ သူနဲ႔ အနီးကပ္ ထိစပ္မႈရွိသူတိုင္းကို ကူးႏိုင္တယ္။ ေဆးကုဘို႔လိုမယ္။
• ကူးစက္ခံရရင္ အခုေရာဂါလကၡဏာ မေပၚေသးေပမဲ့ ၄-၆ ပတ္ေနရင္ ေပၚလာႏိုင္တယ္။

Benzyl benzoate (ဘင္ဇိုင္း-ဘင္ဇိုးယိတ္)
• ေဆးဝယ္ရတာလြယ္တယ္။ ထိေရာက္ပါတယ္။ ေစ်းလဲမၾကီးပါ။ နာမည္ေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။
• Lice သန္းေရာ Scabies ဝဲပါေပ်ာက္တယ္။
• မ်က္စိထဲ၊ ပါးစပ္ထဲ၊ တျခားအေရျပားႏုဖံုးေနတဲ့ေနရာေတြကို မထိေစရဘူး။ အနာထဲလဲမထည့္ရဘူး။ မေတာ္တဆ ထိသြားရင္ ေရဖြါးဖြါးေဆးလိုက္ပါ။ ေဆးကိုင္တဲ့လက္ကို ေဆးေၾကာပါ။
• Lice သန္းအတြက္ (ခရင္မ္)၊ လိမ္းေဆး၊ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္ေတြ ရွိေနရင္ အရင္ေဆးျပစ္ပါ။ ေဆးလိမ္းထားတာကို ေဆးေၾကာမျပစ္ခင္ ၂၄ နာရီေစာင့္ပါ။ သန္းဥေတြပါသြားေအာင္ ဘီးစိတ္ (0.3 mm) အနည္းဆံုး စိတ္တာကို သံုးပါ။

• Lice သန္းအတြက္ တခါတည္းနဲ႔ေပ်ာက္တယ္။ ဆိုးရင္ ၂-၃ ခါလိမ္းပါ။
• ကေလးငယ္ေလးေတြ သံုးရင္ ေရ ၃ ဆနဲ႔ေရာျပီးမွ တၾကိမ္သာ လိမ္းေပးပါ။ ကေလးၾကီးရင္ ေရတဆနဲ႔သာေရာပါ။
• သန္းရွိသူေတြသံုးတဲ့ ဘီး၊ ဆံပင္သံုးပစၥည္းေတြကို ေရေႏြး (65 °C or 150 °F) ထဲမွာ ၁ဝ မိနစ္ၾကာစိမ္ထားပါ။ အဝတ္အစား၊ အသံုးအေဆာင္ေတြကို ေရေႏြးနဲ႔ ေဆးေၾကာပါ၊ ေလွ်ာ္ပါ။ ေလွ်ာ္မရတာကို အေျခာက္ေလွ်ာ္နည္း သံုးပါ။ မီးပူတိုက္ပါ။ ေလပူမႈတ္ကရိယာသံုးပါ။
• တျခားအသံုးအေဆာင္ေတြ၊ ကစားစရာေတြကို ပလိပ္စတစ္အိပ္ထဲမွာ အလံုပိတ္ျပီး ၂ ပတ္ၾကာ မသံုးဘဲထားပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Freezer ေရခဲခန္းထဲမွာ ပလပ္စတစ္အိတ္နဲ႔ ၁၂-၂၄ နာရီထားပါ။ ေမြ႔ယာ၊ ၾကမ္းခင္း၊ ေကာ္ေဇာေတြ ေလစုပ္ကရိယာနဲ႔ သန္႔ရွင္းပါ။

• Scabies ဝဲအတြက္ အေရျပားေပၚမွာ Cream, Lotion, Ointment, Shampoo ေတြကို အရင္ေဆးျပစ္ပါ။ အေရျပား ေျခာက္ေသြ႔ျပီးမွ ေဆးလိမ္းပါ။ ေရခ်ိဳးမျပစ္ခင္ ၂၄ နာရီေစာင့္ပါ။ ဝဲအတြက္လဲ တခါတည္းနဲ႔ေပ်ာက္တယ္။ ဆိုးရင္ ၅ ရက္အထိ ဆက္လိမ္းပါ။ ကေလးငယ္ေလးေတြ သံုးရင္ ေရ ၃ ဆနဲ႔ေရာျပီးမွ တၾကိမ္သာ လိမ္းေပးပါ။ ကေလးၾကီးရင္ ေရတဆနဲ႔သာေရာပါ။
• ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = အေရျပားမွာ ပူေလာင္တာ၊ ယားတာျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ ေဆးကုစရာ မလိုပါ။
• ေဆးသံုးတာမ်ားသြားရင္ ေဆးထိတဲ့ေနရာမွာ အပူဖူးေပါက္မယ္၊ ကြာက်မယ္၊ ယားမယ္၊ နီရဲေနမယ္၊ ေသြးျခည္ဥမယ္၊ ေျခာက္ေသြ႔ေနမယ္။
• သိပ္ဆိုးဝါးရင္ ဆီးသြားရခက္မယ္၊ ဆတ္ကနဲလႈတ္မယ္၊ သတိခ်ိဳ႕ယြင္းမယ္။

Dr. တင့္ေဆြ

Depo Provera Analysis သံုးလခံထိုးေဆး အေတြ႔အၾကံဳေဖါက္သယ္ခ်ျခင္း


ေလးစားစြာျဖင့္ေမးအပ္ပါသည္ ဆရာ။ ကိုယ္ဝန္တားေဆး ၃ လ ခံေဆး ထိုးထားျပီး ရာသီနည္းနည္း စီလာေနတာ တပတ္ေလာက္ရွိပါျပီ ဆရာ။ သူမ်ားေတြက ၃ လေဆးက ရာသီ မလာဘူးေျပာပါတယ္။ တစ္ခါမွမထိုးဘူးပါ။ ကေလးခြဲေမြးျပီး ၂ လ ေက်ာ္မွ ထိုးတာပါ။ ရာသီလာေနေတာ့စိတ္ပူျပီး ေမးတာပါဆရာ။ စိတ္မခ်ရမွာစိုးလို႔ပါ။

Depo ထိုးေဆး ကိုယ့္အေတြ႔အၾကံဳေတြကို (အြန္လိုင္း) မွာေျပာၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၅ဝ ကိုေရြးျပီး မွ်ေဝလိုက္ပါမယ္။ ေျပာသူအားလံုးက အေမရိကန္ေတြပါ။ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးေတြေျပာတာကိုလဲ သိခ်င္ပါတယ္ဗ်ာ။

1) Depo ေဆး မထိုးဘဲေနတာ ၁၅ လၾကာေတာ့ ကုိယ္ဝန္ ပ်က္တယ္။
2) Depo ကို ၁၂ ႏွစ္ၾကာထိုးထားျပီး ၈ လေစာင့္ေနတာ ကိုယ္ဝန္ မရေသးပါ၊
3) ေဆးမထိုးတာ ၃ လၾကာျပီ၊ ရာသီျပန္မွန္ေအာင္လို႔ ဆရာဝန္က စားေဆး စားခိုင္းထားတယ္၊ ၁-၂ ႏွစ္ေနမွ ကိုယ္ဝန္ယူဘို႔ ဆရာဝန္က ေျပာတယ္။
4) ၆ လထိုးထားတယ္။ အခု ၁ ႏွစ္နဲ႔ ၁ဝ လရွိေနျပီ၊ ရာသီက မမွန္ေသးဘူး၊ ဒီၾကားထဲမွာ ရာသီ ၆ ခါဘဲ လာတယ္။
5) ၁ ႏွစ္ထိုးထားတယ္။ မထိုးတာ ၁၆ လရွိျပီ။ Clomid ေဆးေၾကာင့္ မ်ိဳးဥေတာ့ ထြက္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ မရေသးဘူး။
6) ၅-၆ ႏွစ္ Depo ထိုးခဲ့တယ္။ ၁၃ လၾကာေတာ့ ကိုယ္ဝန္ရပါတယ္။
7) Depo မထိုးေတာ့တာ ၄ လရွိျပီး ကေလး မရေသးဘူး။
၁ဝ လ ထိုးထားျပီး အခု Othro tricylen (Norgestimate/Ethinyl estradiol) ေသာက္ေနရတယ္။ ရာသီျပန္ မွန္ေအာင္လို႔။ ၆ လ ရွိေနျပီ။ ကေလးထပ္လိုခ်င္သူေတြ မထိုးေစခ်င္ဘူး။
9) ၂ ႏွစ္ခြဲ ထိုးထားတယ္။ မထိုးဘဲ ၄ လေနေတာ့ ရာသီျပန္လာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂ ပါတ္တခါ လာေနတာ ၃ လရွိျပီ။ ၁ ႏွစ္ ေက်ာ္စျပဳျပီ၊ ကိုယ္ဝန္ မရေသးဘူး။
10) ၁ ႏွစ္ၾကာ ထိုးထားတယ္။ ဆရာဝန္က ေျပာတယ္ ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ ေပ်ာက္ေအာင္ ေစာင့္ရအံုးမယ္တဲ့။
11) Depo ၅ ႏွစ္ထိုးခဲ့တယ္။ ေဆးရပ္တာ ၁ ႏွစ္ၾကာျပီ။ ကိုယ္ဝန္လဲမရေသးပါလား။ စိတ္ပိန္လိုက္တာ။
12) ၂ ႏွစ္ၾကာ ထိုးခဲ့တယ္။ ၁၃ လရွိျပီ၊ ရာသီ တခါမွ မေပၚေသးဘူး။ ဘယ္ေလာက္ၾကာအံုးမယ္လဲ မေျပာတတ္ဘူး။
13) သားေလးရျပီး ေဆးထိုးခဲ့တာ အခု သားက ၆ ႏွစ္ရွိျပီ။ ထိုးေဆးရပ္ျပီး Patch ေျပာင္းသံုးေနတယ္။ ဒါကိုလဲ ျဖတ္လိုက္ျပီ။ ရာသီေတာ့ မွန္ေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္မရေသးဘူး။ ခုဆို ၆ လရွိျပီေပါ့။
14) ၄ ႏွစ္ထိုးထားတယ္။ မထိုးတာက ၁ ႏွစ္ခြဲ။ မရေသးဘူး။ မရေတာ့မွာ သိပ္စိုးရိမ္ေနတယ္။
15) ၇ ႏွစ္ထိုးခဲ့တယ္။ ၁ ႏွစ္ေစာင့္ေတာ့ ကုိယ္ဝန္ျပန္ရပါတယ္။ ဒီကေလးေမြးျပီး ေဆးထပ္ထိုးေနတယ္။ ၾကည့္အံုးမယ္ေလ။
16) ေဆးမထိုးဘဲ ေနခဲ့တာ ၄ လေတာ့ ရွိျပီ။ ၃ လေနတဲ့အထိ ရာသီမလာဘဲ အခု တပါတ္ခါ လာေနတယ္။
17) ကိုယ္ဝန္ပ်က္ျပီး တခါဘဲ Depo ထိုးဘူးေသးတယ္။ ၈ လရွိျပီ ရာသီမလာဘူး။ လတိုင္း စိတ္ညစ္မိတယ္။
18) ၃ ႏွစ္ခြဲထိုးထားတယ္။ ကိုယ့္မ်ိဳးပြါးစနစ္ကို ဒုကၡေပးေနတာဘဲလို႔ ျမင္လာတယ္။ ဆရာဝန္ကေတာ့ ဘာမွ မျဖစ္ပါဘူး ေျပာေပမဲ့ စိတ္ထဲမွာ သိေနတယ္။ ေဆးမထိုးတာ ၂ ႏွစ္ နဲနဲေက်ာ္ခဲ့ျပီ။ ကုိယ္ဝန္ မရေသးဘူး။ ရာသီက ၆ လေတာ့ မွန္ပါရဲ႕ ေနာက္ ၂ လမွာ ၂ ပါတ္တခါ ဆင္းတာကလဲ မ်ားလိုက္တာ။ ကေလးမရေတာ့မွ သိပ္ပူတာဘဲ။ ဘယ္သူမွ မထိုးၾကဘို႔ ေျပာခ်င္တယ္။
19) ကေလးဘယ္ေတာ့မွ မယူေတာ့ဘူးဆိုျပီး Depo ေဆး ၂ ႏွစ္ေက်ာ္ ထိုးခဲ့တယ္။ အဲဒီကတည္းက ေသြးမဆင္းဘူး။ ၁၉-၆-ဝ၆ မွာ ရပ္လိုက္တာ အခု ၁၃-၂-ဝ၇ အထိ ရာသီမလာေသးပါ။ လိင္စိတ္လဲ လံုးဝ ေလွ်ာ့က်သြားတယ္။
20) ေနာက္ Depo ေဆးထိုးရက္က ေအာက္တိုဘာ ၂ဝဝ၆။ ကေလးယူခ်င္ေနတယ္။ ရာသီက ျပန္မေပၚေသးဘူး။ ၾကြက္တက္တယ္။ အားကုန္သလို ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါ ကိုယ္ဝန္လား။ တခါမွ ကိုယ္ဝန္မရဘူးေတာ့ မသိဘူးေပါ့။ ရာသီမေပၚဘဲ ရတတ္သလားရွင္။
21) ကေလး ၂ ေယာက္ရျပီး ေအာက္တိုဘာ ၂ဝဝ၅ မွာ Depo ထိုးတယ္။ ဧျပီ ၂ဝဝ၆ မွာ မထိုးေတာ့ဘူး။ ရာသီလဲ မလာဘူး။
22) ႏိုဝဘၤာ ၂ဝဝ၆ ကတည္းက ေဆးဆက္မထိုးေတာ့ဘူး။ ေသြးျပန္ဆင္းပါတယ္။ ေဆးထိုးတံုးက လံုးဝမဆင္းခဲ့ဘူး။ အခု ၃ လ ၾကာေတာ့ ေနာက္ကိုယ္ဝန္ရေနျပီ။
23) က်မလဲ မထူးဘူး။ Depo မထိုးတာ ၂ဝဝ၆ ဒီဇဘၤာကတည္းက အခု ေဖေဖၚဝါရီအထိ ေသြးမဆင္းဘူး။
24) ေဆးထိုးတာ ၂၃-၃-၂ဝဝ၇ မွာ ရပ္လိုက္တယ္။ အခု ၁၉ လရွိျပီ။ အရင္ စားေဆးစားတံုးက ရာသီ ျပန္ဆင္းပါတယ္။ ရပ္ေတာ့လဲ ကုိယ္ဝန္ တန္းရတာဘဲ။
25) Depo ၂ ႏွစ္ထိုးခဲ့တယ္။ ဝလဲ ဝမလာပါဘူး။ ေဆးရပ္ေတာ့ ေသြးနဲနဲေလး ဆင္းတယ္။
26) ၈ ႏွစ္ Depo ထိုးထားတယ္။ ေသြးဆင္းမ်ားခဲ့တာ အေတာ္အဆင္ေျပတယ္ေလ။ ၾသဂုတ္ ၂ဝဝ၆ မွာ ရပ္လိုက္တယ္။ ေနာက္လ ေသြးဆင္းတယ္။ အခု ေဖေဖၚဝါရီ။ ၂ ခါေလာက္ ရာသီထိန္လို႔ စစ္ေတာ့ ကိုယ္ဝန္ မဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ ေသြးဆင္းတာက မ်ားလိုက္တာ။
27) Depo ၁ ခါထဲ ထိုးဘူးတယ္။ ၁၉-၁-ဝ၇ မွာပါ။ ရာသီနဲနဲေလး လာတယ္။ ေနာက္လလဲ နဲနဲေလးဘဲ။
28) ၁၅ ႏွစ္သမီးကတည္းက ရာသီမွန္ေအာင္ တားေဆးေတြသံုးခဲ့ရတယ္။ ၂ဝဝ၃ မွာ ထိုးေဆးထိုးတယ္။ ၾသဂုတ္မွာ ရပ္ျပီး ေဖေဖၚဝါရီအထိ ရာသီလာေအာင္ေစာင့္ရတယ္။ ဘာေဆးမွမပါဘဲ ငယ္ကတည္းက သူ႔ဖါသူဆင္းတာပါ။ အခု ကိုယ္ဝန္ ရပါ့မလားလဲ မသိဘူး။
29) ၁ ႏွစ္တိတိ ထိုးေဆးသံုးတယ္။ ေနာက္ေဆး ထိုးရမဲ့ရက္ေလာက္ နဲနဲဆင္းတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေတာ့ ေစာင့္ရတံုးဘဲ။
30) ၈ ႏွစ္ေလာက္ ထိုးေဆးနဲ႔ ေနခဲ့တယ္။ ၂ဝ-၁ဝ-ဝ၅ မွာ ေနာက္ဆံုးထိုးတယ္။ ၆ ခါရာသီလာျပီး ရပ္သြားလို႔ ဆရာဝန္က Provera pills ေဆးေပးတယ္။ ၾကြက္ေတာ့တက္တယ္။
31) ၁ ႏွစ္ Depo ထိုးတယ္။ မထိုးတာလဲ ၁ ႏွစ္ရွိျပီ။ ရာသီက မျဖစ္စေလာက္ေတာ့ လာပါတယ္။
32) ၁ ႏွစ္ ေဆးထိုးျပီးေတာ့ ဇႏၷဝါရီကေန ေအာက္တိုဘာအထိ ရာသီလာေအာင္ ေစာင့္ရတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေတာ့ ေစာင့္ရတံုးဘဲ။
33) မတ္လ ၂ဝဝ၅ မွာ သမီးေမြးျပီး ေဆးထိုးတယ္။ ဇြန္ ၂ဝဝ၅ မွာ နားလိုက္တယ္။ ၂ဝဝ၆ စက္တဘၤာအထိ ရာသီလာဘို႔ ေစာင့္ရတယ္။ ထိန္တာ ၂ လေတာ့ရွိျပီ ကိုယ္ဝန္ျဖစ္ေကာင္းပါရဲ႕။
34) ၾသဂုတ္ ၁၉၉၅ မွာ ေဆးစထိုးခဲ့တယ္။ ႏိုဝဘၤာ ၂ဝဝ၃ မွာရပ္လိုက္တယ္။ ၂ဝဝ၄ ဒီဇဘၤာမွာ ရာသီျပန္လာတယ္။ အခု ဧျပီ ၂ဝဝ၇ ရွိျပီ ကိုယ္ဝန္လဲ မရေသးပါ။
35) ၁ဝ ႏွစ္ Depo ထိုးခဲ့ပါတယ္။ ေသြးက ေစာေစာဆံုးမလို ေနလို႔။ အရိုးအားနည္းတာလဲ ရွိတယ္။ စိတ္မလာဘူး။ အေရျပား ပါးသလိုဘဲ။ ေဆးမထိုးတာ ၁၅ လရွိေနျပီ။ ရာသီ ၃ ခါေလာက္ေတာ့ လာတယ္ထင္တယ္။ ကေလး ရခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဆးေၾကာင့္ မရဘဲေနမလား မသိဘူး။
36) ၅ ႏွစ္ေဆးထိုးခဲ့ပါတယ္။ ၂ဝဝ၅ ႏိုဝဘၤာမွာ ရပ္လိုက္တယ္။ (မိုင္ဂရင္း) ျဖစ္လာတယ္။ စိတ္မူလဲ ေျပာင္းေနတယ္။ ျပန္မွန္ေအာင္ ၁၂ လေစာင့္ရတယ္။ ခုထိလဲ ရင္သားနာတယ္၊ ေမာသလိုဘဲ။ ေနာင္တရေနမိတယ္။
37) ၁၁ ႏွစ္ထိုးခဲ့တယ္။ ဇြန္ ၂ဝဝ၆ ကေနာက္ဆံုးေပါ့။ ဆရာဝန္ကေတာ့ ၁ ႏွစ္ ၁ ႏွစ္ခြဲၾကာတခါ နားဘို႔ေျပာပါတယ္။ ေအာက္တိုဘာ ၂ဝဝ၆ ကစျပီးမွန္ပါတယ္။ ေဆးထိုးေနတံုး မေကာင္းက်ိဳးလဲ မရ၊ ရာသီလဲမလာ၊ ကုိယ္ဝန္လဲ မရွိဘူး။ အခု တလရႏိုးရႏိုး ေစာင့္ေနပါတယ္။ ေဆးက သူတို႔ ေၾကာ္ညာသလို ျဖစ္တာမို႔ အျပစ္မတင္ခ်င္ပါ။
38) ၉ ႏွစ္ထိုးခဲ့တယ္။ ၁ ႏွစ္မွာ ရာသီ ၁ ခါဆင္းတယ္။ ေနာက္ စားေဆး ေျပာင္းခဲ့တယ္။ အဲေတာ့ ရာသီမွန္ပါတယ္။ ကိုယ္တေယာက္ထဲ မဟုတ္တာ သိရလို႔ ေတာ္ေသးရဲ႕။
39) ၁၈ လထိုးထားတယ္။ မထိုးတာ ၁ လရွိပါျပီ။ ကိုယ္ဝန္ရမလားလို႔ ဒါေတြဖတ္ရေတာ့ ဝမ္းနည္းမိတယ္။ အစက ဒီလို ျဖစ္တတ္တာ သိရင္ မထိုးခဲ့ပါဘူး။ မေျပာျပတဲ့ ဆရာဝန္ေတြကို ဆဲခ်င္တယ္။
40) ၂ ႏွစ္ Depo ထိုးထားတယ္။ ဧျပီ ၂ဝဝ၆ ကေနာက္ဆံုးပါ။ ႏိုဝဘၤဘာမွာ ကိုယ္ဝန္ရတယ္။ ဒီေလာက္ ေစာမယ္ မထင္တာ အမွန္ပါ။ ရာသီလဲ မလာဘဲ ဆက္ရတာ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီဇဘၤာမွာ ဖ်က္ျပစ္လိုက္တယ္။ ေဖေဖၚဝါရီမွာ ေဆးျပန္ထိုးတယ္။ ၅ဝ% ဟာ ၆ လ အတြင္း ကိုယ္ဝန္ျပန္ရတယ္ ဆိုတယ္ေလ။ ကိုယ္က ၅ဝ% ထဲ ပါမယ္ထင္တာဘဲ။
41) ၁ ႏွစ္ခြဲ ေဆးထိုးထားတယ္။ ရာသီမလာဘူး။ ဝလဲမလာဘူး။ အဲလိုမ်ိဳး ၃ ခါရွိပါျပီ။ အပ်ိဳေပါက္တံုးကတခါ၊ ပဌမ အိမ္ေထာင္နဲ႔တခါ။ အခု အိမ္ေထာင္နဲ႔ တခါေပါ့။
42) သူငယ္ခ်င္းက ေျပာလို႔ Depo ၂ ခါထိုးထားတယ္။ ကေလး ၂ ေယာက္ရွိပါတယ္။ အခု ေဆးရပ္မယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ထားတယ္။ ေဆးတခါ ထိုးျပီးတိုင္း ၁ လအၾကာမွာ စိတ္မူေျပာင္းေနတယ္။ ေနာက္လူေတြကို ေဆးထိုးဘို႔ က်မကေတာ့ အၾကံမေပးခ်င္ဘူး။
43) အသက္ ၁၆ မွာစထိုးျပီး ၁၉ ႏွစ္မွာရပ္တယ္။ အခု ၂၄ ရွိျပီ။ ကေလးမရွိေသးဘူး။ လတိုင္း ေသြးစြန္တာကလြဲရင္ ရာသီရယ္လို႔ မလာပါ။ ကေလးမရေတာ့မွာေတာ့ အေတာ္စိုးရိမ္ေနတယ္။ ကယ္ၾကပါအံုး။
44) သမီးေမြးျပီး ကတည္းက ေဆးထိုးတယ္။ ေဆးရဲ႕ဆိုုးၾကိဳးေတြက သိပ္ဆိုးတာဘဲ။ (မိုင္ဂရင္း) ျဖစ္တယ္၊ ၃ လထဲ ၁၃ ေပါင္ တိုးလာတယ္။ စိတ္မူေျပာင္းတယ္၊ မ်က္ႏွာေတြ နီျမန္းတယ္၊ ေမာေနတယ္၊ ကိုက္ခဲတယ္၊ အိပ္မေပ်ာ္ဘူး။ ေမလထဲ ထိုးရမွာ မထိုးေတာ့ဘူး။ ကေလးရခ်င္ေသးတယ္။ သမီးကို အေဖၚရေစခ်င္တယ္ေလ။ ေသြးကလဲ စြန္းယံုဘဲ။ ကံဆိုးခ်င္ေတာ့ သားအိမ္ကင္ဆာ ျဖစ္ေတာ့ ဒီႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီမွာ ခြဲရတယ္။ ကေလး ယူလို႔လဲ မရေတာ့ဘူး ထင္တယ္။
45) ၃ ႏွစ္ရွိျပီထင္တယ္ ေဆးထိုးတာ။ က်မ အသက္က ၁၅ ႏွစ္ဘဲ ရွိေသးတာ။ အခုေတာ့ ၂ဝ ေပါ့။ အခု စားေဆးသံုးေနတယ္။ ရာသီလာတယ္။ ဆိုးတယ္ေနာ္။ က်န္းမာေရး အာမခံ မရွိေတာ့ဘူး။ ေဆးမထိုးေတာ့ဘူးေပါ့။ ကိုယ္ဝန္ပ်က္-ဖ်က္တာလဲ အဆန္း မဟုတ္ဘူး မဟုတ္လား။ အိမ္ေထာင္လဲ မက်ေသးဘဲ၊ ကိုယ္ဝန္မပ်က္ဘူးတဲ့သူ တေယာက္မွ မေတြ႔ေသးဘူး။ ေဆးထိုးျပီး ၁ ႏွစ္ေနတာေတာင္ ကိုယ္ဝန္ မရတာလဲ မ်ားလွတယ္။ အစိုးရကို ဆႏၵျပၾကတာ ေကာင္းမယ္ထင္တယ္။
46) ၂ဝဝ၄ တံုးက Depo ထိုးတယ္။ ၂ဝဝ၆ မွာ နားလိုက္တယ္။ ကေလး ယူမလို႔ေပါ့။ ကံဆိုးခ်င္ေတာ့ ေဆးကေန က်မ အထဲက မ်ိဳးဥအိမ္ ခဲသြားျပီတဲ့။ အလုပ္မလုပ္ေတာ့ဘူးတဲ့။
47) ၂ဝဝ၅ ဧျပီမွာ သမီးေမြးျပီးကတည္းက Depo ထိုးတယ္။ လြယ္တယ္ထင္တာကိုး။ က်န္းမာေရး အာမခံ မရွိေတာ့တာနဲ႔ ေဒသခံဌာနသြား ေဆးအလကား ရတာေမးရတယ္။ ကေလးလိုခ်င္တာနဲ႔ ၂ဝဝ၆ ဇြန္မွာ ေနာက္ဆံုး ထိုးျပီး ရပ္လိုက္တယ္။ ရာသီျပန္လာတယ္။ အစက ကေလးမရေတာ့ႏိုင္ ျဖစ္တတ္တာ မသိခဲ့ဘူး။ ဘုရားသခင္ဘဲ အားကိုးရေတာ့မွာဘဲ ထင္တယ္။
48) ဇူလိုင္ ၂ဝဝ၆ မွာ ေနာက္ဆံုးထိုးတယ္။ အခု ၾသဂုတ္ ရာသီမလာလူး။ အရင္လက အစက္နဲနဲစြန္းတာဘဲရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္လကၡဏာေတြ အကုန္ရွိေပမဲ့ စစ္ေတာ့ မဟုတ္ဘူးတဲ့။ ပ်ိဳ႕တယ္၊ အားယုတ္တယ္။ ရင္သားတင္းတယ္။ စားခ်င္တာ စားမရဘူး။ လူတိုင္းကလဲ က်မကို ကိုယ္ဝန္ရွိျပီ ထင္ၾကတာေပါ့။ ဘယ္ေလာက္ေစာင့္ရမလဲ မသိဘူး။ ေဆးကို ၂ ႏွစ္ခြဲ ထိုးခဲ့တာပါ။
49) ေနာက္ Depo ထိုးမဲ့ရက္က ၾသဂတ္စ္ ၁ဝ ရက္။ ထိုးမလား-မထိုးဘူးလား စဥ္းစားေနတယ္။ အခုလို ေျပာၾကတာေတြ ဖတ္ရေတာ့ မထိုးေတာ့ပါဘူးရွင္။
50) ကိုယ္ဝန္ပ်က္ျပီး Depo တခါဘဲ ထိုးဘူးေသးတယ္။ ၁၈-၁-ဝ၇ တံုးကေပါ့။ ဧျပီမွာ ထိုးရမွာ မထိုးေတာ့ဘူး။ ၂၇-၄-ဝ၇ က လာတဲ့ရာသီက မရပ္ေတာ့ဘူး။ ဆရာဝန္က Tranexamic pills ေဆးေပးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ မရေသးပါ။ က်မလိုဘဲ ျဖစ္ၾကသလားဟင္။

 ေဒါက္တာတင့္ေဆြ

က်န္းမာေရးႏွင့္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္


 လူသားတုိ႔၏ ေရာဂါကာကြယ္ေရးႏွင့္ကုသေရးအတြက္ ေရွးယခင္က ေသာက္ေဆး၊ လိမ္းေဆးႏွင့္႐ွဴေဆးတို႔ကိုအသံုးျပဳကာကြယ္ကုသရာမွ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ခႏၶာကိုယ္ေပၚရွိ ေဆးထည့္လိုေသာေနရာကို ဓားျဖင့္ခြဲ၍ျပႊန္ျဖင့္ ေဆးရည္ေလာင္းထည့္ျခင္းျဖင့္ အနာေရာဂါအတြက္ ပိုမိုထိေရာက္ လ်င္ျမန္ေသာကုသမႈကို လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကသည္။ ထိုသို႔ျပြန္ျဖင့္ ေဆးရည္ေလာင္းထည့္ျခင္းသည္ ေဆးထုိးျခင္း၏ အစပင္ျဖစ္သည္။ ေဆးထုိးအပ္(Syringe) ဆိုသည္မွာ ဂရိစကား Syrinx မွ ဆင္းသက္လာျခင္းျဖစ္ၿပီး ျပႊန္(Tube) ဟု အဓိပၸာယ္ရပါသည္။

၁၈၄၄ ခုႏွစ္တြင္ အိုင္းရစ္သမားေတ္ာ Fraucis Ryrd က Hollow Needle ကို စတင္တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ျခင္းသည္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ေဆးထုိးအပ္မ်ား၏ အစပင္ျဖစ္သည္။ ၁၈၅၃ ခုႏွစ္တြင္ စေကာ့တလန္သမားေတာ္ Alexander Wood ႏွင့္ ျပင္သစ္သမားေတာ္ Charles Pravaz တို႔က ေဆးခ်ိန္ကို တိက်စြာေပးႏိုင္သည့္ ကိုယ္ထည္စေကးပါရွိေသာ သတၱဳႏွင့္ဖန္ ဆက္စပ္ထားသည့္ ေဆးထိုးအပ္ႏွင့္ ဖန္ေဆးထိုးအပ္မ်ားကုိ တီထြင္ခဲ့သည္။ ေခတ္အဆက္ဆက္တြင္ ပညာရွင္အသီးသီးမွ ေဆးထုိးအပ္မ်ားကို ပိုေကာင္းမြန္ေအာင္ အဆင့္ဆင့္တီထြင္ခဲ့ၾကေပသည္။ သို႔ရာတြင္ ျဖဳတ္၍တပ္၍ရေသာ ေဆးထိုးအပ္ႏွင့္ေဆးထိုးျပြန္တို႔ကုိ လူနာသို႔ေဆးမထိုးမီႏွင့္ေဆးထုိးၿပီးတြင္ အႏၲရာယ္ကင္းေစရန္အတြက္ ေရေႏြးေငြ႕ႏွင့္ျပဳတ္ျခင္း၊ ေဗ့စ္၊ ဆပ္ျပာ၊ အရက္ျပန္စသည္တုိ႔ကို အသံုးျပဳ၍ ေဆးေၾကာျခင္းျဖင့္ ပိုးသတ္ၾကရၿမဲသာ ျဖစ္ပါသည္။ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္သူ ဆရာဝန္ႏွင့္သူနာျပဳတုိ႔သည္ ေဆးထိုးအပ္တစ္ေခ်ာင္းတည္းႏွင့္ လူနာမ်ားစြာကို ေဆးထုိးၾကရသျဖင့္ လူနာသို႔ ကူးစက္ေရာဂါကူးစက္ခံရမႈမ်ားလည္း ရွိခဲ့ၾကပါသည္။ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ မတုိင္မီအခ်ိန္အထိ ဖန္ထည္ေဆးထိုးအပ္ကို ပုိမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ တီထြင္လာခဲ့ေသာ္လည္း ေဆးထုိးျခင္းေၾကာင့္ ကူးစက္ေရာဂါရရွိႏိုင္သည့္ အေျခအေနကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ေပ။

၁၉၅၆ ခုႏွစ္တြင္ နယူးဇီလန္ႏိုင္ငံမွ ေဆးဝါးထုတ္လုပ္သူ Colin Murdoch သည္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္(Disposable Syringe) ကို စတင္တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၆၁ ခုႏွစ္တြင္ Becton Dickinson (BD) ကုမၸဏီသည္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ကို ကမၻာသံုးအတုိင္းအတာအထိ တြင္က်ယ္စြာထုတ္လုပ္ျဖန္႔ခ်ိခဲ့သည္။ ယေန႔ေခတ္ ေဆးဝါးကာကြယ္ကုသမႈမ်ားတြင္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ကို သံုးစြဲလာၾကသျဖင့္ ေဆးထုိးျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္သည့္ ကူးစက္ေရာဂါရရွိမႈမ်ားကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ခဲ့ပါသည္။

တစ္ခါသံုးေဆးထိုးအပ္(Disposable Syringe) ကို ထုတ္လုပ္ရာတြင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ Polypropylene ပလတ္စတစ္ေကာ္ေစ့ကို ပလတ္စတစ္ ပုံသြင္းစက္(Injection Moulding Machine) မ်ားျဖင့္ေဆးထုိးျပြန္ (Barrel) ႏွင့္ထိုးတံ (Plunger) တို႔ ပံုသြင္းထုတ္လုပ္ကာ က်န္အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို သီးျခားထုတ္လုပ္ေသာ စက္႐ံုမ်ားမွ မွာယူေလ့ရွိၾကပါသည္။ တစ္ခါသံုး ေဆးထုိးအပ္တစ္ေခ်ာင္းတြင္ ပါဝင္တည္ေဆာက္ထားသည့္ အပ္ဖံုး(Needle Cap)၊၊ အပ္ (Needle)၊ အမစြပ္(Hub) ၊ အဖိုစြပ္(Nozzle) ၊ ထုထည္အမွတ္ အသား(Graduate Scale) ၊ ေဆးထုိးျပြန္(Barrel) ၊ ေရာ္ဘာစုိ႔(Rubber Gasket) ၊ ထိုးတံ(Plunger) တုိ႔ကို အစိတ္အပိုင္းတပ္ဆင္စက္(Assem- bling Machine) ျဖင့္ တပ္ဆင္ၾကရပါသည္။

တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ထုတ္လုပ္မႈသည္ စက္မႈနည္းပညာအဆင့္အတန္း အလယ္အလတ္အဆင့္သာရွိသည့္ သာမန္ပလတ္စတစ္စက္႐ံုမ်ားတြင္ ထုတ္လုပ္ႏိုင္သည္ဟု ထင္မွတ္ရေသာ္လည္း လူ႔အသက္ကိုရင္း၍ ကာကြယ္ကုသရမည့္ ေဆးဝါးပစၥည္းျဖစ္သျဖင့္ ေကာင္းမြန္ေသာ ထုတ္လုပ္မႈနည္းစဥ္ GMP (Good Manufacturing Practices for Pharmaceutical Products) ကို တိက်စြာလိုက္နာထုတ္လုပ္ၿပီး ေဘးအႏၲရာယ္ကင္းရွင္းမႈ(Safety) ႏွင့္ အရည္အေသြးျပည့္မီမႈ(Quality) တို႔ျပည့္စံုရန္ အထူးလိုအပ္ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ ထုတ္လုပ္မႈသည္ ေဆးဝါးထုတ္လုပ္သည့္စက္႐ံုမ်ား၏ အဆင့္အတန္းႏွင့္ နည္းပညာလုိအပ္ခ်က္အတိုင္း ႏိုင္ငံတကာစံညႊန္းျဖင့္ တိက်စြာထုတ္လုပ္ၾကရပါသည္။

လူနာကုသရန္အတြက္ ထိုးသြင္းမည့္ေဆးသည္ အာနိသင္ရွိမႈ(Efficacy)၊ ေဘးအႏၲရာယ္ကင္းရွင္းမႈ(Safety) ႏွင့္ အရည္အေသြးျပည့္မီမႈ(Quality) တို႔ မည္မွ်ေကာင္းမြန္သည္ျဖစ္ေစ အသံုးျပဳသည့္ေဆးထုိးအပ္သည္ ဗက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ အမႈန္အမႊားလံုးဝကင္းစင္ေသာ Sterile Product မျဖစ္ခဲ့လွ်င္ လူနာတြင္ အျခားေသာေရာဂါေဝဒနာမ်ားတုိး၍ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။ အဆိုးဆံုးအေျခအေနမွာ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္၏ ေဆးထိုးျပြန္ (Barrel) အတြင္းတြင္ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ အမႈန္အမႊားတစ္စံုတစ္ရာပါရွိပါက ယင္းအမႈန္အမႊားသည္ ထုိးသြင္းသည့္ ေဆးႏွင့္အတူ လူနာ၏ေသြးေၾကာအတြင္းေရာက္ရွိကာ အသက္ဆံုး႐ံႈးႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ထုတ္လုပ္သူအေနျဖင့္ စီးပြားေရးအရ တြက္ေျခကိုက္မႈတစ္ခုတည္းကိုသာ ေရွး႐ႈျခင္းမဟုတ္ဘဲ အသံုးျပဳသည့္ ကုန္ၾကမ္းအားလံုးကို ေဆးဝါးပစၥည္းမ်ားအတြက္ သီးျခားထုတ္လုပ္ထား ရွိသည့္ Medical Grade ကုန္ၾကမ္းမ်ားျဖင့္သာ ထုတ္လုပ္ရန္လုိအပ္ပါသည္။ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားအပါအဝင္ ျပည္သူအားလံုးသည္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္အသံုးျပဳမည္ဆုိပါက မွန္ကန္စြာေရြးခ်ယ္တတ္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ ေဆးဝါးႏွင့္ေဆးပစၥည္းမ်ဳိးစံုထုတ္လုပ္ရာတြင္ ကမၻာ့အသိအမွတ္ျပဳ သုိ႔မဟုတ္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕(WHO) အသိအမွတ္ျပဳသည့္ စက္မႈႏိုင္ငံႀကီးမ်ား၏ ေဆးဝါးကုမၸဏီတံဆိပ္ျဖင့္ ထုတ္လုပ္သည့္တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ (Branded Products) မ်ားကုိ ယံုၾကည္စိတ္ခ်စြာသံုးစြဲႏိုင္ပါသည္။ ထိုသို႔မဟုတ္ပါက သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံမ်ား၏ အစားအေသာက္ႏွင့္ေဆးဝါးကြပ္ကဲေရးအဖြဲ႕ (FDA) ကဲ့သို႔ ႀကီးၾကပ္စစ္ေဆးရန္ အလွမ္းမမီသည့္ မိမိႏိုင္ငံျပင္ပနယ္စပ္ေဒသမ်ားမွ ထုတ္လုပ္တင္သြင္းလာေသာ ဇာစ္ျမစ္မသိရွိႏိုင္သည့္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ တံဆိပ္မ်ဳိးစံုကို ေစ်းႏႈန္းသက္သာမႈတစ္ခုတည္းျဖင့္ ဝယ္ယူအသံုးျပဳရန္မသင့္ပါ။

ျမန္္မာႏိုင္ငံတြင္ စက္မႈဝန္ႀကီးဌာန၊ ေဆးဝါးႏွင့္စားေသာက္ကုန္လုပ္ ငန္း၊ အမွတ္(၂)ေဆးဝါးစက္႐ံု(အင္ေရာင္း)အား ေက်ာက္ဆည္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း တည္ေထာင္၍MYANMA PHARMACEUTICAL FACTORY KYAUKSE (MPF KYAUKSE) အမွတ္တံဆိပ္ျဖင့္ မိမိႏိုင္ငံသားမ်ားက်န္းမာေရးအတြက္ ယံုၾကည္စိတ္ခ်စြာအသံုးျပဳႏိုင္ရန္ တစ္ခါသံုးေဆးထိုးအပ္Disposable Syringe မ်ားအား 3ml ေဆးထိုးအပ္၊ 5 ml ေဆးထိုးအပ္ႏွင့္ 20ml ေဆးထိုးအပ္ဟူ၍ အရြယ္အစားသံုးမ်ဳိးခဲြကာ ကမၻာ့အဆင့္မီထုတ္ လုပ္လ်က္ရွိပါသည္။ ယင္းအမွတ္ (၂)ေဆးဝါးစက္႐ံု(အင္ေရာင္း)တြင္တစ္ခါသံုး ေဆးထိုးအပ္မ်ားသာမက ျပည္သူမ်ား၏ေရာဂါကာကြယ္ေရးအတြက္ ထိုးေဆးမ်ဳိးစံု၊ ေသြးေၾကာသြင္းေဆးရည္မ်ဳိးစံု၊ ဓာတ္ဆား၊ ဂလူးကို႔စ္ႏွင့္ တက္ထရာဆိုက္ကလင္းမ်က္စဥ္းေဆးေတာင့္တို႔ကို ေဆးအမယ္ေပါင္း ၃၁ မ်ဳိးခဲြ၍ ထုတ္လုပ္ျဖန္႔ခ်ိလ်က္ရွိပါသည္။

MPF (Kyaukse) တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ထုတ္လုပ္သည့္ အေဆာက္အအံုအား(WHO) ၏ GMP Guide Line သတ္မွတ္ခ်က္အတိုင္း အနံ႔ အသက္ကင္းစင္ၿပီး ေကာင္းမြန္က်ယ္ဝန္းသန္႔ရွင္းေသာ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ လံုေလာက္ေသာအလင္းေရာင္၊ လံုေလာက္ေသာေလဝင္ေလထြက္ရွိသည့္ သီးျခားအေဆာက္အအံုျဖင့္သာ ထုတ္လုပ္လ်က္ရိွသည္။ အေဆာက္အအံု အတြင္းရွိၾကမ္းခင္း၊ နံရံ၊ မ်က္ႏွာၾကက္မ်ားကို အမႈန္အမႊားမထြက္ေစရန္ႏွင့္ အမႈန္အမႊားမကပ္ႏိုင္ေစရန္ တည္ေဆာက္ထားရွိၿပီး မ်က္ႏွာျပင္ေခ်ာေမြ႕ေစရန္ Epoxy Paint သုတ္လိမ္းထားရွိသည္။ အေဆာက္အအံုအတြင္း၌ အထက္၊ ေအာက္၊ ေဘးနံေထာင့္ခ်ဳိးမ်ားတြင္ ပိုးမႊားမ်ားမခိုေအာင္းႏိုင္ေစရန္ႏွင့္ သန္႔ရွင္းမႈလြယ္ကူစြာ ျပဳလုပ္ႏိုင္ရန္အတြက္ ေထာင့္ခ်ဳိးေနရာမ်ားအား ေထာင့္ေကြးပံုစံ(Curves) မ်ား ျပဳလုပ္ထားရွိပါသည္။

တစ္ခါသံုးေဆးထိုးအပ္ထုတ္လုပ္ေရးစက္မ်ားျဖစ္သည့္(Injection Moulding Machine၊ Printing Machine၊ Assembling Machine & Packing Machine )တို႔ တပ္ဆင္ထားရွိသည့္အခန္းမ်ားအား ကမၻာေပၚတြင္ အသန္႔ရွင္းဆံုးအဆင့္ျဖစ္သည့္ Cleaned Room မ်ားအျဖစ္ အေထာက္အကူျပဳစက္ပစၥည္း(Utility) မ်ားျဖင့္ တပ္ဆင္တည္ေဆာက္ထားရွိပါသည္။ တစ္ခါသံုးေဆးထိုးအပ္ထုတ္လုပ္သည့္ အခန္းသန္႔မ်ားအတြင္း၌ အလ်ား၊ အနံ၊ အျမင့္ တစ္ေပပတ္လည္(1ft3) တြင(0 .5um) ထက္ႀကီးေသာအမႈန္အမႊားမ်ား(Particles) အေရအတြက္ 10000 ထက္မပိုေစရန္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားရွိသည္။ အေဆာက္အအံုအတြင္းသို႔ ျပင္ပေလတိုက္႐ိုက္ ထိေတြ႕ျခင္းမရွိေစရန္ႏွင့္ အခန္းသန္႔အတြင္း၌ အပူခ်ိန္၊ စိုထိုင္းဆႏွင့္ သန္႔ရွင္းမႈတို႔ကိုသတ္မွတ္ခ်က္အတိုင္း ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ႏွင့္ ျပင္ပေလထုထက္ ေလဖိအားမ်ားေစျခင္း(Positive Pressure) ရရွိေစရန္တို႔အတြက္ Heating Venlation & Air Conditioning (HVAC)System မ်ားတပ္ဆင္ထားရွိပါသည္။ အခန္းသန္႔ မ်ားအတြင္း အဝင္အထြက္ျပဳလုပ္ရာတြင္ သတ္မွတ္ထားသည့္ Positive Pressure မေလွ်ာ့ေစရန္ႏွင့္ အခန္းသန္႔၏ ျပင္ပေလမဝင္ေစရန္ ၾကားခံအကန္(Air Lock) မ်ားတပ္ဆင္ထားရွိၿပီး အခန္းသန္႔မ်ားအတြင္းသို႔ ဝင္/ထြက္ခြင့္ရွိသူ ထုတ္လုပ္ေရးဝန္ထမ္းမ်ားသာ အဝင္/အထြက္ ျပဳလုပ္ရသည္။ အခန္းသန္႔ မ်ားအတြင္းသို႔ ဝင္/ထြက္ခြင့္ရွိသူမ်ားသည္လည္း တစ္ကိုယ္ရည္သန္႔ရွင္း စင္ၾကယ္ၿပီးေနာက္ ပိုးသတ္ထားေသာထုတ္လုပ္ေရးဝတ္စံု(Clean Gown) ဝတ္ဆင္ ၿပီးမွ ဝင္/ထြက္ ၾကရပါသည္။

တစ္ခါသံုးေဆးထိုးအပ္ထုတ္လုပ္ရန္အတြက္ အသံုးျပဳေသာ ကုန္ၾကမ္း မ်ားကိုWHO အသိအမွတ္ျပဳ Certificate ႏွင့္သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံ FDA မွ ခြင့္ျပဳထားေသာ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်မႈလိုင္စင္ရွိသူမ်ားျဖစ္သည့္ Reliable Supplier ကုမၸဏီမ်ားထံမွသာ ေပးသြင္းေစၿပီး ယင္း Supplier မ်ားမွ ကုန္ၾကမ္းမ်ား၏ COA (Certificate of Analysis ) ႏွင့္ ေဆးဝါးကုန္ၾကမ္း နမူနာ(Buying Sample)မ်ားကို တစ္ခါသံုး ေဆးထုိးအပ္ထုတ္လုပ္သည့္ စက္႐ံုသို႔ ေပးပို႔ေစကာ စက္႐ံု၏အရည္အေသြးစစ္ေဆးေရးႏွင့္ သုေတသန ဓာတ္ခြဲခန္းတြင္ စမ္းသပ္ေအာင္ျမင္မႈရွိသည့္ကုန္ၾကမ္းကိုသာ အသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။

တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ထုတ္လုပ္ေသာ ထုတ္လုပ္ေရးဝန္ထမ္းမ်ားသည္ ေဆးဝါးပညာရွင္၊ ဓာတုပညာရွင္၊ အဏုဇီဝ ပညာရွင္ႏွင့္ အင္ဂ်င္နီယာမ်ား ပါဝင္ထုတ္လုပ္လ်က္ရွိသည့္အျပင္ ကူးစက္ေရာဂါ၊ အေရျပားေရာဂါႏွင့္ စိတ္ေရာဂါကင္းရွင္းေစရန္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္ပတ္လည္ ေဆးစစ္ေအာင္ျမင္သူမ်ား ျဖစ္ရပါသည္။ ထုတ္လုုပ္ေရးဝန္ထမ္းမ်ားသည္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္စဥ္အတြင္း အမႈန္အမႊားႏွင့္ ခ်ည္မွ်င္စမ်ား ကြၽတ္ထြက္ျခင္းမရွိသည့္ ပိုးသတ္ထားေသာ ထုတ္လုပ္ေရးဝတ္စံု (Lint Free Clean Gown) မ်ား ဝတ္ဆင္လုပ္ေဆာင္ ၾကရပါသည္။

တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ထုတ္လုပ္ရာတြင္ ထုတ္လုပ္ၿပီးေသာ ေဆးထုိးအပ္မ်ားအား ေရျဖင့္ေဆးေၾကာသန္႔စင္ျခင္း ျပဳလုပ္၍မရပါ။ သို႔ရာတြင္ ထုတ္လုပ္ထားသည့္ ေဆးထုိးအပ္မ်ားသည္ ပိုးမႊားႏွင့္ အမႈန္အမႊားကင္းစင္သည့္ ပိုးသတ္ထားေသာပစၥည္း(Sterile Products) မ်ားျဖစ္ရပါမည္။ MPF (Kyaukse) တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္မ်ားကိုEthylene Oxide (EO) Gas အသံုးျပဳ၍EO Sterilizer ျဖင့္ ေပါင္းခံပိုးသတ္ထားပါသည္။

ထုတ္လုပ္ၿပီး တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ကို အထူးစီမံေဖာ္စပ္ထားေသာ ပလတ္စတစ္အိတ္ Poly Ethylene / Poly Ethylene Terephthalate (PE/PET) Laminated Transparent Flim ျဖင့္ လံုျခံဳစြာ ထုပ္ပိုးထားရွိပါသည္။(PE/ PET) ပလတ္စတစ္အိတ္ျဖင့္ ထုပ္ပိုးရျခင္းမွာ သာမန္ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ားသည္ EO Gas ျဖင့္ ျဖတ္သန္းႏိုင္ျခင္းမရွိသျဖင့္ အထူးစီမံေဖာ္စပ္ထားသည့္ ပလတ္စတစ္အိတ္(Packing )မ်ားျဖင့္ ထုပ္ပုိးထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ EO Gas သည္ ပိုးသတ္ႏုိင္ေသာ အာနိသင္ရွိေသာ္လည္း ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး(Side Effect) မွာ လူ႔ခႏၶာကိုယ္သည္ ယင္းဓာတ္ေငြ႕မွတစ္ဆင့္ ထြက္ေပၚလာေသာ ဓာတ္ေပါင္းမ်ားႏွင့္ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႕ပါက ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ေစႏိုင္သျဖင့္ တစ္ခါသံုး ေဆးထုိးအပ္ အိတ္အတြင္း၌ EO Gasမ်ား ၾကြင္းက်န္ေနျခင္း မရွိရန္လိုအပ္ပါသည္။ MPF (Kyaukse) တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္၏ PE/PET ပလတ္စတစ္အိတ္တြင္ EO Gas မ်ား လြယ္ကူစြာျပန္လည္ျဖတ္သန္းထြက္ေစမည့္ အထူးစကၠဴ(Medical Grade Paper Strip) တပ္ဆင္အသံုးျပဳထားပါသည္။ ယင္းသို႔ PE/PET ပလတ္စတစ္အိတ္တြင္Medical Grade Paper Strip ပါရွိ အသံုးျပဳျခင္းအားျဖင့္EO Gas ျဖင့္ ပိုးသတ္သည့္အခါတြင္ Packing ပလတ္စတစ္အိတ္အတြင္းမEO Gas မ်ားကို
EO Sterilizer မွVacuum စနစ္ျဖင့္ စုပ္ထုတ္သန႔္စင္ေစရန္ ျဖစ္ပါသည္။ Packing ပိတ္ ပိုးသတ္ၿပီး တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္မ်ားတြင္EO Gas လက္က်န္ရွိ မရွိကိုလည္း ဓာတ္ေငြ႕တိုင္းတာေသာစက(EO Gas Chromatography ) ျဖင့္ ထပ္မံတိုင္းတာ စစ္ေဆးရပါသည္။ ထို႔အျပင္ ထုတ္လုပ္ၿပီး တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္မ်ားအား ဗက္တီးရီးယားအေသအေက် အပုိင္းအစမ်ားေၾကာင့္ လူကုိဥပဒ္ျဖစ္ေစသည့္ ပုိင္႐ိုဂ်င္f (Pyrogen) ႏွင့္ အဆိပ္အေတာက(Toxicity) ကင္းစင္ျခင္းကုိ အာမခံရန္အတြက္ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈ (Microbiological Test) မ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ သံုးစြဲသူမ်ားအား ယံုၾကည္စိတ္ခ်ေဘးကင္းေစပါသည္။

ေဆးဝါးေစ်းကြက္အတြင္း အမ်ားဆံုးေတြ႕ရွိရသည့္ သာမန္ပလတ္စတစ္ အိတ္မ်ားျဖင့္ လွပစြာထုပ္ပုိးထားေသာ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္ Packing ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ားသည္ ပုိးသတ္ေသာEthylene Oxide (EO) Gas ျဖတ္သန္းႏုိင္ျခင္းမရွိသျဖင့္ လံုျခံဳစြာထုပ္ပုိးၿပီးမွသာ EO Gas ျဖင့္ေပါင္း၍ ပုိးသတ္ရမည့္အစားထုပ္ပုိးျခင္းမျပဳမီ ပုိးသတ္ၿပီးမွထုပ္ပုိးပါက အမႈန္ႏွင့္ ဗက္တီးရီးယား ပုိးမႊားကင္းစင္ေၾကာင္း အာမခံႏုိင္ျခင္းမရွိေပ။ ထုိ႔ထက္ပုိဆုိးသည္မွာ EO Gasသည္ ေစ်းႏႈန္းႀကီးျမင့္၍ ဝယ္ယူရရွိရန္ခက္ခဲေသာ ကန္႔သတ္ပစၥည္းျဖစ္သျဖင့္ EO Gas ေပါင္းခံ ပုိးသတ္ျခင္းမျပဳထားပါက သံုးစြဲရန္လံုးဝမသင့္ေသာ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္မ်ားသာျဖစ္ပါမည္။MPF (Kyaukse) တစ္ခါသံုး ေဆးထုိးအပ္မ်ားအား ထုပ္ပိုးမႈပံုစံအျဖစ္ အတြဲလုိက္သယ္ယူႏုိင္ေသာ Blister Packing ႏွင့္ ေဆးထုိးအပ္တစ္ေခ်ာင္းစီ ထုပ္ပုိးထားေသာRibbon Packing တုိ႔ျဖင့္ ထုပ္ပုိးထားရွိပါသည္။

သုိ႔ျဖစ္ပါ၍ ျမန္မာႏုိင္ငံသူ ႏုိင္ငံသားအေပါင္းသည္ က်န္းမာေရးႏွင့္ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္၏ အေျခခံဗဟုသုတကုိ သိရွိနားလည္လာၿပီးေနာက္ မိမိတုိ႔က်န္းမာေရးအတြက္ ကာကြယ္ကုသရန္ ေဆးထိုးရမည္ဆုိပါက ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရေသာ တစ္ခါသံုးေဆးထုိးအပ္မ်ိဳးကိုသာ ေရြးခ်ယ္အသံုးျပဳႏုိင္ပါရန္ ေရးသားတင္ျပလုိက္ရပါသည္။

ကိုကိုေအာင္(ေဆး၀ါး/စားကုန္)
The Mirror Daily

Muscle twitch ၾကြက္သားလႈပ္ျခင္း


ကြ်န္ေတာ့အမ်ိဳးသမီး အသက္ ၄၁ ႏွစ္၊ ဘယ္ဘက္ မ်က္ႏွာျခမ္းက တြန္႔တြန္႔ေနတာၾကာပါၿပီ။ ဆရာေျပာျပတဲ့ အထက္ကအဆင့္ထိေတာ့ မျဖစ္ေသးပါ။ ေပါင္ ၁၄၀၊ အရပ္ ၅ ေပ ၂ လက္မပါ။ ဝပါတယ္။ ဆရာဝန္နဲ႔ျပေတာ့ Reju Nuron ဆိုတဲ့ Methylcobalamin and Alpha Lipoic Acid Capsules ကို ညအိပ္ရာဝင္ ေသာက္ရပါတယ္။ အၾကာႀကီးေသာက္ဖို႔ ၫြန္ပါတယ္။ အေတာ္ေလး သက္သာပါတယ္ ။ ေပ်ာက္ေတာ့ အ႐ွင္း မေပ်ာက္ေသးပါ ။ ဆက္လက္ေသာက္သြားရမွာလား ။ ဆရာ၏ အၾကံျပဳခ်က္ ကေလးမ်ား ေျပာၾကားေပးပါ ။

စိတ္ကေနခိုင္းလို႔ လႈပ္တာမဟုတ္ဘဲ Muscle twitch ၾကြက္သားလႈပ္တာကို ေဆးစာနဲ႔ Fasciculation ေခၚတယ္ ။ အေပၚယံအေရျပားမွာျဖစ္တာ (ျမင္ရတယ္) နဲ႔ အတြင္းပိုင္း မွာျဖစ္တာလို႔ရွိတယ္ ။ Motor tics ၾကြက္သား ဆတ္ကနဲ လႈပ္တာလိုဘဲ Vocal tics အသံ မွာျဖစ္တာလဲရွိတယ္ ။ ကေလး ၂၅% မွာ အနည္းနဲ႔အမ်ားျဖစ္ၾကတယ္။ စိတ္ဖိအားမ်ားတာ၊ အိပ္ေရးပ်တာကေနျဖစ္ၾကရွာတယ္။ Muscle twitches ၾကြက္သားလႈတ္တာ ဆက္တိုက္ဆက္တိုက္ စိတ္ကေနမခိုင္ဘဲလႈပ္တာမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ ၾကြက္သားလႈတ္တာ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းေတြက မ်ားတယ္။ အမ်ားစုဟာ စိုးရိမ္စရာမရွိတာေတြ ျဖစ္တယ္။

• Poliomyelitis ပိုလီယိုေရာဂါ၊ Neuromyotonia နဲ႔ Spinal muscular atrophies (SMA) ေရာဂါေတြကေန ျဖစ္တယ္။
• Acetylcholinesterase inhibitors ပါတဲ့ Myasthenia gravis ေခၚတဲ့ ၾကြက္သားေရာဂါအတြက္ေပးတဲ့ ေဆးကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Organophosphate poisoning အင္းဆက္သတ္ေဆး အဆိပ္သင့္ရင္လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Valium ေဗလီယမ္လို စိတ္ျငိမ္ေဆးျဖစ္ရာကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Magnesium deficiency (မက္ဂနီဆီယမ္) ဓါတ္နည္းလို႔လဲျဖစ္ႏိုင္တယ္။
• Rabies ေခြးရုးျပန္ေရာဂါကေနလဲျဖစ္တယ္။
• Anticholinergic drugs ဗိုက္နာသက္သာေဆးေတြ၊
• Diphenhydramine (Benadryl, Dimedrol, Daedalon and Nytol) အင္တီဟစ္တမင္းေဆးေတြ၊
• Dimenhydrinate (Dramamine, Driminate, Gravol, Gravamin, Vomex, and Vertirosan) ကားမူး၊ အအန္ေပ်ာက္ေဆးေတြ၊
• Caffeine, Pseudoephedrine (Sudafed), Amphetamines လို စိတ္ႏိုးၾကားေစတာေတြ၊
• Salbutamol (Proventil, Combivent, Ventolin) ပန္းနာေဆးေတြ။

ကုသတာမွာ ျဖစ္ေစတာကိုသိရင္ ကုေပးရမယ္။ ဥပမာ Magnesium နည္းသူကို မက္ဂနီဆီယမ္ေပးရတယ္။ မက္မုန္သီ၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ ဟင္းႏုႏြယ္ရြက္ေတြမွာပါတယ္။ Magnesium supplements ေဆးလဲေသာက္ႏိုင္တယ္။ မ်ားရင္လဲ မေကာင္းပါ။ ဝမ္းေလွ်ာမယ္။ Milk of Magnesia ဝမ္းေပ်ာ့ေဆးေသာက္ရသူေတြ သတိထားရမယ္။ လိပ္ေခါင္းအတြက္ ေပးတယ္။

Benign fasciculation syndrome (BFS) ေခၚတဲ့ ၾကြက္သားလႈပ္ေရာဂါလဲရွိတယ္။
• အမ်ားအားျဖင့္ မ်က္ခြံ၊ လက္နဲ႔ ေျခေထာက္မွာျဖစ္တယ္။ လွ်ာမွာလဲျဖစ္တတ္ေသးတယ္။
• နားေနရင္းလဲျဖစ္တယ္။ ပင္ပန္းလို႔၊ စိုးရိမ္စိတ္မ်ားလို႔၊ ၾကြက္သားေတြနာလို႔ကေနလဲျဖစ္တယ္။
• Electromyography (EMG) နည္းနဲ႔ေရာဂါရွာတယ္။
• စိုးရိမ္စိတ္မ်ားသူေတြကို beta-blockers နဲ႔ anti-seizure drugs ေဆးေတြေပးႏိုင္တယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

Bell's palsy မ်က္ႏွာတျခမ္းေလျဖတ္ျခင္း


က်ေနာ္အသိတေယာက္ ဦးေခါင္းတျခမ္းကိုက္ၿပီး ပါးတဖက္ေစာင္းေနတယ္။ ၿပီးေတာ့ မ်က္စိတဖက္လဲ မွိတ္လို႔မရဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ က်န္းမာေရးေကာင္းပါတယ္။ ဦးေခါင္းတဖက္ကိုက္ခဲေနၿပီး စကားေျပာရတာလဲ အဆင္မေျပဘူး။ မ်က္စိတဖက္ကလဲ လံုး၀မွိတ္လို႔မရျဖစ္ေနတယ္။ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ဆိုတာ အၾကံးေပးေသခ်င္ပါတယ္။

မ်က္ႏွာတျခမ္းေလျဖတ္တာကို Bell's palsy လို႔ေခၚတယ္။ စေကာ့တလန္ဆရာဝန္ Charles Bell ကေနစသိခဲ့တဲ့ Facial paralysis တမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ လူတသန္းမွာ ၂ဝ-၂၃ ေယာက္ျဖစ္တယ္။ အသက္ရေလျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားေလ။ အေမရိကားမွာ တႏွစ္မွာ လူ ၄ ေသာင္းျဖစ္တယ္။

ျဖစ္တဲ့ဘက္က Cranial nerve VII (Facial nerve) အာရံုေၾကာမွာေရာဂါလာျဖစ္တာပါ။ Brain tumor ဦးေႏွာက္ အက်ိတ္၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာပိတ္တာ၊ (လိုင္းမ္) ေရာဂါစတဲ့ ဆိုးတဲ့ေရာဂါေတြရဲ႕ အဆက္ကေနလဲ ျဖစ္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ ကေနလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေရယံုပိုး။ ေရေက်ာက္၊ Infectious mononucleosis (အင္ဖက္ရွပ္စ္-မိုႏို ႏူကလီယိုးဆစ္) ေတြကေနျဖစ္ေစတယ္။ တခါတေလဘာလို႔ျဖစ္လဲမသိႏိုင္ဘူး။ တစိတ္တပိုင္းကေန လံုးဝ အာရံုေၾကာ အလုပ္မလုပ္တာအထိ ျဖစ္တယ္။ ႏွစ္ဖက္လံုးျဖစ္တာ ၁% ေတာင္မရွိဘူး။

ရုတ္တရက္ျဖစ္မယ္။ မ်က္ႏွာၾကြက္သားေတြ တြဲလုပ္တဲ့အလုပ္ကိုထိခိုက္မယ္။ Lower motor neuron type အမ်ိဳးအစား ေလျဖတ္တယ္လို႔ ေခၚတယ္။ ျဖစ္တဲ့ဘက္မွာမ်က္လံုးကိုပိတ္မရဘူး၊ မ်က္ေတာင္ခတ္တာ၊ မ်က္လံုးပိတ္-မွိတ္တာ၊ ျပံဳးတာ၊ မ်က္ေမွာင္ ကုပ္တာ၊ တံေတြးမထိန္းႏိုင္တာ၊ ႏွာသီးဖ်ားေဖါင္း-ပိန္လုပ္တာ၊ မ်က္စျပစ္တာေတြ မလုပ္ႏိုင္ ျဖစ္လာတယ္။ မ်က္ရည္ နည္းလာမယ္။ နားေနာက္ကနာမယ္။ မ်က္ႏွာၾကြက္သားေတြ အားနည္းလာမယ္။ မ်က္စိပိတ္ဘို႔ ခက္လာမယ္။ သြား-ပါးထံုလာမယ္။ မ်က္ရည္စီးက်မယ္။ မ်က္စိေဝဝါးမယ္။ ေအာက္မ်က္ခြံလံေနမယ္။ အေပၚမ်က္ခြံ ေအာက္က်ေနမယ္။ ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္ၾကားအရစ္ ေပ်ာက္မယ္။ မ်က္လံုးေပၚေနလို႔ မ်က္ၾကည္လႊာေရာင္မယ္။ ဒါဆိုရင္ ဆိုးတယ္။ လွ်ာ ေရွ႕ပိုင္း ၃ ပံု ၂ ပံုမွာအရသာပ်က္လာေသးတယ္။ ၃ဝ% အသံလိႈင္းအေျပာင္းအလဲမွာထူးျခားတာမယ္။ ခါတိုင္းၾကားေနၾကအသံကို မခံခ်င္ျဖစ္လာတယ္။ ၅၇% အရသာပ်က္မယ္။ ၆ဝ% နားထဲမွာကိုက္မယ္။

ေနာက္ဆက္တဲြျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ဆိုးက်ိဳးတခုကေတာ့ အရသာပ်က္တာ၊ မ်က္ႏွာၾကြက္သားလႈတ္ေနတာ၊ မ်က္ႏွာနာေနတာနဲ႔ မ်က္ၾကည္လႊာပိုးဝင္တာေတြ ျဖစ္တယ္။

ဘယ္လိုကုသမလဲ
မ်က္စိကိုကာကြယ္မႈလုပ္ရမယ္။ Artificial tears မ်က္ရည္တုမ်က္စဥ္းခပ္ပါ။ မ်က္ခြံကိုပလာစတာနဲ႔ ၁-၂ ရက္ ပိတ္ထားသင့္ေသးတယ္။ ေအာက္မ်က္ခြံလံေနတာကိုလဲပလာစတာနဲ႔ ယာယီလုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ မ်က္ခြံအစပ္ အလယ္ေနရာကေနေဘးဘက္နဲ႔ အထက္ဆီကိုဆြဲျပီးမ်က္ရိုးကြင္းမွာကပ္ထားပါ။ ေဆးေပးရတာရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကပိုမဆိုးေအာင္နဲ႔ သက္သာေစဘို႔ျဖစ္တယ္။

American Academy of Neurology အဆိုအရ Acyclovir + Prednisone ေပးသင့္တယ္။ Corticosteroids (Prednisone) ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုက်ိဳးေတြကိုလဲ သတိထားရမယ္။ ကိုယ္ေရာင္၊ (ပိုတက္ဆီယမ္) နည္း၊ ၾကြက္ားအားနည္း၊ ေလနာျဖစ္၊ ေခါင္းကိုက္၊ ရာသီမမွန္၊ မ်က္စိအတြင္းတိမ္၊ မ်က္စိေရတိမ္ နဲ႔ ဆီးခ်ိဳေတြကို သတိထားရတယ္။ စတီရြိဳက္ေဆးနဲ႔ ေစာေစာေပးရင္ သက္သာတာအမွန္ဘဲ။ ျဖစ္ကာစ ၃ ရက္အတြင္းမွာေပးႏိုင္ရင္ ေကာင္းတယ္။ ၁၄% ျပန္ေကာင္းႏိုင္တယ္။

Prednisone 1 mg/kg or 60 mg/day ကို ၆ ရက္ဆက္ေပးျပီး ၁ဝ ရက္အထိေလွ်ာ့ေလွ်ာ့ေပးသြားရတယ္။ ဒါေပမဲ့ တီဘီ၊ ကိုယ္ဝန္၊ ေလနာ၊ ပိုးဝင္ေနတာ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုး၊ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္း၊ အသည္းမေကာင္းသူေတြနဲ႔ HIV, Sarcoidosis ေရာဂါရွိသူေတြကို သတိထားေပးရတယ္။ Antivirals ဗိုင္းရပ္စ္ေဆးထဲက Acyclovir (Zovirax) နဲ႔ Valacyclovir (Valtrex) ေတြသံုးတယ္။ Acyclovir (Zovirax) ကို 400 mg orally 5 times daily for 10 days ေပးတယ္။ Varicella zoster virus (VZV) လို႔ထင္ရင္ 800 mg orally 5 times daily ေပးသင့္တယ္။ Valacyclovir (Valtrex) 500 mg twice daily for 5 days ကိုလဲေပးႏိုင္တယ္။ VZV ေၾကာင့္ျဖစ္တာဆိုရင္ 1000 mg orally 3 times daily ေပးတယ္။

တခ်ိဳ႕ ခြဲစိတ္ျပဳျပင္ေပးဘို႔လိုမယ္။ နည္းေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေကာင္းအဆိုးခ်င့္ခ်ိန္ရတယ္။ ခြဲစိတ္နည္းေတြမွာ Facial nerve decompression, Subocularis oculi fat lift, Implantable devices placed into the eyelid, Tarsorrhaphy, Transposition of the temporalis muscle, Facial nerve grafting နဲ႔ Direct brow lift နည္းေတြ ရွိတယ္။ ခြဲစိတ္နည္းေတြကိုေဆးနဲ႔လဲမရလံုးဝလဲျဖစ္ေနတာအတြက္သာစဥ္းစားသင့္တယ္။ (ဗီဇီယိုသာရာပီ) အေၾကာကုသနည္းကိုလဲတခ်ိဳ႕ကိုသာလုပ္သင့္တယ္။ Acupuncture အပ္စိုက္ကုသတာလဲ လူတိုင္းအတြက္ေကာင္းမယ္ မဟုတ္ပါ။ Botulinum toxin ထိုးေဆးကိုလဲသံုးတယ္။ အေရျပားထဲျဖစ္ျဖစ္ မ်က္စိအဖံုး ေအာက္မွာျဖစ္ျဖစ္ထိုးတယ္။ Tarsus အနားသပ္အထက္ကေနLevator muscle ဆီဦးတည္ထိုးရတယ္။ မ်က္ၾကည္လႊာကို ကာကြယ္ေပးတယ္။

စတီရြိဳက္ေဆးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သတိထားရမွာေတြ မရွိရင္ ခ်က္ခ်င္း Prednisolone တခါေသာက္ ၂ ျပား၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္၊ ေနာက္မွာ တခါေသာက္ ၂ ျပား၊ တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္၊ ေနာက္မွာ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္၊ ေနာက္မွာ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၃ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္၊ ေနာက္မွာ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္၊ ေနာက္မွာ တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၁ ၾကိမ္၊ ၂ ရက္၊ ေသာက္ေစပါ။ တျပိဳင္တည္းမွာ Parecetamol တခါေသာက္ ၁ ျပား၊ တေန႔ ၃ ၾကိမ္ကိုပါ တြဲေသာက္ပါ။

၁၉၈၂ ခုႏွစ္မွာဒီေရာဂါလူနာေပါင္း ၁ဝ၁၁ ေယာက္ကိုေလ့လာမႈေတာ့ ေဆးမကုဘဲနဲ႔ ၈၅% ဟာ ၃ ပါတ္အတြင္း ျပန္ေကာင္းလာတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကေဆးနည္းဆိုတာမေပၚေသးဘူး။ က်န္ ၁၅% ဟာ ၃-၆ လအထိအခ်ိန္ယူတယ္။ တႏွစ္ၾကာေတာ့ ၇၂% အေကာင္းပကတိ ျဖစ္ေနတယ္။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ
https://www.facebook.com/drtintswe

အသည္းအဆီဖုံးေရာဂါအတြက္ သိသင့္ေသာအခ်က္


အသည္းအဆီဖုံးၿခင္းသည္ အမ်ဳိးသားမ်ားထက္ အသက္အရြယ္ႀကီးပုိင္း အဝလြန္ေသာအမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ ပုိမုိၿဖစ္ႀကပါတယ္ ။ ဌင္းေရာဂါသည့္ အမ်ဳိးသားမ်ားထက္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ ၆၀ ရာခုိင္ႏွဳန္း ပုိမုိၿဖစ္ပြားေလ့ရွိပါတယ္ ။

ဒီေရာဂါၿဖစ္ပြားရၿခင္းသည္ အဓိကေတာ့ အဆီပါဝင္မွဳ ့မ်ားေသာ အစားေသာက္မ်ားကုိ လြန္ကဲစြာ စားသုံးၿခင္းေႀကာင့္ ၿဖစ္ပြားရပါသည္ ။ အဆီအဆိမ့္ပါဝင္ႏွဳန္းမ်ားၿပားသည့္ အစားအစာမ်ားမွာ မလုိင္ ၊ ေထာပတ္ ၊ ဒိန္ခဲ ႏွင့္ ႏုိ ့ထြက္ပစၥည္းမ်ားၿဖင့္ အထူးၿပဳ ့လုပ္ထားေသာ မုန္ ့မ်ဳိးစုံအစားေသာက္တြင္ Cholesterol မ်ားစြာပါဝင္ၿခင္းေႀကာင့္ ေရရွည္စားသုံးလာခဲ့လွ်င္ အသည္းအဆီဖုံးၿခင္းကုိ ၿဖစ္ေပၚေစပါတယ္ ။

တာရွည္ခံေအာင္ အထူးစီမံၿပဳ ့လုပ္ထားေသာ စည္သြတ္ဘူးမ်ားတြင္ လူခႏၶာကုိယ္ကုိ ဆုိးက်ဳိးၿဖစ္ေစႏုိင္ေသာ အဆီဓာတ္မ်ားပါဝင္ေနၿခင္းေႀကာင့္ စည္သြတ္ထားေသာ သား ငါး ေတြကုိလည္း ေရွာင္ႀကဥ္ရမွာပါ ။

ထုိအၿပင္ အသားမ်ားတြင္ အဆီမ်ားမ်ားပါဝင္သည့္ ႀကက္ ၊ ဘဲ ၊ ငါး၏အေရၿပား ၊ ႀကက္ဥ ၊ ဘဲဥ ၊ ငုံဥ ၊ အဆီပုိေသာ အမဲသား ႏွင့္ ဝက္သားမ်ားကုိ ေရွာင္ရွားသင့္ပါသည္ ။ ဌင္းအစားေသာက္မ်ားကုိ စားေသာက္လွ်င္ အသီးအခ်ဥ္ ႏွင့္ ဟင္းရြက္အသီးအႏွံမ်ားကုိပါ ေရာေႏွာစားေသာက္ပါ သုိ ့ေသာ အသားမ်ားကုိ အလြန္အကြ်ံစားေသာက္တက္ၿခင္းကုိ ေလွ်ာ့ရပါလိမ့္မည္ ။ သင္သည္ အဆီမ်ားေသာ အစားေသာက္မ်ားကုိ စားေသာက္ၿပီးလွ်င္ ေအးေသာေရကုိ ခ်က္ၿခင္းေသာက္သုံးၿခင္း မၿပဳသင့္ပါ ။

အသည္းအဆီဖုံးၿခင္း ၿဖစ္ေနေသာသူမ်ားတြင္ ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ အသိေပးလုိတာက အဆီမ်ားစြာၿဖင့္ ေႀကာ္ေလွာ္ထားေသာ အစားေသာက္မ်ား ၊ အုန္းသီး အုန္းႏုိ ့ ၊ အထူးသၿဖင့္ စားအုန္းဆီတုိ ့ကုိေရွာင္သင့္ၿပီး အမ်ဳိးသားမ်ားတြင္ စားသုံးေလ့ရွိသည့္ အရက္ ၊ ေဆးလိပ္ ႏွင့္ ကြမ္းစားၿခင္းကုိပါ ေရွာင္ႀကဥ္ပါ ။

အသည္းအဆီဖုံးသူအတြက္ ဂတ္စ္မ်ားစြာ ပါဝင္ႏွဳန္းၿဖင့္စီမံထုတ္လုပ္ထားေသာ အခ်ဳိရည္ ဗူးကုိေသာက္သုံးၿခင္းကုိ အထူး ေရွာင္ရွားပါ ။

ေဝဒနာသည္အေနနွင့္ စားသုံးသင့္သည့္ အစာအဟာရမ်ားကေတာ့ လက္ဆတ္ေသာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ၊ အရည္ရြမ္းေသာ အသီးအႏွံမ်ား ၊ မလွဳိင္ဖယ္ထားေသာ ႏုိ ့ႏွင့္ အဆီပါဝင္မွဳ ့နည္းပါေသာ အသား ၊ ငါး ၊ ပုဇြန္ တုိ ့ဘဲ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ အသီးေဖ်ာ္ရည္မ်ားၿဖစ္ေသာ သံပုရာရည္ ၊ ေရွာက္သီးေဖ်ာ္ရည္ ၊ ဂရိတ္ဖု ေဖ်ာ္ရည္မ်ားကုိ မႀကာမႀကာ ေသာက္သုံးသင့္ပါသည္ ။

Mg Mandalay

ကာကြယ္မေႏွး စမ္းသပ္ေပး

 ရင္သားကင္ဆာဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အျဖစ္ မ်ားတဲ့ ကင္ဆာေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ရင္သား ကင္ဆာ ျဖစ္မွာကို အလြန္အကၽြံ စိုးရိမ္ပူပန္ တတ္ၾကပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ရင္သားမွာအဖု၊ အက်ိတ္၊ အသီး၊ အရည္အိတ္စတာေတြ ျဖစ္ေပၚတုိင္း ကင္ဆာျဖစ္ၿပီလို႔ အလြန္အကၽြံ မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းရင္း ေတြက အမ်ားအျပားရွိတာေၾကာင့္ပါ။

ရင္သားကင္ဆာဟာ ေသြးဆံုးၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ မိသားစု မ်ိဳး႐ိုးမွာ ရင္သား ကင္ဆာ ေရာဂါ ရာဇဝင္ရွိသူေတြ ဒါမွမဟုတ္ ရင္ဘတ္ေနရာ တစ္ဝိုက္မွာ ဓာတ္ကင္ဖူးသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုရင္သား ကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခသူေတြ အေနနဲ႔ ပိုသတိထားၿပီး ကိုယ့္ရင္သားကို အၿမဲစစ္ေဆးေနသင့္ပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာ ကာကြယ္ဖို႔ တိက်တဲ့နည္းလမ္း မရွိေပမယ့္ အသီးအရြက္မ်ားမ်ား စားတာ၊ အနီေရာင္ အသားနဲ႔ တိရစာၦန္ အဆီေတြနည္းနည္းပဲ စားတာ၊ ဆားေလွ်ာ့စားတာ၊ ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္တာစတဲ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္တဲ့ ဘဝေနထိုင္မႈ ပံုစံကို က်င့္သံုးသူေတြမွာ ကင္ဆာျဖစ္ပြားမႈ ေလ်ာ့နည္းႏုိင္ပါတယ္။

ေသြးဆံုးၿပီးေနာက္ အဝလြန္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခ ပိုမ်ားတဲ့ အတြက္ အဝလြန္ေနရင္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ဖို႔လည္း အေရးႀကီးပါတယ္။

အရက္ေသာက္ျခင္းက ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခကို မ်ားေစတဲ့အတြက္ အရက္ေသာက္တတ္ရင္ ေလွ်ာ့ေသာက္ပါ။

Mg Mandalay

ေသြးတိုးေရာဂါရွင္မ်ားအတြက္ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္ စားေသာက္ရန္


ေသြးတိုးေရာဂါရွင္မ်ား စားသင့္ေသာ အစားအေသာက္မ်ား
ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြဟာ ကယ္လ္စီယမ္၊ မဂၢနီဆီယမ္၊ ပိုတက္စီယမ္နဲ႔ အမွ်င္ဓာတ္ပါဝင္တဲ့ အစာေတြကို စားေပးသင့္ပါတယ္။ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ သစ္သီး၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြနဲ႔ ဆန္လံုးညိဳကို မ်ားမ်ားစားေပးပါ။ ေအာက္ပါ အစားအေသာက္ေတြကေတာ့ ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြအတြက္ အထူးအက်ဳိးရွိတာေၾကာင့္ စားေပးသင့္ပါတယ္။
• ေထာပတ္သီး
• ငွက္ေပ်ာသီး
• ပန္းေဂၚဖီစိမ္း
• ကၫြတ္
• ဂရိတ္ဖ႐ုသီး
• ပဲသီး
• အဆီနည္းအသား
• အဆီထုတ္ထားတဲ့ ႏြားႏို႔ ဒါမွမဟုတ္ မလိုင္ဖယ္ထားတဲ့ ႏြားႏို႔
• လိေမၼာ္သီး
• ေဆာ္လ္မြန္ငါး
• ေနၾကာေစ့
• ခရမ္းခ်ဥ္သီး

ေသြးတိုးေရာဂါရွင္မ်ား ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ေသာ အစားအေသာက္မ်ား
ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြအေနနဲ႔ ငန္တဲ့အစာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ အမ်ားသိၾကၿပီးသားပါ။ ဒါေပမဲ့ ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြဟာ ငန္တဲ့ အစာေတြတင္မကဘဲ တျခားေရွာင္ၾကဥ္သင့္တဲ့ အစာေတြရွိပါေသးတယ္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီၫြတ္တဲ့ ဆီမ်ားတဲ့အသား၊ အဆီပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ၊ ဆားပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ အဆင္သင့္စားစရာအျမန္စာ (Fast Food) ေတြနဲ႔ အရက္ကို ေရွာင္ၾကဥ္ရပါမယ္။ ဆား ဒါမွမဟုတ္ ပိုၿပီးတိတိက်က်ေျပာရရင္ ဆိုဒီယမ္ဓာတ္ဟာ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ ျမင့္တက္မႈအတြက္ အဓိကတရားခံပါ။ ငန္ေနတဲ့ အစားအစာေတြမွာ ဆားပါဝင္မႈမ်ားတယ္လို႔ အလြယ္တကူသိႏိုင္ေပမယ့္ မငန္တဲ့ အဆင္သင့္ စားစရာေတြမွာ ဆားပါဝင္မႈမ်ားတာကို သတိမထားမိရင္ အလြယ္တကူမသိပါဘူး။

ဒါေၾကာင့္ ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြအေနနဲ႔ အိမ္မွာ ဟင္းခ်က္တဲ့အခါ ဆားေလွ်ာ့ထည့္႐ံုနဲ႔ မလံုေလာက္ဘဲ အဆင္သင့္ စားစရာဘူးေတြ၊ အထုပ္ေတြကို ဝယ္တဲ့အခါ ဆိုဒီယမ္ပါဝင္မႈ ပမာဏကိုပါ ၾကည့္႐ႈစစ္ေဆးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြအေနနဲ႔ ၾကာရွည္ခံေအာင္ လုပ္ထားတဲ့ အဆင္သင့္ စားစရာေတြကို တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္ၿပီး စားစရာေတြကို လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္ပါ။

ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြဟာ ေအာက္ပါအစားအေသာက္ေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။
• ငါးပိ၊ ငါးေျခာက္နဲ႔ ဆားနယ္ထားတဲ့ တျခားအသားေျခာက္မ်ား
• ဆုိဒီယမ္ပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ အဆင္သင့္စားစရာမ်ား
• ၾကက္အေရခြံ
• အျမန္စာမ်ား
• ျပည့္ဝဆီ ဒါမွမဟုတ္ ထပ္ျပန္ေၾကာ္ဆီပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ အစာမ်ား
• သၾကားပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ အစာမ်ား

ေသြးတိုးေရာဂါရွင္ေတြအေနနဲ႔ စားသင့္တဲ့ အစားအေသာက္ေတြကို စားေသာက္ၿပီး ေရွာင္ၾကဥ္တာကို ဆင္းရဲဒုကၡလို႔ မယူဆဘဲ အရသာအသစ္ေတြကို စူးစမ္းရွာေဖြၾကည့္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးအျဖစ္ ယူဆပါ။ ဟင္းခ်က္တဲ့အခါ ဆားမပါဘဲ အရသာရွိေအာင္ ဟင္းခတ္အေမႊးအႀကိဳင္အမ်ဳိးမ်ဳိးကို စမ္းသပ္ သံုးစဲြၾကည့္ပါ။

ဆားေလွ်ာ့စားခါစမွာ အရသာမရွိသလို ခံစားရေပမယ့္ စားရင္းနဲ႔ ေနာက္ပိုင္္းမွာ အက်င့္ျဖစ္သြားၿပီး ပံုမွန္အတိုင္း စားႏိုင္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ေသြးတိုးေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ကုသမႈမွာ ေအာင္ျမင္မွာ ျဖစ္ၿပီး ေသြးတိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ ေလျဖတ္ျခင္းနဲ႔ တျခားေနာက္ဆက္တဲြ အႏၲရာယ္ေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Mg Mandalay

Cold အေအးမိရင္

ဆရာရွင္ ကိုယ္ဝန္ပ်က္လို႔ သားအိမ္ျခစ္ထားတာပါ။ ၁၃ ရက္ေန႔ကပါ။ ဖ်ားေနလို႔ပါဆရာ။ မိုးလဲမိသြားတယ္။ တုပ္ေကြးရာသီဆိုေတာ့ ေဆးအရွိန္ေႀကာင့္ ဖ်ားတာနဲ႔ တုပ္ေကြးႏွာေစးနဲ႔ေရာေနပါတယ္။ သားအိမ္ျခစ္ျပီးေနာက္ ေဆးခန္းကလဲေဆးေပးထားပါတယ္Metro-250, Dosen-500, Ofloren-200 ၃ မ်ိဳးပါ။ မနက္တစ္ႀကိမ္ ညေနတစ္ႀကိမ္၊ ၅ ရက္စာပါ။ ေသာက္တာ ၂ ရက္စာရွိပါျပီ။ မိုးမိထားေတာ့ နွာကလဲ တအားေစးေနပါတယ္။ အဖ်ားကလဲ အနဲငယ္ရွိေနပါတယ္။ ေဆးခန္းကေဆးပဲ ဆက္ေသာက္ရမလား။ ဘာဆက္လုပ္သင့္ပါသလဲဆရာ။ ေက်းဇူးျပဳ၍

အေအးမိတာက (အလာဂ်ီ) လိုဘဲ။ မတည့္တဲ့တာ (ဗိုင္းရပ္၊ အမႈံအမႊား) ေတြက ခႏၶာကိုယ္ထဲဝင္လာရင္ (ဟစ္တမင္း) ဓါတ္ထြက္တယ္။ (ဟစ္တမင္း) ေတြကို ဆန္႔က်င္မဲ့ (အင္တီဟစ္စ္တမင္း) ေဆးေတြေပးရတယ္။ ေဆးလံုး၊ ေဆးရည္၊ ႏွာေခါင္းပန္းေဆး၊ မ်က္စဥ္း၊ လိမ္းေဆးနဲ႔ ထိုးေဆး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ အေအးမိတာနဲ႔ တုပ္ေကြးကဆင္တယ္။ ေဆးေပးရတာလဲ တူတယ္။

(၁) Antihistamines (အင္တီဟစ္စ္တမင္း) ေဆး၊
1. Oral antihistamines စားေဆး-ေသာက္ေဆး = ေရာင္တာ၊ ႏွာရည္ယိုတာ၊ ယားတာ၊ မ်က္ရည္မ်ားတာ၊ အင္ျပင္ ထြက္တာေတြ သက္သာေစတယ္။ အလြယ္ဝယ္ရႏိုင္တာေတြက Loratadine (Claritin), Cetirizine (Zyrtec) နဲ႔ Clemastine (Tavist) ေတြ ျဖစ္တယ္။ Fexofenadine (Allegra) ကိုေတာ့ ေဆးလက္မွတ္လိုမယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = အာေခါင္ ေျခာက္မယ္။ အရင္မ်ိဳးဆက္ ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ Diphenhydramine (Benadryl) နဲ႔ Chlorpheniramine (Chlor-Trimeton) ေတြဟာ အိပ္ခ်င္မယ္။
2. Antihistamine nasal sprays ႏွာေခါင္းထဲပန္းေဆး၊ Azelastine (Astelin, Astepro) နဲ႔ Olopatadine (Patanase) ေတြကို ေဆးလက္မွတ္နဲ႔ ဝယ္ရတယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ပါးစပ္ထဲ ခါးေနမယ္၊ ေခါင္းမူးမယ္၊ မူးေဝေဝေနမယ္၊ အားယုတ္မယ္၊ အာေခါင္ေျခာက္မယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ ႏွာေခါင္းပူေနမယ္၊ ႏွာေခါင္းေသြးယိုမယ္၊ ပ်ိဳ႕မယ္၊ ႏွာရည္ယိုမယ္၊ လည္ေခ်ာင္းနာမယ္၊ ႏွာေခ်မယ္။
3. Antihistamine eyedrops မ်က္စဥ္း၊ Ketotifen (Zaditor, Alaway, others), Naphazoline (Visine-A, Opcon-A) ေတြကို အလြယ္ဝယ္ရမယ္။ Naphazoline (Albalon), Emedastine (Emadine) နဲ႔ olopatadine (Patanol) ေတြက ေဆးလက္မွတ္လိုမယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = မ်က္စိနီေနမယ္၊ မ်က္ရည္ယိုမယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္။ contact lenses မ်က္ကပ္မွန္ တပ္ထားသူနဲ႔ မသင့္ဘူး။

(၂) Decongestants (ဒီကြန္ဂ်က္စတင့္) ေဆးေတြကို ႏွာေခါင္းမွာ ခံစားရတာေတြကို အျမန္သက္သာဘို႔ သံုးတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၊ အသက္ သိပ္ၾကီးသူနဲ႔ ေသြးတိုး ရွိသူေတြ မသံုးသင့္ဘူး။
1. Oral decongestants စားေဆး-ေသာက္ေဆး၊ Pseudoephedrine (Sudafed), Claritin-D ေဆးေတြျဖစ္တယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = စိတ္ထဲ ေနမထိ ထိုင္မသာျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္-မမွန္ျဖစ္မယ္၊ ေခါင္းမူးမယ္၊ အိပ္မရျဖစ္မယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ စိတ္ပူမယ္၊ လက္တံုမယ္၊ ေသြးတိုးမယ္။
2. Nasal decongestant sprays ႏွာေခါင္းထဲ ပန္းေဆး၊ Phenylephrine (Neo-Synephrine) နဲ႔ Oxymetazoline (Afrin) ေဆးေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = ႏွာေခါင္း ေျခာက္-ပူမယ္၊ ႏွာရည္ယို-ႏွာေစးမယ္။ စိတ္ထဲ ေနမထိထိုင္မသာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္-မမွန္ျဖစ္မယ္၊ ေခါင္းမူးမယ္၊ အိပ္မရျဖစ္မယ္၊ ေခါင္းကိုက္မယ္၊ စိတ္ပူမယ္၊ လက္တံုမယ္၊ ေသြးတိုးမယ္။
3. Decongestant eyedrops မ်က္စဥ္း၊ Tetrahydrozoline (Visine, Clear Eyes) ေဆး၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး = မ်က္စိနီရဲေနမယ္၊ ေရတိမ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

(၃) Pain killers အနာ-အကိုက္သက္သာေဆး
အမ်ားၾကီးရွိတယ္။ ေဆးသေဘာခ်င္း မတူၾကသလို နာပံုနာနည္းမတူရင္ အနာသက္သာေဆးလဲ ေရြးေပးရတယ္။ ဘယ္ေလာက္နာသလဲအေပၚနဲ႔ အနာအမ်ိဳးအစားအေပၚမွာ မူတည္တယ္။
1. Paracetamol (Acetaminophen) (ပါရာစီတေမာ)၊ (NSAIDs) (စတီရြိဳက္) မပါတဲ့ အနာ-အေရာင္ သက္သာေဆးေတြ နဲ႔ ဘိန္းသေဘာပါတဲ့ေဆးေတြ ဆိုျပီးရွိတယ္။ Paracetamol မွာ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳး သိပ္မရွိပါ။ ေဆးမ်ားသြားရင္ေတာ့ အသဲ နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္မွာ ဆိုးဝါးတာ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ Paracetamol နဲ႔ Codeine လို ေရာထားတဲ့ေဆးေတြလဲ ရွိတယ္။ Aspirin (အက္စပရင္) ကို အသက္ ၁၆ ႏွစ္ေအာက္မေပးသင့္ဘူး။
2. Ibuprofen (Advil, Motrin, Nuprin) 200-400 mg ေဆးကလဲသက္သာေစမယ္။

(၄) Cough Syrups ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးမ်ား
သတိေပးခ်က္ေတြရွိပါတယ္။ ကေလးေတြအတြက္ဆိုရင္ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြသာမက ထိေရာက္မႈအတြက္ပါ ေမးစရာေတြ ရွိတယ္။ Antitussive medicines အမ်ိဳးအစားထဲမွာ (အင္တီဟစ္တမင္း)၊ dextromethorphan နဲ႔ (ကိုဒင္း) ေတြပါတယ္။ (ကိုဒင္း) ဆိုတာ မူးယစ္ေဆးတမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံမွာ ဆရာဝန္ လက္မွတ္နဲ႔သာ ေရာင္းရတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး အမ်ားစုထဲမွာ အရက္ပါေသးတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးတာကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးတာ၊ ခြ်ဲထြက္ျပီးဆိုးတာနဲ႔ ရင္က်ပ္ျပီးဆိုတာ။ ေရာဂါအလိုက္ ေရြးရမယ္။ Expectorant ခြ်ဲရွိေနသူေတြကိုေပးတာက ခြ်ဲကိုတမင္ ထြက္ေအာင္ လုပ္ေပးတာမ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ ခြ်ဲဆိုတာ အထဲမွာရွိေနရင္ ထြက္လာမွ ေကာင္းတယ္။ လည္ေခ်ာင္းယားလို႔ ဆိုးတဲ့သူကို အဲလို ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး မေပးရပါ။ ေခ်ာင္းဆိုးေစတဲ့အေၾကာင္းေတြက မတူပါ။ ရာသီဥတုေၾကာင့္ ျဖစ္တာက မ်ားတယ္။ (အလာဂ်ီ) အတြက္ေဆး (ေသာက္ေဆး) ကို ပိုအားကိုးရတယ္။

အေအးမိရင္ ေဆးမပါဘဲ သက္သာေဆစတဲ့နည္းေတြရွိတယ္။ ေကာင္းေကာင္းအနားယူပါ။ ေရ-အရည္ မ်ားမ်ား ေသာက္ေပးပါ။ ဆားရည္ခပ္ေႏြးေႏြးနဲ႔ ပလုပ္က်ဥ္းပါ။

အေအးမိတာအတြက္ အသင့္ေပါင္းစပ္ထားျပီးသားေဆးေတြက အမ်ိဳးအမည္အေတာ္မ်ားတယ္။ (ႏွာရည္ယိုတာ + ႏွာေျခတာ + လည္ေခ်ာင္းယားတာအတြက္ေဆး)၊ (အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး + ကိုယ္ပူက်ေဆး)၊ (ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆး) ေရာထားတာေတြျဖစ္တယ္။ Cold tablet, Sneeza, No-Cold, M Cold, Coricidin စတဲ့နာမည္ေတြနဲ႔လာတယ္။ ခပ္ဆင္ဆင္ေတြျဖစ္တယ္။ အိပ္ခ်င္တာကိုသတိထားပါ။

Cold medications during pregnancy ကိုယ္ဝန္နဲ႔ အေအးမိေပ်ာက္ေဆးကို သပ္သပ္ေရးထားပါတယ္။

Dr. တင့္ေဆြ
ေနာက္ဆုံးရ သတင္းမ်ားကုိ ေအာက္ပါ Tweets မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ Tweets ရဲ ့ေဘးေဘာင္တန္းကုိ ဆဲြခ်ျပီ မိမိတုိ ့စိတ္၀င္စားတဲ့ သတင္းေခါင္းစဥ္ ေအာက္က Link ကုိ ႏွိပ္ျပီ အျပည့္အစုံဖတ္ရႈႏိုင္ပါတယ္။
 

Sponsors

အႏုပညာရွင္ႏွင့္ လူသိမ်ားသူမ်ား

အားကစား သတင္မ်ား

နည္းပညာ သတင္းမ်ား

Most Reading

အသစ္တင္သမွ် အခ်ိန္နဲ ့တေျပးညီဖတ္ရႈရန္ Like ႏွိပ္ေပးပါ

အသစ္ တင္သမွ် သတင္းမ်ား အလို အေလွ်ာက္ပုိ ့ ေပးပါမည္

သတင္းစာႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ား